Clicky

የኢዴፓ የ3ኛ አማራጭነት ሚና ግምገማ

Adane Tadesseበኢዴፓ የአዲስ አበባ ኮሚቴ በተዘጋጀ ስብሰባ ላይ

ለውይይት የቀረበ ጽሁፍ

ከአዳነ ታደሰ

የኢዴፓ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ

ኢዴፓ ከተመሰረተ 16 አመት ያለፈው በኢትዮጵያ ፖለቲካ ብዙ ውጣ ውረዶችን ያሳለፈ ፓርቲ ነው፡፡ ፓርቲው ካሳለፋቸው መጥፎ ነገር ግን ደግሞ መልካም ተሞክሮዎችን ካገኘባቸው ጊዜያቶች አንዱ 1997 ምርጫን ተከትሎ የገጠመውን የሚያህል ክፉ ግዜ ገጥሞት አያውቅም፡፡ በዛ ክፉ የታሪከ አጋጣሚ ግን ኢዴፓ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ የሚታዩ አሮጌ የፖለቲካ ባህሎቻችን ኢትዮጵያንና ህዘቧን ለረዥም ግዜ ዋጋ እያስከፈሉ እንደነበር በስፋት የተረዳበት ነው፡፡ ፓርቲው በ1998 .ም በትግል ውስጥ ያሳለፋቸውንና የገጠሙትን መሰናክሎች በጥልቀት ከመረመረ በኋላ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ ስር ሰዶ ውስጣችንን እየበላ የሚገኘውና ለስኬት ያላበቃን ችግር ሌላ ሳይሆን የምንከተለው የትግል ስልትና አሰራራችን እንደሆነ ጠንቅቆ ለመረዳት ቻለ፡፡ ይሄንንም የቆየ አሮጌ የፖለቲካ ባህል ለመዋጋት ይቻል ዘንድም አዲስና ስልጡን የፖለቲካ ባህል ይዞ መቅረብ አስፈላጊ መሆኑን በማመን 3ኛ አማራጭ አድርጎ ራሱን ግልጽ አወጣ፡፡ ኢዴፓ ራሱን ጨምሮ በተቃውሞ ጎራ ውስጥ ያሉ ድክመቶችንና ጥንካሬዎችን አንጥሮ በመተንተንና፣ ድክመቶችንም በመቀበልና በማመን የተቃውሞው ጎራ አስተማማኝ የለውጥ አማራጭ በኢትዮጵያ እንዲሆን ሒሣዊ አቋሞችን ለማራመድ በቁርጠኝነት ተነሳ፡፡ ይሄንን የማድረግ አስፈላጊነትን ከማንም በላይ የተረዳው ደግሞ ከማንም በላይ በሴራ ፖለቲካ ዋጋ በመክፈሉ ነው፡፡ ብዙዎቹም የፖለቲካ ሃይሎች በሚያራምዱት አቋም በፍጹም ዴሞክራሲያዊ የሆነ የስርአት ለውጥ ሊያመጡ እንደማይችሉ በመረዳትም 3ኛ አማራጭ ሆኖ ወደ ህዝቡ ሊቀርብ ችሏል፡፡ በወቅቱ የሃገራችን ፖለቲካ የደረስንበት ድምዳሜ ከእንግዲህ አዲስና ምክንያታዊ የሆነ የ3ኛ የፖለቲካ አማራጭ ያስፈልጋታል ብለን በማሰብ ምክንያታዊ የፖለቲካ አስተሳሰብ በሃገራችን እንዲኖር ፋና ወጊ ሁነን ወጣን፡፡ ፡ በተጨማሪም ኢዴፓ ከሌሎች የተቃዋሚ ፓርቲዎችም በተለየ የትግል ስልቱ ዋኘኛ መለያ ዴሞክራሲያዊ እንዲሆንም ወስኖ ነበር የተነሳው፡፡ የኢዴፓ እነዚህ ዴሞክራሲያዊ የትግል ስልቶች በባህሪያቸው ከጭፍን ጥላቻ እና ከኢምክንያታዊነት የራቁ በመሆናቸው ከተቃውሞ ትግሉ ውስጥ ካሉ ሃይሎች የተለየ የፖለቲካ አማራጭ ሆኖ ለመታየት አስችሎታል፡፡ በነገራችን ላይ 3ኛ አማራጭነት የለውጥ ፍልስፍና ሳይሆን የትግል ስልትና የአሰራር ፍልስፍና ነው፡፡ ይሄን ግልጽ ማድረግ የፈለኩት ብዙዎቹ ይሄን የትግል ስልት እንደ የፖለቲካ ፍልስፍና በመቁጠር ሲከራከሩ በማስተዋሌ ነው፡፡ ይሄ የትግል ስልት መለያ ባህሪዎቹን ከታች የምመጣበት ቢሆንም በጥቅሉ በምክንያታዊነት መቻቻልንና መከባበርን በመስቀደም መወያየትና መደራደር ናቸው፡፡ በሶስተኛ አማራጭ ስልታችን አስተሳሰብ መሰረት የተቃውሞ ትግሉ በጥላቻ ሳይሆን በአማራጭ አስተሳሰቦች ላይ በማተኮር በአንድ በኩል በኢህአዴግ ላይ የአስተሳሰብ የበላይነት በመያዝ በሌላ በኩል ተሳትፎአችንን በማጉላት በልዩነት ስር በአንድነት ለጋራ የአገር ጥቅም በመስራት ነው፡፡ ኢዴፓ ኢህአዴግን በጽኑ የሚቃወመውን ያህል አብሮ በመስራትና በመደራደር በሁለት ጽንፎች የተወጠረውን የሃገራችንን ፖለቲካ በማለዘብ ሁሉም የፖለቲካ ሃይሎች ወደ ሃገራዊ መግባባት የሚደርሱበትንም ሁኔታ በዚህ ስልታችን እንደሚያመጣ ተስፋ ያደርጋል፡፡ አሁን ግን ይሄ አስተሳሰባችን በሌሎች ተቃዋሚዎች ተቀባይነት ያላገኘ አስተሳሰብ በመሆኑ ለጊዜው አስከ ልዩነታችን መጓዛችን የማይቀር እንደሆነ መገንዘብ ያስፈልጋል፡፡

ለመሆኑ ይሄ አስተሳሰባችን በምን በምን ይገለጻል

1በአሮጌው የፖለቲካ ባህላችን እንደተለመደው በጭፍን ከመደገፍና ከመቃወም በሽተኛ የሆነ አስተሳሰብ ተላቆ ፖለቲካን በምክንያታዊነት ማራመድ ነው፡፡

2አስከዛሬ ከነበረው የጥላቻ፣ የስሜታዊነትና የኩርፊያ የፖለቲካ ባህል ተላቆ በመትኩ የመደማመጥ፣ የመቻቻል፣ እውቅና የመስጠትና አብሮ የመስራት አዲስ የፖለቲካ ባህልን በሃገራችን ማራመድ ነው፡፡

3በህዝቡ ዘንድ ጊዜያዊ ድጋፍ ለማግኘት ሲባል ብቻ ምን ብንናገር ደስ ይለዋል አያሉ የእወደድ ባይነት ፖለቲካን ማራመድ ሳይሆን ሃገርንና ህዝብን አስከጠቀመ ድረስ ጊዜያዊ የህዝብ ትችትና ተቃውሞን አየተቀበሉም ቢሆን እውነቱን ተናግሮ የመጣውን የመቀበል ፖለቲካን ማራመድ ነው፡፡

4እንደአመቺነቱ ቦታና ግዜ እየመረጡ ሳይሆን አስከመጨረሻው መደራጀት በህገመንግስቱ አስካልተፋቀ ድረስ ሰላማዊ ትግልን ብቸኛ የትግል ስልት አድርጎ ማየት ነው፡፡

5የዴሞክራሲያዊ ሂደቱን ልዩ ትኩረት በመስጠት ማጎልበት ላይ ያተኮረ፣ ባለው ላይ እየደመሩ እንጂ ያለውን እያጠፉ ከዜሮ የማይጀመርበትን የፖለቲካ ትግል የሃገሪቱን ህጎችና ተቋማት እያከበሩ ማካሄድ፡፡

6ለሃገሪቱ ሁለንተናዊ ችግሮች በስልጣን ላይ ያለውን አካል ወይም ሌሎችን ብቻ ተጠያቂ ከማድረግ ሌሎችንም ሆነ እራስን የሃገሪቱ ችግሮችና የመፍትሄውም አካል አድርጎ ማየት ነው፡፡

7በሃገራችን ስልጣን በሃይል ከሚያዝበት ባህል ተላቀን ስልጣን በሰላማዊና በምርጫ ስርአት የሚያዝበትን አዲስና ስልጡን የፖለቲካ ባህል ለአንዴና ለመጨረሻ ግዜ እውን እንዲሆን ማድረግ፡፡

8እንደስካሁኑ የፖለቲካ ባህላችን እንደተለመደው የፖለቲካ ተቀኛቃኝን ተገቢ ባልሆነ ፍረጃ፣ በስም ማጥፋትና በአሉባልታ ዘመቻ ሳይሆን በአጀንዳ ጥራትና በሃሳብ የበላይነት ታግሎ ማሸነፍ ነው፡፡ ግን መሰረተ ቢስ አሉባልታ በመንዛት ስም ለማጥፋት የሚሞክሩትን ሃይሎች በሃቅ ላይ የተመረኮዘ መረጃ እያቀረቡ ማጋለጥና ያለውን እውነት ማስረዳት ናቸው፡፡

ለኢዴፓ የ3ኛ አማራጭነት ሚና መጎልበት ያሉ ተግዳሮቶች

ኢዴፓ በሚከተለው የ3ኛ አማራጭነት ሚና እንቅስቃሴ ውስጥ ያሉት ተግዳሮቶች ሁለት አይነት ናቸው እላለሁ፡፡ አነሱም ውስጣዊና ውጫዊ ተግዳሮቶች ሊባሉ ይችላሉ፡፡

አንደኛው ውስጣዊ ተግዳሮት መገለጫው በራሱ በፓርቲው ውስጥ የሚገለጽ ሲሆን በዋናነትም በአባላቱና በአመራሩ ውስጥ የሚታየው ነው፡፡ ሁለተኛው ደግሞ ከህዝቡ፣ ከተቃዋሚዎችና ከኢህአዴግ እየገጠመው ያለው ተግዳሮት ነው፡፡ በአመራሩና በአባላቱ ውስጥ ከሚታየውና ከሚስተዋለው ተግዳሮት መካከልም፣

1ፓርቲው የሚመራበትን መርሕ ጠንክሮ ያለመያዝና በአቋም መወላወል፣

2በውጫዊ ተጽዕኖዎችና አሉባልታዎች መሸበርና ስሜታዊ የመሆን፣

3ፓርቲው የሚወስዳቸው አቋሞች ከሌሎች ፓርቲዎችና ከህዝቡ ግዜያዊ ስሜቶች ጋር እንዲሄድ የመፈለግና ምክንያታዊ አለመሆን፣

4ፓርቲው በያዛቸው አቋሞች የሚደርስን ውጫዊ ተጽዕኖ መቋቋም አለመቻል፣

5ተስፋ መቁረጥና ከፓርቲው የእለት ተእለት እንቅስቃሴ ውጭ መሆን፣

6በየወቅቱ በሃገሪቱ ውስጥ በሚከሰቱ ፖለቲካዊ ትኩሳቶች መዋጥና ፓርቲውም ግዜያዊ ስሜት ውስጥ እንዲገባ ግፊት ማድረግ፣

7የመቻቻል ፖለቲካን ሊያጎለብቱ የሚችሉ መድረኮች ላይ ፓርቲው የሚያደርገውን ተሳትፎ ማንቋሸሽና ከእንደዚህ አይነቶቹ መድረኮች እንዲወጣ ግፊት ማድረግ፣

8ለዚህ አስተሳሰብ ፋና ወጊ ነን ብንልም አስተሳሰባችንን በተገቢው መንገድ መሸጥ አለመቻል፣

9ፓርቲው ያለው የፋይናንስ አቅም ውሱን መሆን፣

10ለብሄራዊ መግባባት የሚጠቅሙ አቋሞች ላይ አጠቃላይ መግባባትን መፍጠር አለመቻል የመሳሰሉት ናቸው፡፡

እነዚህ ከላይ የተጠቀሱት ተግዳሮቶች በውስጣችን የታዘብኳቸው ሲሆን ይሄ የ60ዎቹ አሮጌ የፖለቲካ ባህል ምን ያህል ስር የሰደደና ይሄ የያዝነው ስልጡን የፖለቲካ ባህል በሃገራችን ኢትዮጵያ አግሩን እንዲተክል በፓርቲያችን ውስጥም የአስተሳሰብ ለውጥ ለማምጣት ትልቅ ትግል ማድረግ እንደሚያስፈልግ ነው፡፡

ሁለተኛው ውጫዊው ተግዳሮት በስፋት የምንጠብቀውና ስንነሳም ልንታገለው የቆረጥንበት ቢሆንም 3ቱ የሃገራችን የፖለቲካ ተዋናዮች ላይ የማየውን ውጫዊ ተግዳሮት ለውይይት እንደመነሻ ላቅርብ፡፡ እነዚህ 3ቱ ተዋናዮች ህዘቡ፣ተቃዋሚዎችና ኢህአዴግ መሆናቸውን በድጋሚ ለመግለጽ አወዳለው፡፡ በነገራችን ላይ በነዚህ ሃይሎች ላይ ይሄን ስልት በድፍረት ማራመድ ስንጀምር ያጋጠሙን ችግሮች ይሄን ስልት ለመያዝ ያስቻለን ምክንያት በቂና ትክክል ለመሆኑ ማረጋገጫ ስለሆነ ባይገጥመን ነበር ስህተት የሚሆነው፡፡ ስለዚህ ወገባችንን ጠበቅ እንድናደርግ የሚያስገድዱን እና ትግሉ ምን ያህል ወሳኝ መሆኑን የሚጠቁመን ነው፡፡

፨ ለመሆኑ ውጫዊ ተግዳሮቶቹ ምንድን ናቸው

፨ ህዝቡ ጋር ያሉ ተግዳሮቶች፣

1አንዳንድ የህብረተሰብ ክፍል በምክንያት መቃወማችንና መደገፋችንን ከኢህአዴግ ጋር የመለጠፍ አድርጎ የማየቱ ተገቢ ያልሆነ አተያይ፣

2የምንወስዳቸውን ተገቢ የሆኑ አቋሞች የፍርሃትና የመልመልመጥ አድርጎ የማየት፣

3ለመቻቻል ፖለቲካ የምናደርገውን ተግባራዊ እንቅስቃሴ ምክንያታዊ ባልሆነ ሁኔታ መቃወምና ማውገዝ ከዛም አለፍ ሲል የኢህአዴግ አጨብጫቢ አድርጎ የመቁጠር፣

41997 በፓርቲው ላይ የተነዛውን የአሉባልታ ዘመቻ የተወሰነው የህብረተሰብ ክፍል አሁንም ድረስ ሊፍቀው ያለመቻል፣

5ለትግሉ መጠናከር የሚጠቅመው የተወሰነው ወጣት የህብረተሰብ ክፍል በሰላማዊ ትግሉ ላይ ያለው ተስፋ ተሟጦ ማለቁ፣

6ቀላል የማይባል የህብረተሰብ ክፍል ካልደፈረሰ አይጠራም በሚል ብሂል በማንኛውም ሁኔታ ለሚመጣ የመንግስት ለውጥ ጉጉ በመሆን ለስርአት ለውጥ ለሚደረግ ትግል ጀርባውን በመስጠት ለለውጥ ሃይልነት ዝግጁ አለመሆን የመሳሰሉት ናቸው፡፡

፨ ተቃዋሚው ጋር ያሉ ተግዳሮቶች

1 ተቃዋሚው ከ1997ቱ የፖለቲካ ቀውስ በኋላ ለፓርቲያችን የተወሰኑ ፓርቲዎች ተገቢውን እውቅና አለመስጠት፣

2በፓርቲያችን ላይ የተደራጀና ተከታታይነት ያለው መሰረተ ቢስ አሉባልታ ማሰራጨት፣

3ለመቻቻል ፖለቲካ ፓርቲው የሚከፍለውን ዋጋ በህዝቡ ዘንድ ዋጋ እንዳይኖረው ማንቋሸሽና ተገቢ ያልሆነ ስም ማጥፋት ማካሄድ፣

4አብዛኞቹ ተቃዋሚዎች አሁንም የትም ፍጭው ዱቄቱን አምጭው ከሚል አመለካከት ወጥተው የሃሳብና የአጀንዳ ፓርቲ መሆን አለመቻላቸው፣

5አብዛኛው ተቃዋሚ በሰላማዊ ትግል በሚመጣው ለውጥ ጠቃሚነት ላይ እርግጠኛ ከመሆን ይልቅ በወቅታዊ የፖለቲካ ትኩሳቶች የመዋጥና የመወላወል ባህሪ ያላቸው መሆን፣

6አንዳንድ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ደግሞ ጠንካራ አቋም ይዞ ከመታገል ይልቅ በሆነው ባልሆነው የኢህአዴግ መጠቀሚያ መሆን፣

7አብዛኞቹ ተቃዋሚ ፓርቲዎች የእወደድ ባይነት ፖለቲካ አራማጅ መሆናቸው የመሳሰሉት ናቸው፡፡

፨ በኢህአዴግ ዘንድ ያለ ተግዳሮት

1የምንከተለውን ስልት ከሌሎች ፓርቲዎች ጋር ምንም አይነት ልዩነት እንደሌለው በመረዳት ልዩነታችንን አምኖ ያለመቀበል፣

2በተለያዩ መድረኮች ላይ የፓርቲው አመራሮች የሚሰጡትን አስተያየት እየቆራረጡ በሚዲያ በማቅረብ ትክክለኛ የሆነውን አስተሳሰባችንን አዛብቶ በማቅረብ ከህዝብ የመነጠል፣

3ለመቻቻልና ለመደማመጥ ፖለቲካ መጠናከር የተፈጠረ መድረክን ለራሱ የፖለቲካ ፍጆታ መጠቀም፣

4ገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ ጠንካራ የዴሞክራሲ ተቋማት እንዳይኖሩ ጠንክሮ እየሰራ ያለ መሆኑ፣

5ገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ ለመድብለ ፓርቲ የፖለቲካ ስርአት መጠናከር ዋና ማሳያ የሆነውን የምርጫ ስርአት ማደናቀፍና ምርጫው ላይ ያለው ከለከት ያለፈ ስግብግብነት በብዙሃኑ ኢትዮጵያዊ በምርጫ የስርአት ለውጥ ማምጣት እንደማይችል እንደማሳያ እንዲቆጠር ማድረጉ፣

6በተለያዩ ክፍለ ሃገር ባሉ አባላቶቹ ኢዴፓ እኮ የኛ ነው በማለት ወሬ በማሰራጨት የኛ የፓርቲ አባሎች ምክንያታዊ የፖለቲካ አቋሞቻቸውን በድፍረት ማራመድ እንዳይችሉ በማድረግ ከህብረተሰቡ የመነጠል ሴራ መስራት የመሳሰሉት ናቸው፡፡

ግን ይሄ ሁሉ ውስጣዊና ውጫዊ ተግዳሮቶች የ3ኛ አማራጭነት ስልታችን ቢኖርበትም የማይናቅ ተጽዕኖ በፖለቲካው ምህዳር ውስጥ ለመፍጠር ችሏል፡፡ ከነዚህ በጎ የሆኑ ተጽዕኖዎች ውስጥም የተወሰኑ ማሳያዎችን ለመጥቀስ ካስፈለገ፣

1ፓርቲው ይሄን የምክንያታዊ ፖለቲካ አስተሳሰብ በስፋትና በጥራት በሸጠበት የ2002 ምርጫ ላይ በተናጥል ፓርቲዎች ድምጻቸው ቢታይና ቢቆጠር ብዙ የህዝብ ድምጽ በማግኘት ከኢህአዴግ ቀጥሎ ሁለተኛ ድምጽ ያገኘ ፓርቲ መሆን መቻሉ፣

21997 በኋላ በተከታታይ የተነዛበትን መሰረተ ቢስ አሉባልታ ቀንሶ አብዛኛው ህዝብ የፓርቲውን እውነት የማወቅና የመጠየቅ ሁኔታ እንዲጀምር ማስቻሉ፣

3አብዛኛው ፖለቲካውን በእውቀት ለሚገመግመው የህብረተሰብ ክፍል ፓርቲው ለነገዋ ኢትዮጵያ የሚሰራ ራዕይ ያለው ፓርቲ መሆኑን የመረዳትና ሃሳብና አጀንዳ ያለው ፓርቲ እንደሆነ የመገንዘብ ሁኔታ ማየት መጀመራችን፣

4በኢህአዴግ አባላት ሳይቀር ፓርቲው ከሌሎች ፓርቲዎች በተለየ ጽንፈኝነትንና የጥላቻ ፖለቲካን የሚጠየፍ ፓርቲ መሆኑን የማወቅና ለሌሎቹም የመመስከር ድፍረት ማየታችን፣

53ኛ አማራጭ ስልቶቻችን መገለጫ የሆኑ አስተሳሰባችንን የሚገልጹ ቋንቋዎች ሳይቀሩ በገዥው ፓርቲ ከፍተኛ አመራሮች ሲገለጹና ሲነገሩ መስማታችን የመሳሰሉት ናቸው፡፡

ከላይ ተግዳሮቶቹንና ያገኘናቸውን የማይናቁ የአስተሳሰብ ተጽዕኖችን ስንመለከት ፓርቲያችንና አባላቱ ያለምንም መናወጽ የያዝነውን የ3ኛ አማራጭነት ስልታችንን በድፍረት ማራመድ ከቻልን ተጽዕኖውን በአጭር ግዜ መቀነስ ያገኘነውን ስኬት ደግሞ ከዚህ የበለጠ ከፍ ማድረግ የምንችል ይሆናል፡፡ በድፍረት ለዚህ አስተሳሰብ እንቅፋት የሆነውን የ1960ዎቹን አሮጌ የፖለቲካ አስተሳሰብ በመዋጋት፣ ኢምክንያታዊ አስተሳሰቦችን በመቃወም ጠንክረን ወደ ፊት የምንጓዝ ከሆነ የምንተክለውና የምናመጣው ለውጥ የማይቀለበስ ነው የሚሆነው፡፡ 3ኛ አማራጭነትን አሁን ባለው የፖለቲካ አስተሳሰብ የፖለቲካ ባህል ውስጥ ማካሄድ አልጋ በአልጋ ባይሆንም ለሃገራችንም ለመጭው ትውልድም በጎ ታሪክ ሰርቶ ከራስም በላይ መጭው ትውልድም የሚጠቀምበት የፖለቲካ ባህል ለመፍጠር ከዚህ አስተሳሰብ ውጭ የተሻለ እንደሌለ ማመን እና ከበፊቱ በበለጠ ወኔ መነሳት አለብን፡፡ ሌሎች የሚያራምዱት አስተሳሰብንና የሚሄዱበት የጥላቻ ፖለቲካ ግዜያዊና ስሜታዊ የህዝብ ድጋፍ ከማስገኘት ውጭ ዘላቂ እና አስተማማኝ ለውጥ እንደማያመጣ ከልብ በመረዳት በዚህ ስልታችን እምነት በመያዝ አንገታችንን ቀና አድረግን መሄድ አለብን፡፡ በኔ እምነት ኢህአዴግን መቃወምና አምርሮ መጥላት ብቻውን የዴሞክራሲ ስርአት አፍቃሪ አያሰኝም ወይንም ከኢህአዴግ ለመሻል ማረጋገጫ አይሆንም፡፡ ይሄን እኛ የመንከተለውን የ3ኛ አማራጭነት እየጠሉና እየተቃወሙ እንደ ህዝብም እንደ ሃገርም ወደፊት መራመድና አስተማማኝ የስርአት ለውጥ ማምጣት እንደማይቻል በድፍረት መመስከር መቻል አለብን፡፡ ይሄ አስተሳሰባችን አሸናፊ የሚሆነው ይሄን ምክንያታዊ የሆነ አስተሳሰብ ፓርቲያችን ወስጥ ባህል ማድረግ በመቻልና በቀጣይም የሌሎች የፖለቲካ ሃይሎችና የህዝቡ ማድረግ የቻልን ለታ ነው፡፡ ህዝቡም የመንግስት ለውጥ ናፋቂ ከመሆን ይልቅ ዘላቂ የስርአት ለውጥ ናፋቂ እንዲሆንና የስልጡን ፖለቲካ አራማጅና ትክክለኛ የለውጥ ሃይል እንዲሆን ካላስቻልን በስተቀር ለውጥ መምጣት እንደማይቻል ተረድተን ህዝቡን በለውጥ ሃይልነት ከጎናችን ማሰለፍ አለብን፡፡ ተቃዋሚዎችም ከእወደድ ባይነት ፖለቲካ ተላቀው፣ ለስልጡን ፖለቲካ ራሳቸውን ዝግጁ አድርገውና ጊዜውን የሚመጥን ፖለቲካ እንዲራመድ ለባለጊዜው ለዚህ ትውልድ አባላት የአመራርነት ሚናውን በመስጠት ያለፈ የፖለቲካ ሽንፈት ሂሳብ ማወራረጃ ወጣቱን ከማድረግ መቆጠብ እንዳለባቸው ተገቢውን መልዕክት ባገኘነው መድረክ በግልጽና በድፍረት ማስተላለፍ አለብን፡፡ መንግስትም ለመድብለ ፓርቲ የፖለቲካ ስርአት መጠናከር የራሱን ድርሻ በመወጣት በምክንያታዊነት ላይ በተመሰረተ ከጽንፈኝነት ፖለቲካ በመራቅ ትክክለኛና ዘላቂ ስርአት ለማምጣት የሚጥሩትን ሃይሎች ተገቢ ትኩረት በመስጠት፣ ተገቢውን አክብሮትና እውቅናም መቸር ካልቻለ አሱ በመጣበት መንገድ የሚመጡና በራሱ ቋንቋ ሊያናግሩት የሚችሉ ሃይሎች የሚጠናከሩበትን መንገድ እያጠናከረ እንደሆነ በማሳወቅ ከዚህ የበለጠ የፖለቲካ ምህዳሩን ማስፋት እንዳለበት ግልጽ ማድረግም ያስፈልጋል፡፡ ይሄ አስተሳሰባችን የሌሎችም አስኪሆን ድረስ በአስተሳሰባችን ጠቃሚነት ላይ አርግጠኛ በመሆንና ይሄን ስልጡን ፖለቲካ በሃገራችን ላይ ለመትከል አባላት በውስጣችን የመቻቻል፣ የመደማመጥ፣ የመከባበር ዴሞክራሲያዊ ባህላችንን በፍጹም ፍቅር በማዳበርና በማጠናከር በየወንዙ የማይማማል ጓዳዊ ትስስር ማጠናከር አለብን፡፡ ለብሄራዊ መግባባት የሚያስችሉን ሃገራዊ ጉዳዮችን ጠንቅቀን በማወቅና በመረዳት በኢዴፓ መርሕ ላይ ጸንቶ የሚቆም ጠንካራ አባል በብዛት ለማፍራት መረባረብ አለብን፡፡ ያኔ ይሄ አስተሳሰብ የሁሉም የሆነ ለታ ድላችንን የምናጣጥም ይሆናል፡፡ በሃገራችን እውነተኛ የስርአት ለውጥ ማምጣት የሚችል አስተሳሰብ ይሄ እኛ የምንከተለው የ3ኛ አማራጭ የትግል ስልት ለመሆኑ ጥርጥር የለኝም፡፡ ስለዚህ ኢህአዴግ መሸነፍና ስልጣን መልቀቅም ካለበት ሊለቅ የሚችለው በዚህ አስተሳሰብ ተከታዮች ብቻ ነው ፡፡ ሊበቀለውና ሊያጠፋው የማይችል ዋስትናም ሊሰጠው የሚችል የትግል ስልት ይሄ የኛ ስልት ብቻ በመሆኑ ማለት ነው፡፡ ስለዚህ የ3ኛ አማራጭነት ስልት ለነገዋ ኢትዮጵያ የተሻለች መሆን ዋስትና ነው፡፡ ለሰለጠነ ፖለቲካም በር ከፋች ነው፡፡

አመሰግናለሁ፡፡

“ዘመቻ መልካም አስተዳደር” የተሸነፍነውና የምንሸነፈው ጦርነት

Lidetu Ayalewከልደቱ አያሌ

የኢዴፓ ብሄራዊ ም/ቤት አባል

ከጥቂት ሳምንታት በፊት መልካም አስተዳደርን አስመልክቶ የመንግስት ከፍተኛ ባለስልጣናት ያካሄዱትን ውይይት በቴሌቪዥን ተከታትየው ነበር፡፡ ውይይቱ በባህሪው “ኢህአዴግአዊ” ስላልነበር አስገርሞኛል፡፡ ኢህአዴግ ለህዝብ ይፋ በማይሆኑ የውስጥ ድርጅታዊ ውይይቶች ላይ እንዲህ ዓይነት የሞቀ ውይይት የማድረግ የቆዬ ባህል ያለው ድርጅት ቢሆንም ለህዝብ በይፋ በሚቀርቡ ውይይቶች ላይ ግን እንዲህ ዓይነት ግልፅነት እና ድፍረት ማሳየት ባህሉ አይደለም፡፡

ኢህአዴግ በራሱ መንገድ የሚያስጠናቸው ጥናቶችም ብዙውን ጊዜ ግልፅነት፤ድፍረትና ሃቀኛነት የሚጐድላቸው ቢሆኑም በሰሞኑ የውይይት መድረክ ላይ የጥናት ውጤቶችን ያቀረቡት ተkማት ግን በሚያስገርም ሁኔታ ሙሉ ነፃነትና ድፍረት ታይቶባቸዋል፡፡

በውይይት መድረኩ ላይ በመልካም አስተዳደር ችግርነት የተጠቀሱት ነጥቦች ሙሉ በሙሉ በሚባል መጠን ላለፊት በርካታ አመታት በተቃዋሚ ፓርቲዎች፣ በግል መገናኛ ብዙሃንና በአገሪቱ ዜጐች በተደጋጋሚ ሲቀርቡ የነበሩ ትችቶች ቢሆኑም እነዚህ ትችቶች በገዥው ፓርቲ በኩል የ “ጠላት ወሬ” ተደርገው ሲጣጣሉ የነበሩ ናቸው፡፡

ኢህአዴግ ከእንዲህ ዓይነቱ የሌሎችን ሃሳብና ትችት በጅምላ የማጣጣል በሽታው እስከወዲያኛው መፈወስ ያለበት ድርጅት ቢሆንም የሰሞኑ የመልካም አስተዳደር ውይይት ግን ሊያስመሰግነው የሚገባና “ይልመድብህ” የሚያሰኝ ተግባር ነው፡፡ በርግጥ ይህ ዓይነቱ ውይይት በዚህ ሳይወሰን በሌሎች መሰረታዊ የዴሞክራሲና የሰብዓዊ መብት ጥያቄዎችም ላይ ቀጥሎ ማዬትን ከልባችን እንመኛለን፡፡

ኢህአዴግ ያለ አመሉና ባህሉ በመልካም አስተዳደር ጉዳይ ላይ ለምን በዚህ መጠን በግልፅነት ለመወያየት ደፈረ? የሚለው ጥያቄ ለብዙዎች እንቆቅልሽ ሆኖ ሰንብቷል፡፡ አንዳንዶች ውይይቱን እንዲሁ “አሉ” ለመባል የተካሄደ የይስሙላ ውይይት አድርገው አይተውታል፡፡ በእኔ አመለካከት ግን ይህ ውይይት የታይታ ሳይሆን የምር ነው፡፡

የመልካም አስተዳደር ችግር ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተቃለለ ከመምጣት ይልቅ ይበልጥ እየተባባሰ በመምጣት በአሁኑ ወቅት ለስርዓቱ ህልውና ተጨባጭ አደጋ እየሆነ በመምጣቱ ምክኒያት ነውኢህአዴግ በአጀንዳው ዙሪያ በዚህ መጠን ውይይት ለማድረግና መፍትሄ ለማፈላለግ የተገደደው፡፡ በርግጥም በአንድ አገር የአንድ ስርዓት መዳከምና መበስበስ አይነተኛ ምልክት በአሁኑ ወቅት በአገራችን እየተከሰተ ያለው ዓይነት ቅጥ ያጣ የመልካም አስተዳደር ችግር በመሆኑ ኢህአዴግ ይህንን አደጋ ተገንዝቦ መፍትሄ ለማፈላለግ መሞከሩ ከራሱ የስልጣን ህልውናም ሆነ ከአገሪቱ ደህንነት አንፃር ተገቢ ዕርምጃ ነው፡፡

ነገር ግን በችግሩ ዙሪያ ግልፅ ውይይት ለማድረግና መፍትሄ ለመፈለግ መሞከሩ በራሱ የሚደነቅ ተግባር ቢሆንም ውይይቱን እንደተከታተልኩት ከሆነ ግን ኢህአዴግ እሰከአሁን ድረስ የመልካም አስተዳደር ችግሮችን ለማስወገድ ባካሄዳቸው ዘመቻዎች ሁሉ ተሸናፊ የሆነውን ያህል ወደፊትም ሊያካሂድ ባሰበው ዘመቻ ተሸናፊ እንደሚሆን የሚያሳይ አንድ በቂ ምክኒያት አለ፡፡ ይኸውም የመንግስት ባለስልጣናቱ ርዕሱጉዳዩን አስመልክቶ ባካሄዱት ውይይት የችግሩን አይነት፣የችግሩን ስፋትና ጥልቀት የችግሩን ፈፃሚዎችና ተጠቂዎች በተመለከተ ሰፊና ዝርዝር ውይይት ያካሄዱ ቢሆንምለችግሩ ዘላቂ መፍትሄ ለማስገኘት የሚያስችለውን ዋናውን ጥያቄ ግን ሳያነሱትና ሳይወያዩበት ቀርተዋል፡፡ ያ መሰረታዊ ጥያቄ “ለምንድን ነው በመልካም አስተዳደር ረገድ ስርዓቱ በዚህ ዓይነት ስፋትና ጥልቀት ችግር ውስጥ የገባው?“ የሚለው ጥያቄ ነው፡፡ ምክኒያቱም “ችግሩ ከጅምሩ ለምን ተከሰተ?” የሚለውን መሰረታዊ ጥያቄ አንስተን የችግሩን መሰረታዊ ምንጭ ከስር ከመሰረቱ ካልተረዳነው በስተቀር የቱንም ያህል ስለችግሩ ስፋትና ጥልቀት ወይም ስለችግሩ ፈጣሪዎችና ስለተጠቂዎቹ ማንነት ስናወራ ብንውል ወደ መፍትሄው ሊዎስደን አይችልም፡፡

በመንግስት ባለስልጣናቱ ውይይትም ሆነ ያን ውይይት ተከትሎ በተለያዩ መድረኮች ሲካሄዱ ባየናቸው ውይይቶች ይህ መሰረታዊ ጥያቄ ሲነሳ አልሰማንም፡፡ ኢህአዴግ ስልጣን ከያዘበት ጊዜ ጀምሮ /ማለትም ለአንድ ትውልድ ዘመን/ የመልካም አስተዳደር ችግርን ለመፍታት ያስችላሉ የተባሉ ለቁጥር የሚያታክቱ የመዋቅር ማሻሻያ ዘመቻዎች ተካሂደዋል፡፡ በውይይቱ ላይ ጠቅላይ ሚኒስቴር ኃ/ማርያም እንዳሉት መንግስት የመዋቅር ማሻሻያ ትምህርት ለመቅሰም ከአውሮፓ እስከ ኤዥያ ያልረገጠው አገር የለም፡፡ ቢያንስ አቶ መለስ “ድርጅታችን በስብሷል” በማለት የተሃድሶ ዘመቻ ከአዎጁበት ከ1993 .ም ጀምሮ ለተከታታይ 14 ዓመታት ኢህአዴግ በመልካም አስተዳደር ችግር ዙሪያ አታካች ግምገማና ዘመቻ አካሂዷል፡፡

በዚህ ሁሉ ዓመታት የተካሄደው ዘመቻ መፍሄት ሊያመጣ ያልቻለው የችግሩ ስፋትና ጥልቀት ወይም የችግሩ ፈፃሚዎችና ተጠቂዎች ሳይታወቁ ስለቀረ ሳይሆን ችግሩን ለመፍታት የተካሄዱት ዘመቻዎች ከችግሩ መሰረታዊ ምንጭ ጋር ፍፁም ያልተዛመዱ በመሆናቸው ነው፡፡ ካለፈው ስህተት በአግባቡ መማር ስላልተቻለ አሁንም እየተደገመ ያለው ያው ያለፈው ዓይነት ዘመቻ ነው፡፡ በእኔ በኩል “የችግሩ መሰረታዊ ምንጭ ምንድን ነው?” ለሚለው ጥያቄ የራሴን መልስ ለመስጠት ከመሞከሬ በፊት በቅድሚያ አንድ ተዛማጅ ጥያቄ እዚህ ላይ አንስቸ ልለፍ፡፡

ይህ ጥያቄየምለምንድን ነው፡፡ ኢህአዴግ የመልካም አስተዳደርን ትርጉም በቁንፅል የቢሮክራሲ ውጣውረድ ጉዳይ አድርጐ የሚያየው? የሚል ነው፡፡ ምክኒያቱም የኢህአዴግ አንዱ ችግር መልካም አስተዳደር ፈርጀ ብዙና በአጠቃለይ በመንግስትና በህዝብ መካከል ያለውን ግንኙነት የሚመለከት ፅንስሃሳብ ሆኖ እያለ ኢህአዴግ ግን የአገልግሎት አሰጣጥ /service delivery/ ጉዳይ አድርጐ ይተረጉመዋል፡፡ ነገር ግን የተለያዩ አለም አቀፍ ድርጅቶችና በርዕሰ ጉዳዩ ላይ የተደረጉ የተለያዩ የጥናት ውጤቶች የሰጡትን ትርጉም ስናይ—መልካም አስተዳደር መንግስት ወይም መንግስታዊ ተማት የዜጐችን ሁለንተናዊ መብት ማለትም የሰብአዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ማህበራዊና ፖለቲካዊ መብቶች በማስከበር ረገድ ያላቸውን ፍላጐት፣አቅምና ተግባራዊ ምላሽ የሚመለከት ነው፡፡ በተለይም የሰብአዊ መብትና የዴሞክራሲ ጉዳዮች ቁልፍ የመልካም አስተዳደር መገለጫዎች ሆነው እያሉ በኢህአዴግ ዘንድ ግን በጨረፍታም እንዲነሱ የሚፈለጉ ርዕሱጉዳዮች አልሆኑም፡፡ ይህ ቁንፅል አተረጓጐም ኢህአዴግ የቱንም ያህል ተደጋጋሚ የተሃድሶ ዘመቻ ቢያካሂድም ችግሩን በዘላቂነት እንዳይፈታ ካደረጉት ምክኒያቶች አንዱ ነው፡፡ ምክኒያቱም ሰብአዊ መብት ባልተከበረበትና ዴሞክራሲያዊ ስርዓት በሌለበት ሁኔታ “መልካም” ሊባል የሚችል አስተዳደር አይኖርም፡፡ በሌላ አነጋገር ሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶች በተከበሩበት አንድ አገርም ጐልቶ የሚታይና በኛ አገር በሚታየው መጠን ህዝብን ሊያማርር የሚችል የመልካም አስተዳደር ዕጦት ሊኖር አይችልም፡፡ በርግጥ ኢህአዴግ በዚህ ረገድ የጠራ አመለካከት ቢኖረው ኖሮ “ይህ ሁሉ የመልካም አስተዳደር ዕጦት ባለበትና ህዝብ በተማረረበት አገር ያለፈውን ምርጫ እንዴት 100% ላሸንፍ ቻልኩ?” ብሎ እራሱን በጠየቀና የችግሩን ምንጭ ከስር መሰረቱ ለመረዳት በሞከረ ነበር፡፡ ምክኒያቱም ከፍ ሲል ለመግለፅ እንደሞከርኩት የአንድ መንግስት ድክመትም ሆነ ስርዓት አልበኛነት ዋና መገለጫ የመልካም አስተዳደር ዕጦት ስለሆነ በአገራችን ለተከሰተው የመልካም አስተዳደር ችግር ቀዳሚ ተጠያቂ መሆን የሚገባው ኢህአዴግ አንድን ምርጫ 100% ይቅርና 50% የማሸነፍ ዕድል ባልነበረው ነበር፡፡

ይህ የሆነው ኢህአዴግ 100% ለመመረጥ በሚያስችል መጠን በሕዝብ የሚፈቀር መንግስት ሆኖ ሳይሆን የአገራችን ምርጫ ራሱ በመልካም አስተዳደር ችግሮች የተተበተበ በመሆኑ ነው፡፡ ምክኒያቱም ቢሮክራሲው ውስጥ ተሰግስገው ህዝብን በደጅ—ጥናትና በሙስና ሲያማርሩት የሚውሉት ካድሬዎች ናቸውበተመሳሳይ ሁኔታ በምርጫ ወቅት ተቃዋሚ ፓርቲዎችንና መራጩን ህዝቡ በተለያዩ የአፈና ስልቶች ሲያሳድዱ የሚውሉት፡፡

በመንግስት ትዕዛዝም ይሁን በራሱ ተነሳሽነት በምርጫ ወቅት በተቃዋሚ ፓርቲዎች እና በመራጩ ህዝብ ላይ የተለያዩ ተፅኖዎችን በማሳደር የፖለቲካ ሙስና ሲፈፅሙ ዝም የተባሉ /ምንአልባትም አበጀህ የተባሉ/ ካድሬዎች በተመሳሳይ ሁኔታ በህዝብ ላይ የኢኮኖሚ ሙስና ለመፈፀም መሞከራቸው አይቀሬ ነው፡፡ መንግስት የስልጣን ዘመኑን ለማራዘም ሲል የፖለቲካ ሙስና እንዲፈፅሙ የተጠቀመባቸው ካድሬዎች እነሱ በተራቸው የኑሮ ህልውናቸውን ለመጠበቅ ሲሉ የኢኮኖሚ ሙስና ቢፈፅሙ ምን ሊያስደንቅ ይችላል? ራሱ በፖለቲካ ሙስና ውስጥ የተዘፈቀ አንድ መንግስት ካድሬዎቹ የኢኮኖሚ ሙስና እንዳይፈፅሙ የመከላከል የሞራል ብቃትስ ይኖረዋል? ምንጊዜም በአንድ ስርዓት ውስጥ የፖለቲካና የኢኮኖሚ ሙስና እርስ በራስ ተመጋጋቢ ክስተቶች ናቸው፡፡ ስለዚህ ኢህአዴግ የመልካም አስተዳደርን ችግር ከልቡ መፍታት ከፈለገ የችግሮችን ምንጭም ሆነ የመፍትሄውን አቅጣጫ ከአገራችን የሰብአዊ መብትና የዴሞክራሲ ሆኔታ ጋር አያይዞ ሊፈትሽ ይገባዋል፡፡ ከሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶች ጥሰት ጋር የተያያዙ የፖለቲካ ሙስናዎች ተገቢውን ትኩረት ባላገኙበት ሁኔታ ከኢኮኖሚውና ከቢሮክራሲ ውጣውረድ ጋር የተያያዙ የመልካም አስተዳደር ችግሮችን በዘላቂነት መፍታት አይቻልም፡፡ ለዚህም ነው የወቅቱ የኢህአዴግ የመልካም አስተዳደር ዘመቻ ከጅምሩ ተኮላሽቷል ለማለት የምደፍረው፡፡

ስለ ኢህአዴግ ቁንፅል የመልካም አስተዳደር አተረጔጐም ይህንን ያህል ካልኩ የመልካም አስተዳደር ችግርን በዘላቂነት ለመፍታት መሰረታዊ ጥያቄ ነው ላልኩትና “ለምድነው በመልካም አስተዳደር ረገድ ስርዓቱ በዚህ ዓይነት ስፋትና ጥልቀት ችግር ውስጥ የገባው?” በሚለው ጥያቄ ዙሪያ ያለኝን የግል አመለካከት ለመግለፅ ልሞክር፡፡

በእኔ አመለካከት ለአገራችን የመልካም አስተዳደር ችግር የሚከተሉት ስድስት ነጥቦች በዋና ምክኒያትነት ሊጠቀሱ ይችላሉ፡፡ እነሱም

  1. በመንግስት መስሪያ ቤቶች የሚሾሙት ብቻ ሳይሆን የሚቀጠሩት ሚ ሠራተኞች የሚቀጠሩበት ዋና መስፈርት የፓርቲ አባልነት ወይም ደጋፊነት መሆኑ፤

  2. የመንግስት እና የፓርቲ (ኢህአዴግ) መዋቅሮች የተደበላለቁበት ሁኔታ መኖሩ፤

  3. የዴሞክራሲ፣ የሰብአዊ መብት ተማትና መገናኛ ብዙሃን ነፃና ገለልተኛ አለመሆናቸው፤

  4. ለመንግስት ሰራተኞች የሚከፈለው ደመወዝና አበል ከወቅቱ የኑሮ ውድነት ጋር የሚመጣጠን አለመሆኑ፤

  1. የህዝብ የተዛባ አስተሳሰብና ባህል መኖር

  2. ህዝብ አቅመቢስ /አቅም የለሽ/ እንዲሆን መደረጉ ናቸው፡፡

ከላይ ከተራ ቁጥር 1 እስከ ተራ ቁጥር 3 የተዘረዘሩት ጉዳዮች እርስበርስ የተሳሰሩና ተለያይተው መታየት የማይችሉ ናቸው፡፡ ሶስቱም ችግሮች መንግስት ከምንም ነገር በላይ ለፖለቲካ ስልጣን የበላይነቱ ቀናዒ ከመሆኑ ጋር የተያያዙ ችግሮች ናቸው፡፡ ኢህአዴግ በስልጣን ላይ የመቀጠሉን ጉዳይ የሞት የሽረት ጉዳይ አድርጐ ስለሚያየው ሁሉንም ነገር በቁጥጥር ስር የማዋል አባዜ ተጠናውቶታል፡፡ በተለይም በግራ ፖለቲካ አራማጅነት ያደገና በሽምቅ ተዋጊነት ህይወት ውስጥ ያለፈ ድርጅት ከመሆኑ ጋር ተያይዞ ከተkማትም ጋር ሆነ ከህዝብ ጋር ያለው ግንኙነት በጥርጣሬ፣በስጋትና በፍርሃት የተሞላ ሆኗል፡፡ በዚህ ምክኒያት በድርጅታዊ አሰራር የራሱን ቁልፍ አባላት በአመራርነት በማስቀመጥ በአገሪቱ የሚገኙ ተቋማትን በበላይነት ተቆጣጥሮአቸዋል፡፡

አንድ ለአምስት በመባል የሚታዎቀውን የጥርነፋ አደረጃጀት ስልት በመጠቀምም ከሁለተኛ ደረጃ ተማሪዎች ጀምሮ የአጠቃላዩን ህዝብ የዕለት ተዕለት እንቅስቃሴ በቁጥጥር ስር ለማዋል እየሞከረ ይገኛል፡፡ ይህንን በማድረግም በአጋጣሚና በአስገዳጂ ሁኔታ ሳይሆን ሆነ ብሎ በማቀድ የመንግስትንና የኢህአዴግን መዋቅር አንድና አንድ በማድረግ በመንግስት መዋቅር ውስጥ የዕርስ በዕርስ ቁጥጥርና ክትትል /check and balance/—ስርዓት ፈፅሞ እንዳይኖር አድርል፡፡ እንግዲህ በመንግስት የተለያዩ መዋቅሮች መካከል የቁጥጥርና የክትትል ስርዓት እንዳይኖር በተደረገበት ሁኔታ ነው ኢህአዴግ የመልካም አስተዳደር ችግርን ለመዋጋት ቆርጨ ተነስቻለሁ የሚለን፡፡ በተለያዩ የመንግስት መዋቅሮች መካከል የቁጥጥርና የክትትል ስርዓት እንዲኖር የሚደረገው ለሌላ ጉዳይ ሳይሆን የመንግስት ባለስልጣናት እና ስራተኞች ያለአግባብ እንዳይባልጉና መልካም አስተዳደር ጠፍቶ በህዝብ ላይ በደል እንዳይደርስ ዋስትና ለመስጠት ነው፡፡

ታዲያ እንዲህ ዓይነት ስርዓት ሆነ ተብሎ እንዳይኖር በተደረገበት ሁኔታ የመልካም አስተዳደር ችግር እንዴት ተደርጐ ሊፈታ ይችላል? ስለዚህ ኢህአዴግ በመልካም አስተዳደር ችግር ላይ ዘመቻ ሲጀምር ጦርነቱ የሚካሄደው በማንም ውጫዊ ወይም ባዕድ አካል ላይ ሳይሆን በሌሎች ላይ አፈና እየፈፀሙ ስልጣኔን ከጥቃት ይከላከሉኛል ብሎ ራሱ ካቋቋማቸው የራሱ መዋቅሮችና ካድሬዎች ላይ ነው፡፡ ይህ ደግሞ ቀላል ውሳኔ አይደለም ፡፡ እንዲ ዓይነት ውሳኔ በካንሰር በሽታ የተለከፈን የራስን አካል ቆርጦ እንደመጣል ከባድ ውሳኔ ነው፡፡ ይህም በመሆኑ ነውአያሌ የመዋቅር ማሻሻያ ዘመቻዎች ተሞክረው ሲከሽፉ የታዬው፡፡

ዞሮ ዞሮ በአሁኑ ወቅት ለኢህአዴግ ከፊቱ የቀረቡለት የውሳኔ ምርጫዎች ሁለት ናቸው፡፡ በካንሰር የተለከፉ አካላቱን ቆርጦ ጥሎ ህልውናውን ማራዘም፣ አሊያም በካንሰር ከተለከፋ አካላቶቹ ጋር አብሮ መኖርና የህልውናውን ዕድሜ ማሳጠር ነው፡፡ በርግጥ ተቆርጦ የሚጣለው አካል ከማይቆረጠው የገዘፈ ከሆነ የህልውናው አደጋ በዚህኛውም አማራጭ ሊከሰት ይችላል፡፡ ይህንን በመረዳትም ይመስላል በውይይቱ ወቅት አንዳንድ የመንግስት ከፍተኛ ባለስልጣናት የቀረበውን የጥናት ውጤት ለመቀበል ሲንገራግሩ የታዬት ፡፡ አቶ መለስም በዚህ አይነቱ የሃሳብ አጣብቂኝ /dillema/ ውስጥ ስለነበሩ ይመስለኛል ጥቂት ግለሰቦችን መቀጣጫ ከማድረግ ባለፈ ችግሩን ሳይፈቱት ለህልፈት የበቁት፡፡

ዋና ምክኒያት ነው ባይባልም በተራ ቁጥር አራት ላይ የተጠቀሰው የመንግስት ሰራተኞች ደመወዝ ዝቅተኛነትም ለአገራችን የመልካም አስተዳደር ዕጦት አንድ ምክኒያት ነው፡፡ በአሁኑ ወቅት ሁሉም ባይሆኑም በርካታ ሰዎች በመንግስት መስሪያ ቤቶች ስራ የሚቀጠሩት ህዝብን የማገልገል ዓላማ ይዘው ሳይሆን ሌላ የኑሮ አማራጭ በማጣት ነው ፡፡ ብዙውን ጊዜ መንግስታዊ ባልሆኑ ድርጅቶች ብቃትና እድሉ ያላቸው፣ወይም የግል ሥራ ለመስራት የሚያስችል ካፒታልና እውቀት ያላቸው ሰዎች የመንግስት ስራ የመቀጠር ፍላጐት የላቸውም፡፡ እነዚህ በዕውቀትም ሆነ በካፒታል አቅማቸው ዝቅተኛ ደረጃ ያሉ ዜጐች የመንግስት ተቀጣሪ የሚሆኑት ለኑሮአቸው በቂ ደመወዝ እናገኛለን ብለው በማሰብ ሳይሆን ብዙውን ጊዜ በጉቦ ወይም በጉርሻ መልክ ተጨማሪ ጥቅም የሚያገኙበት ቀዳዳ እንደማይጠፋ በመተማመን ነው ፡፡ በተለይም ከምርጫ 97 በኋላ ኢህአዴግ መለመልኩት እያለ የሚመፃደቅበት በሚሊዩን የሚቆጠር አባልም ይህንን ዓይነት የጥቅመኝነት አስተሳሰብ ይዞ የተቀላቀለ እንጂ በኢህአዴግ ፖሊሲ እምነት ያለው ወይም ህዝብን የማገልገል ዓላማ ያለው ኃይል አይደለም፡፡ ይህ በተግባር የኢህአዴግ ሆነ የህዝብ ወገንተኝነት የሌለው ፣ነገር ግን በሰልፍ የኢህዴግን የአባልነት መታዎቂያ የወሰደ ጥቅመኛ/opportunist/ ኃይል ነው በየቢሮክራሲው ውስጥ ተሰግስጐ ህዝብን እያማረረ የሚገኝው፡፡ ኢህአዴግ የፓርቲ መታዎቂያ በመያዝና በእውነተኛ እምነት የፓርቲ አባል በመሆን መካከል ያለውን ልዩነት ተረድቶ የራሱን አሰራር እስካላስተካከለ ድረስ የአገሪቱ ቢሮክራሲ መቸውንም ጊዜ ቢሆን ከሙስና የፀዳለ ሊሆን አይችልም ፡፡

አሁን በአገራችን ከሚታየው የኑሮ ውድነት አንፃር ለአንድ መንግስት ሰራተኛ (ምን ዓልባትም ቤተሰብ ላለው) ከአንድ ሺ እስከ ሁለት ሺ ብር የወር ደመወዝ እየከፈሉ ስራውን በአግባቡ እንዲሰራ መጠበቅ በቀጥታም ባይሆን በተዘዋዋሪ ጉቦ የመብላት ፍቃድ ከመስጠት የተለየ አይመስለኝም፡፡ በርግጥ የደመወዝ ማነስ ጉቦ ለመብላት በራሱ በቂ ምክኒያት ላይሆን ይችላል፡፡ ትንሻ ደመወዛቸውን እንደምንም አብቃቅተው በድህነት እየኖሩ ያለሙስና ጥሩ አገለልሎት ለህዝብ የሚሰጡ አንዳንድ የመንግስት ሰራተኞች የመኖራቸውን ያህል በቄ በሚባል ደመወዝና የገቢ ምንጭ እያላቸውም ጉቦ ሲያባርሩ የሚውሉ የመንግስት ሰራተኞች ብዙዎች ናቸው፡፡ ከፍ— ሲል በተራ ቁጥር አምስት የተጠቀሰው የህዝብ የተዛባ አስተሳሰብና ባህል መኖርም ለመልካም አስተዳደር ዕጦት አንድ ምክኒያት የሚሆነው ከዚሁ ጋር ተያይዞ ነው፡፡

በመንግስት ኃላፊነት የያዙትን የአገልግሎት ወንበር እንደ አንድ አትራፊ የንግድ ድርጅት በመቁጠር ጉቦ ካልበሉ በስተቀር የዜጐችን ጉዳይ ላለመፈፀም የሚፈልጉ በርካታ የመንግስት ሰራተኞች የመኖራቸውን ያህል መብታቸውን በትክክለኛው መንገድ ለማስከበር ከመሞከር ይልቅ ማንም ገና ሳይጠይቃቸው ጉቦ ለመስጠት ተዘጋጅተው ወደ መንግስት ቢሮ የሚሄዱ ዜጎች ቁጥርም ቀላል አይደለም፡፡ ሙስና በአሁኑ ወቅት በአገራችን ወደዚህ የከፋ ደረጃ የደረሰው እንዲሁ ከመሬት ተነስቶ ሳይሆን በቆየው ታሪካችንም ጉቦ የመቀበልና የመስጠት ባህላዊ ዕርሾ በውስጣችን ስለነበረ ጭምር ነው፡፡ ለአገራችን መልካም አስተዳደር ችግር እየተባባሰ መምጣት ዋናው ተጠያቂ መንግስታዎ ስርዓቱ ቢሆንም ትውልዱን በጥሩ ስነምግባር ኮትኩተው የማሳደግ ኃላፊነት የሚጠበቅባቸው ወላጆች፣መምህራን፣ጋዜጠኞችና መንፈሳዊ አባቶች ኃላፊነታቸውን በአግባቡ ባለመወጣታቸው ጭምር የተከሰተ ችግር ነው ፡፡

ከፍ ሲል ከተራ ቁርጥ 1 እስከ ተራ ቁጥር 5 የተዘረዘሩት ነጥቦች ለመልካም አስተዳደር አለመኖር ዋና ዋና ምክናያቶች መሆናቸው እንደተጠበቀ ሆኖ ከሁሉም በላይ ግን የመልካም አስተዳደር ችግሮችን ታግለን ማሸነፍ እንዳንችል ያደረገን ዋና ምክኒያት ህዝቡ አቅምአልባ የመደረጉ ዕውነታ ነው፡፡ ከማንም በላይ የመልካም አስተዳደር ችግሮችን ተዋግቶ ማሸነፍ ያለበት ህዝቡ ሆኖ እያለ ነገር ግን ህዝቡ በቢሮክራሲው ወይም በሙሰኞች የተሸነፈ አቅመ ቢስ ህዝብ ሆኗል፡፡ ዜጐች ጉዳያቸው በአግባቡ አልፈፀም ሲል፣ወይም ማንኛውም ዓይነት በደል ሲደርስባቸው ለበላይ አካል አቤቱታ ወይም ክስ አቅርበው የሚያገኙት መፍትሄ እንደሌለ ስለሚያውቁ ችግሩ እንዲፈታ የሚታገሉ ሳይሆን እራሳቸው የችግሩ አካል ሆነዋል:: ህዝቡ በመንግስት የመደመጥ መብት፣ወይም በመንግስት ላይ ተፅዕኖ የመፍጠር ጉልበት እስከሌለው ድረስ ለችግሩ ዘላቂ መፍትሄ ሊመጣ አይችልም፡፡ አንድ ህዝብ ተገቢውን ጉልበት አግኝቶ የለውጥ ኃይል ሊሆን የሚችለው ደግሞ ከምንም በላይ ዴሞክራሲያዊና ሰብዓዊ መብቱ ተከብሮ እውነተኛ የፖለቲካ ስልጣን ባለቤት ሊሆን ነው ፡፡ ህዝቡ በተግባር የፖለቲካ ስልጣን ባለቤት ለሆን የሚችለውም ከአካባቢው አስተዳደሮዎች ጀምሮ እስከ ማዕከላዊው መንግስት ድረስ ያሉ ባለስልጣናትን በቀጥታ ምርጫ ወይም በውክልና የመምረጥና የመሻር እውነተኛ መብት ሲኖረው ብቻ ነው፡፡

አሁን ባለው የአገራችን ተጨባጭ ሆኔታህዝብ እንኳንስ የመንግስት አለቃ ሆኖ የአገሩን ዕጣፋንታ ሊወስን ይቅርና ከዕለትተዕለት ኑሮው ጋር የተያየያዙ ጥቃቅን አገልግሎቶችን እንኳን ማስፈፀም የማይችል አቅመቢስ ህዝብ ሆናል፡፡ ህዝብ ሲናገር በማይደመጥበትና ሲቆጣ በማይፈራበት አገር የመልካም አስተዳደር ችግርን በዘላቂነት ለመፍታት ማሰብ ዘበት ነው፡

ስለዚህ ካለፋት ዘመቻዎች በተለዬና በተሻለ አህአዴግ የመልካም አስተዳደር ችግር ለመፍታት ከልብ ካሰበ የህዝቡን የሰብዓዊና የዴሞክራሲ መብት ጥያቄዎች በአግባቡ በመመለስ እራሱን ሳይሆን ህዝቡን እውነተኛ የስልጣን ባሌቤት በማድረግ የመልካም አስተዳደርን ችግር ከምንጩ ለማድረቅ መወሰን አለበት ፡፡ይህ ውሳኔ የራስን አካል ቆርጦ እንደመጣል ከባድ ውሳኔ ቢሆንም አማራጭ የሌለው መፍትሄነው፡፡ አለዚያ የመልካም አስተዳደር ዘመቻዎችን ባለፈው የተሸነፍነው ብቻ ሳይሆን ወደፊትም የምንሸነፈው ጦርነት እንደሚሆን ከወዲሁ የታወቀ ነው፡፡

ሰንደቅ ዓላማ የኢትዮጵያውያን ቋሚ ሀብት እንጅ የአገዛዝ ሥርዓቶች የስሜት መግለጫና ርዕዮተ ዓለም ማንፀባረቂያ መሣሪያ መሆን የለበትም!

Gizachew Animawበግዛቸው አንማው

ሠንደቅ ዓላማ ብሔራዊ ምልክቶች ከሚባሉት ውስጥ አንዱና ዋናው ነው፡፡ በቁም ትርጉሙ “ሰንደቅ” ቋሚ ማለት ሲሆን “ዓላማ” ደግሞ ምልክት የሚለውን ቃል ይወክላል፡፡ የሁለቱ ቃላት ጥምረትም ቋሚ ምልክት ይሆናል ፡፡ ኢትዮጵያ ሀገራችን የኦሪት እምንትን ከመቀበሏ በፊት በኑቢያ በኋላም በአክሱም የነበሩት መንግስታት ለራሳቸው በሚስማማቸው አይነት የተቀረፀ ሠንደቅ ዓላማና ሥርዓተ መንግስት አቋቁመው ህዝቡን ሲያተዳድሩ እንደቆዩ የተፃፉ መረጃዎች ያሳያሉ፡፡ በኢትዮጵያ መንግስት አስተዳደር የዛሬው አይነት አረንጋዴ፣ቢጫ፣ቀይ የሆነው ሠንደቅ አላማ የተመሰረተው ወይም የተቀረፀው ከክርስቶስ ልደት በፊት ከ982-958 ዓመተ ዓለም ባለው ዘመን በሀገራችን ነግሶ በነበረው ቀዳማዊ ሚኒሊክ እንደሆነ በ1919 ዓ.ም በብላቴን ጌታ ህሩይ የተፃፈው ጎህ ፅባህ መፅሐፍ ያሣያል፡፡ በሰንደቅ ዓላማ ላይ ምልክት ማድረግ የተጀመረው በአብርሃ ወአፀብሃ ዘመነ መንግስት ( 303-330 ዓ.ም) አንስቶ እንደሆነ ከላይ የተጠቀሰው መፅሀፍና ሠላማዊ ሠልፍና ውስጣዊ አሠራር ( 1939) የሚሉ ሠነዶች ያረጋግጣሉ፡፡ ይህ ሁኔታ ቀጥሎ በአፄ ሐይለ ስላሴ ዘመነ መንግስት በ1934 ዓ.ም በተደረገው የሠንደቅ አላማዎች አመሰራረት ሥርዓት መሠረት ፡ 1. የቤተ ነጋሲ ሠንደቅ አላማዎች 2. የቤተ መንግስት ሠንደቅ አላማዎች 3. የጦር ክፍሎች ሠንደቅ ዓማላዎችና 4. የሰላማዊ ክፍሎች ሠንደቅ አላማዎች ፤ በሚል በነባሩ ሰንደቅ ዓላማ ላይ የተመደቡበትን ክፍል የሚያንፀባርቅ ምልክት ብቻ ታክሎበት ሥራ ላይ ሲውል እንደቆየ የአፍሪካ ቀንድ መፅሄት በነሃሴ 10፣1985 እትሙ አስነብባል ወደ ዋናው ርዕስ ጉዳይ ስመጣ፤ ሰንደቅ አላማ ለሀገር አንድነት መጠናከር ከሚጫወተው ከፍተኛ ሚና በተጨማሪ ዜጎች የሀገር ፍቅር ስሜት እንዲኖራቸውም የሚያበረክተው ጉልህ አስተዋፅኦ መተኪያ የሌለው ነው፡፡ ሠንደቅ ዓላማ ይህንን ሓላፊነት በስኬት እንዲወጣ ከተፈለገ ከፖለቲካ መጠቀሚያነትና ከአገዛዝ ርዕዩተ አለም ተፅፅኖ ነፃ መሆን አለበት! በማንኛውም የዓለማችን ክፍል ፤ ዲሞክራሲያዊም ይህን አማባገነናዊ ሥርዓት ባለባቸው ሀገሮች በማንኛውም መንገድ ወደ ሥልጣን የወጣ አካል የሚያስተዋውቃቸው አዳዲስ ለውጦችና ፖለቲካዊ አስተሣሠቦች በምንም ታምር የሁሉንም ህዝብ ይሁንታ የሚገኙበት ነባራዊ ሁኔታ የለም፡፡ ስለሆነም ወደ ሥልጣን የወጣው አካል /አገዝዝ/ የሚያመጣቸው ለውጦች ሙሉ በሙሉ የሕዝብ ተቀባይነት የማግኝት ዕድል የላቸውም ፡፡ በሠንደቅ አላማ ላይ የሚጨመር ምልክት የአገዛዝ ስርዓቱ የለውጥ አካል በሚሆንበት ወቅት ሠንደቅ አላምው ከህዝብ ቋሚ ሃብትነት ወርዶ የአገዝዝ ሥርዓቶች የርዕዮተ አለም ማራማጅ አሊያም የፖለቲካ ፕሮግራም ማንፀባረቂያ መሣሪያ ይሆናል፡፡

የምልክቶቹ በሰንደቅ አላማው ላይ መቀመጥ የሚፈጥረው አሉታዊ አንድምታ ከአብራሃ ወአፅብሃ ዘመን መንግስት ጀምሮ ለ1700 ዓመታት በአረንጋዴ -ቢጫ-ቀይ ሠንደቅ ዓላማ ላይ የተለያዩ ምልክቶችን ማስቀመጥ የኢዮጵያዊያንን የሃገር ፍቅር ስሜት የጎዳና እየጎዳ ያለ እኩይ ተግባር ነው፡፡ ለምሳሌ ያህል የቅርቦቹን ሦስት የአገዛዝ ሥርዓቶች አንድ በአንድ ብናይ ችግሮቹን የበለጠ ያጎላዋል የሚል እምነት አለኝ አፄ ሓይለ ስላሴ የመሠረቱትን ንጉሳዊ አስተዳደር በሠንደቅ አላማው መካከል ላይ አንበሣ በማስቀመጥ የገለፁ ሲሆን ለአፄው ሥርዓት ደጋፊ የሆነ የህብረተሰብ ክፍል እንደለ ሁሉ ለሥርዓቱ ከፍተኛ ጥላቻ የነበረው የህብረተሰብ ክፍል ነቀፌታውንና ጥላቻውን ይገልፅ የነበረው ሥርዓቱ ያመጣቸውን ለውጦች ባለመቀበል ሲሆን ታይቷል፡፡ አሁንም እየታየ ነው፡፡ ሰንደቅ አላም ከህዝብ ሀብትነትና ከብሔራዊ ምልክትነት ደረጃ ወርዶ የሥርዓቱ መግለጫ በመደረጉ ምክንያት የሚገባውን ህዝባዊ ክብር እንዳይጎናፀፍ ሥርዓቱ የተጫወረው አሉታዊ ሚና ከፍተኛ ነበር፡፡ የአፄውን ተሞክሮ የተከተለው የደርግ ሶሻሊስታዊ ስርዓት ሠንደቅ አላማ ላይ ማረሻና ሞፈር በኋላም የኢህዴሪን አርማ በምልክትነት ማስቀመጡ ጉዳዩን የበለጠ አጉልቶ ሠንደቅ አላማን ለርዕዮተ አለም ማራጃ መሣሪያነት ሲያውለው ታይታል፡፡ የአሁኑ “የኢህአዴግን ሰንደቅ ዓላማ” እንደሚባለው በደርግ ወቅትም የሶሻሊስት ሥርዓትን የሚቃወም ህብረተሰብ ክፍል ሠንደቅ አላማው ላይ የተቀመጠውን ማረሻና ሞፈር የሚያይበት ጊዜ ለሠንደቅ አላማው የሚሠጠው ክብር አነስተኛ እንደነበር የሚጠቅሱ መረጃዎች አሉ፡፡ እንደ ቅድመ አያቶቹ ሁሉ ሠንደቅ አላማን ለርዕየተ ዓለም /ፖለቲካ ፕሮግራም/ ማራመጃነት መጠቀምን አሜን ብሎ የተቀበለው የኢህአዴግ አገዛዝ ገና እግሩ አዲስ አበባ እንደገባ በአቶ መለስ በተሠጠ ጋዜጣዊ መግለጫ “ ጠባችን ከጨርቁ ሣይሆን ከበስተጀርባው ባለው ድርጊት ነው፡፡” ተብሎ መታወጁ ከዚህ በፊት ይደረግ እንደነበረው ምልክት ማስቀመጥና ሠንደቅ አላማን ወደ ርዕዮተ አለም ማራመጃነት ደረጃ ከማውረድም አልፎ ወደ “ጨርቅነት” የቀየረ አሣፋሪ ድርጊት ተፈፅሟል፡፡ ኢህአዴግ በሠንደቅ አላማ ላይ የፈፀመው አኩይ ተግባር “ጨርቅ” በማለት ብቻ የሚያበቃ አልነበረም፡፡ ገና በትግል ላይ እያለ “ነፃ ባወጣቸው” የትግራይና የአማራ መሬቶች ላይ የኢዮትጵያ ሠንደቅ አላማ እንዳይውለበለብ በኢህአዴግ አበላት ተፅዕኖ ሲደረግ እንደነበር የአፍሪካ ቀንድ መፅሄት የነሃሴ 10,1985 እትም ቃል በቃል ያስነብባል፡፡ ኢህአዴግ መላ ኢትዮጵያን ከተቆጣጠረ በኋላም ከክልል ሶስት በስተቀር ( በዚም ህዝቡ ስለታገላቸው ነው) እንዲሁም አፋርና አዲስ አበባ በስተቀር በሌሎች አካባቢዊች የኢትዮጵያ ሰንደቅ አላማ ሆን ተብሎ ደብዛው እንዲጠፋ ከላይ የተጠቀሰው መፅሔት በግልፅ አስፍራል፡፡ በወቅቱ በአንድንድ ቦታዎች የኢትዮጵያ ባንዲራ ተዘቅዝቆ ( ቀዩ ወደ ላይ) ተሠቅሎ ይታይ በነበረበት ወቅት የሽግግር መንግስቱ የብሔራዊ ሠንደቅ ዓላማን ለማስከበር የነበረው ቁርጠኝነትና ተነሳሽነት አዚህ ግባ የሚባል አልነበረም፡፡ ኢህአዴግ በተለመደው ሠንደቅ አላማ ላይ ምልክትን በማስቀመጥ በታሪክ ካየናቸው የመጨረሻው የአገዛዝ ሥርዓት ሲሆን ቢያንስ ቢያንስ ካለፉት ሥርዓቶች ተሞክሮ በመውሰድ ከማንኛውም ምልክት ነፃ የሆነ ሠንደቅ አላማ በሥራ ላይ ባዋለ ነበር፡፡ ግን ሳይሆን ቀረ፤ ሠንደቅ አላማም “ጨርቅ” ሆነ፡፡ ከ303 ዓ.ም ጀምሮ ኢትዮጵያን ያስተዳደቱ የአገዛዝ ሥርዓቶች የራሳቸውን የፖለቲካና የርዕዮተ ዓለም አቅጣጫ የሚያንፀባርቅ ምልክት በሰንደቅ አላማ ላይ እንዲያስቀምጡ የሚስገድዳቸው ዋናው ምክንያት ( በእኔ እምነት) የኢትዮጵያ ህዝብ ለሠንደቅ አላማው ያለው ወሰን የለሽ ፍቅር ነው፡፡ የአገዝዙ ሥርዓቶች ይህንን የህዝብ ፍቅር ስለተረዱም ይመስላል ሠንደቅ አላማን ለአስተሣሠባቸው ማራመጃነት ለመጠቀም ወደኃላ ያላሉት፡፡ የኢትዮጵያ ህዝብ በሚወደው ነገር መጠቀም መቻልና በቀላሉ ተቀባይነትን ለማግኝት መሞከር የአገዛዝ ሥርዓቶቹ አንዱ ሥልት ነበር፡፡ አሁንም ኢህአዴግ ለማድረግ እየሞከረ ነው፡፡ ለዛውም በአዋጅ አስገዳጅነት ፡፡ ሠንደቅ ዓላማ የአንድ ሀገር ህዝብ ወካይ ብሔራዊ ምልክት መሆኑና ሀገር እስካለ ድረስ ደግሞ ህዝብ በቋሚነት ሊገለገልበት የሚችል ቋሚ ባንዲራ ማስፈለጉ እንዳለ ሆኖ ሥልጣን በጨበጡ ማግስት የራስን ለሃገርና ለህዝብ በእኩልነት ሊወልክ የማይችል ምልክት ሠንደቅ አላማ ላይ ማስቀመጥ ትልቁ የሥግብግብት መግለጫ ባህሪ ነው፡፡ ለ1700 አመታት ያህል የተለያዩ ምልክቶችን በሠንደቅ ዓላማ ላይ ማስቀመጥ እየተለመደ መምጣቱና ይህም ከጊዜ ወደ ጊዜ የዜጎችን የሃገር ፍቅር ስሜት እየሸረሸረ ወደ መጨረሻው የአሁኑ ወቅት መድረሱ የጉዳዩ ባለቤት የሆኑ የዛሬይቱ ኢትዮጵያ የፖለቲካ ፓርቲዎች አንዱ ርዕሰ ጉዳይ / issue/ ለመሆን በቅቷል፡፡ በዚህ ፅሑፍ አቅራቢ እምነት የኢትዮጵያ ሠንደቅ አላማ የሀገር ፍቅር ማጠናከሪ መሣሪያ ሆኖ በማገልገል በኩል የሚጫወተውን ጉልህ ሚና በመረዳት በሌላ በኩል ደግሞ የጥቁር ህዝብ የነፃነት ተምሳሌት በመሆን የሚያበረክተውን የድል አድራጊነት ስሜትና ኩራት በማጤን ከትውልድ ትውልድ በቋሚነት ሊሸጋገር የሚችል፤ ከአገዛዝ ሥርዓቶች ሠለባ ነፃ የሆነ፤ ምንም አይነት ምልክት ያልተጨመረበት አረንጓዴ -ቢጫ- ቀይ ሠንደቅ አላማ እንዲኖረን ከሚፈልጉ ኢትዮጵያውያን አንዱ ነኝ፡፡ ይህ እንዲሆን መታገል የዚህ ትውልድ እንዱ የቤት ስራ ይመስለኛል!!!

 

የኢህአዴግ የሃያ ሶስት አመት ጉዞ

mushe_semu2“ከአዲስ ጉዳይ መጽሄት የተወሰደ”

ከሙሼ ሰሙ

ለማንበብ እዚህ ይጫኑ

የኢዴፓ ዜና መዋዕል

ቅጽ 01 ቁጥር 02

ለማንበብ እዚህ ይጫኑ (Click here)

“የፕረስ ነጻነት በዴሞክራቲክ ልማታዊ መንግስት ድባብ ውስጥ”

Mushe Semuበሙሼ ሰሙ

“የዴሞክራሲዊ ልማታዊ መንግስትና መገናኛ ብዙሃን ግንኙነት (nexus)” በሚል ርዕስ አዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ባዘጋጀው ሲምፕዚየም ላይ የቀረበ መነሻ ጽሑፍ

ለማንበብ አዚህ ይጫኑ

የኢትዮጵያን ህዝብ ድሀ አድርጎ የመግዛት ሥትራቴጂ

በጫኔ ከበደ
ከኢ.ዴ.ፓ ፕሬዘዳንት (በግል)

ኢትዮጵያ የግዛት መሬቷን በዲፕሎማሲያዊ ሂደትም ሆነ በጦርነት ማስከበር ከጀመረችበት ጊዜ ጀምሮ የተለያዩ የእስተዳደር /የአገዛዝ/ ሥርዓቶችን አስተናግዳለች የመንግስት ቅርፅነትን ይዛ መኖር ከጀመረችበት ጊዜ ጀምሮ ከታሪክ እንደምንረዳው የብዙ ሺህ ዓመቶችን ዕድሜ አስቆጥራለች በትንሹ የ3ሺ ዓመት ዕድሜ፡፡ በዚህ ረጅም የመንግስትነት ቅርፅና አስተዳደር በርካታ ነገስታትን አሰተናግዳለች መንግስታት የየራሳቸው አሰራርና አገዛዝ ቢኖራቸውም ትውልድ ግን ከዘር ወደ ዘር እየተላለፈ አሁን ካለንበት ደረጃ ደርሷል፡፡

ሙሉውን ለማንበብ እዚህ ይጫኑ

ብቸኛው የተቃዋሚ ፓርላማ አባልና መፅሀፋቸው

Ermias Balkewኤርሜያስ ባልከው  የኢዴፓ ድርጅት ጉዳይ ኃላፊ

PDF በአገራችን ከተካሄዱት ምርጫዎች መካከል ምርጫ 1997 ዓ.ም የተካሄደው አገር አቀፍ ምርጫ ልዩ ታሪካዊ ምርጫ ነበረ ማለት ይቻላል፡፡  በዚህ ታሪካዊ ምርጫ ከሚነሱ የምርጫ ሀይሎች አንዱ ደግሞ ቅንጅት ለአንድነትና ለዴሞክራሲ የተባለው የአራት ፓርቲዎች ስብስብ ነው፡፡ ይህ ምርጫ ብዙ አስተማሪ አሳዛኝ ክስተቶችን ያስተናገደ ምርጫ እንደመሆኑ በዚህ ዙሪያ የተለያዩ መጽሀፎችና ፁሁፎች ተፅፈዋል፡፡ ወደፊትም ሊፃፍ ይችላል፡፡ ለዛሬም ፁሁፍም ምክንያት የሆነው የነፃነት ዋጋው ስንት ነው በሚል እርእስ በአገራችን ፓርላማ ብቸኛው የተቃዋሚ ፓርቲ ተወካይ የፃፉትን መፅሀፍ ሳነብ ስለ 97 ምርጫ  ያሰፈሩት አስተያየት አይቼ ነው፡፡

አቶ ግርማ ካሰፈሮቸው አስተያየት ውስጥ በተለይ አቶ ልደቱ አያሌውን ለብዙ ጊዜ ደጋግመው አንስተዋል በጣም ያሳዘነኝ ነገር ግን አቶ ግርማ ብዙ ጊዜ ፖለቲካውን ስለ ማዘመን ያወሩ ይፅፉ ስለነበር ማዘመኛ መንገዳችን እራሳቸው እንኳን ወይ አያውቁትም አልያም ስላልገባቸው ነገር እንደሚያወሩ ሳውቅ አዘንኩ ስለ አቶ ልደቱ ሲፅፉ በመረጃ ወይም በአመክንዬ አቶ ልደቱ የወሰዱት አቋም ተገቢ እንዳልነበረ ከማስረዳት ይልቅ ስለማያውቁት ነገር ተራራ አሉባል ለቃቅሞ መፅሀፍ አድርጎ ማውጣት የማይጠበቅ ሆኖ ስላገኘሁት ነው፡፡ በመፃሀፋ ላይ የሰፈሩት የአቶ ግርማን አስተያየት መተቸት የሚመጥን ነው ብዬ ባላምንም አቶ ግርማ በመጥፎ የታሪክ አጋጣሚ ብቸኛው የህዝብ ተወካዬች ምክር ቤት ተቃዋሚ አባል እንደመሆናቸው መጠን ሰውየውን አማራጭ ከማጣት የሚያዬቸው ሰዎች እንደሚኖሩ በመገመት ይችን ፁሁፍ ለመፃፍ ወሰንኩ፡፡

እኔ በተቻለ መጠን መፅሀፋቸውን በትግስት በፅሞና አንብቤ ተራ ዘለፋ ሳይሆን ፅሑፋቸው ላይ ያቀረቡትን አስተያየት ጠቅሼ የኔን አስተያየት ለመፃፍ ወደድኩ፡፡ አንዳንድ ቃላቶችን በቀጥታ በመጠቀም ያስቀመጥኩኝ ሲሆን እነዚ ቃላቶችን የተጠቀምኩት አካፋን አካፋ ማለት ይገባል ብዬ ስላሰብኩ ነው፡፡

አቶ ግርማ ከየት የመጡ ሰው ኖት የሚል ጥያቄ በዝቶባቸዋል መሰለኝ አዲስ አይደለሁም ሀረግ የሚመዘዘው ከቅንጅት ነው፡፡ ብለው ለማስረዳት ጥረት አድርገዋል፡፡ የቅንጅት አመራር ለመሆን በጥቂት ነውያመለጥኩት ለዛውም በነ ዶ/ር አለማየሁ አረደ ሴራ መሆኑን ነግረውናል በእጩነትም ልቀርብ ብዬ በመስፈርቱ ተሸነፍኩ ከማለት ይልቅ ሌላ ምክንያት ለመፈለግ ጥረዋል፡፡ አቶ ግርማ መፅሀፋቸው ላይ እንዲህ ብለዋል፡፡ ‹ዘግይቼ በሂደት እንደተረዳሁት ዶ/ር አለማየሁ በቅንጅቱ የሥራ አስፈፃሚ የመጨረሻ አራቱ ውስጥ ለመግባት ወስኖል፡፡› በዚህ ጉዳይ ላይ ከአቶ ልደቱ ጋር ስለሚይዙት ሁለት የአመራር ቦታዎች ድርድር ጀምረዋል፡፡ በተለይ የተቀዳሚ ሊቀመንበርነት እና የፓርቲው ዋና ፀሀፊነት ቦታ ከያዙ የቅንጅት ሁሉ ነገር እንደያዙ በማሰብ ዶ/ር አለማየሁ ምርጫ ባለመወዳደር ያጡትን ቦታ ከልደቱ ጋር በመስማማት የፖለቲካ ስልጣን በመያዝ መሪውን ለመዘወር ወስኗል፡፡ልደቱም ከዶ/ር አለማየሁ ጋር ከተስማማ ቅንጅት ውስጥ አድራጊ ፈጣሪ ለመሆን የሚከለክለው እንደሌለ አምኗል፡፡›› (ገፅ 31)

ከላይ አቶ ግርማን አስተያየት ሳናይ በመጀመሪያ ስለራሳቸው የቅንጅት ታሪክ ተጋሪነት ስለ ፖለቲካ ተሳትፎቸው ሲነግሩን ይቆዩና እንደምንም ብለው እሳቸው ከኢድሊ ወደ ቅንጅት ከ12 ሰዎች አንዱ ሆነው መሄድ አለመቻላቸውንና የአቶ ቸኮል ከአምስቱ የኢድሊ ቅንጅት ስራ አስፈፃሚ አለመሆን ጋር አገናኝተውት ይሄን ከአቶ ልደቱ ጋር አገናኙት፡፡ ይሄ አቶ ግርማ እኔም በታሪኩ ውስጥ አለሁበት የሚል የታሪክ ሽሚያ ውስጥ ነው ያሉት ወይ? የሚል ጥያቄ ያስነሳል በሌላ መንገድ አቶ ልደቱ ከኢዴፓ ወደ ቅንጅት በመጨረሻ መስከረም 1998 ዓ.ም በሰሜን ሆቴል በተደረገው ጠቅላላ ጉባኤ አቶ ልደቱ ወደ ቅንጅት ኢዴፓን ወክሎ የመጀመሪያ ሰው ሆኖ እንዲሄድ የተደረገው በስንት ልመናና ለቅሶ ጭምር ነበር፡፡

ይሄንንም ለ2002 ምርጫ ኢዴፓ ለምርጫ ቅስቀሳ ከተጠቀመባቸው ሲዲዎች መመልከት እንደሚቻል አቶ አንዶለም አራጌ የመድረክ /አንድነት አመራር ሳይቀር በወቅቱ ደም ከሆነ ደም ትከፍላለህ እባ ከሆነም እዲ ታለቅሳለህ ከዚህ በኋላ ጥያቄህን ማሳካት አለብ እሰ ከማለት ደርሰው በጉባኤው ጫና ያለፍላጎታቸው በጉባኤው ውሳኔ ነው፡ ወደ ቅንጅት አመራር ሆነው የሄዱት፡፡ አቶ ልደቱ ከዶ/ር አለማየሁ ጋር የቅርብ ወዳጅ እንዳልነበሩ በቅንጅት ውስጥ ተሳትፎ የነበራቸው ሰዎች በደንብ የሚያውቁት ነው፡፡ እሄ እንግዲህ አቶ ግርማ የፈጠሩት አዲስ አሉባልታ መሆኑ ነው፡፡   አቶ ግርማ በሌላ በኩል ‹ዶ/ር ብርሃኑ፣በሙሉነህ፣ስለሺ አቀናባሪነት በተሰራ ሴራ ዶ/ር አለማየሁ የፈለጉትን በቅንጅት ከፍተኛ የፖለቲካ ቦታ የማግኘት ምኞት ምናልባት ከልደቱ ጋር ቁልፍ ቦታዎች በጋራ ለመቆጣጠር እና ቅንጅቱን በተለየ አቅጣጫ ለመውሰድ ያወጡት እቅድ ሳይሳካ እንዲቀር ተደረገ፡፡

ልደቱ በምርጫው ለብቻው ቅንጅት ዕውን እንዳይሆን በታሪክ አሳፋሪ የሆነውን ተግባር ፈፀመ፡፡( ገፅ 35-36) አቶ ግርማ በገባቸው ልክ አቶ ልደቱና የዶ/ር አለማየሁ ሴራ ከሸፈ ብለው የተሰማቸውን ፅፈዋል እንደሚታወቀው አቶ ልደቱ በኢዴፓ በኩል ወደ ቅንጅት የተላኩት እንዴት እንደሆና ለመግለፅ ሞክሪያለሁ ከላይ ያለውን ብቻም ሳይሆን ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያም አጋቱኒ በሚል መፅሀፋቸው ስለ አቶ ልደቱ ሲገልፁ አቶ ልደቱ የድርጅቱን ስራ እንደማሰሩ ዶ/ር ብርሃኑ ያንን ቀድመው ቢመስራታቸው ብዙ ውሳኔ ማስወሰን እንደቻሉ ገልፀዋል፡፡ እዚህ ላይ ከአቶ ግርማም እንደሚሉት   አቶ ልደቱ ድርጅታዊ ስራ ሰርተው ቢሆን ኖሮ ለነ ዶ/ር ብርሃኑ ልክ የሆነው ለአቶ ልደቱ ሲሆን ስህተት ሊሆን የሚችልበት አሳማኝ ምክንያት ማቅረብ እሚቻል አይመስለኝም፡፡ ሌላው አቶ ግርማ እንደሚሉት አቶ ልደቱ ለብቻቸው ቅንጅት እውን እንዳይሆን ማድረጋቸውን ነው፡፡ ይህ ከሆነ ደግሞ አቶ ልደቱ በደማቅ ቀለም የሚፃፍ ታሪክ በመስራት ለኢትዮጵያ ህዝብ ባለውለታ ናቸው ማለት ነው፡፡ ትውልድ የሚዘክራቸው ቅንጅት በጣም ትልቅ የተባለ ስብሰባና በብዙ ህዝብ ዘንድም እምነት የተጣለበት ነበር ይህ ስብሰባ በአንድ በአቶ ልደቱ የሚፈርስ ከሆነ ጠንካራ መዋቀር ያለውን ኢህአዴግን እንዴት መቋቋም ይችላል፡፡ አቶ ግርማ አፈረሰው ያሉት አንድ ልደቱን ነው ቅንጅት በመጨረሻዎቹ ስብሰባ ላይ አቶ ልደቱንና አቶ ሙሼን አባርሪያለሁ ብሎ ነበር ያውሳኔ ታዲያ ለምን ቅንጅትን ከመፍረስ አላዳነም ነበር ከእስሩስ በኋላ መለያየቱ ለምን ቀጠለ?  አንድነት ከተመሰረተም በኋላ የተፈጠረው ነገር ሁሉምክንያት ምን ይሆን? አቶ ልደቱ ይሆኑ? ድሮም መፍረስ ነበረበት አቶ ልደቱም ጎሽ አበጀህ ተብለው ሊሸለሙ ነበር የሚገባው እኔ አቶ ግርማ በአንድ ሰው የሚፈርስ ያን አይነት እንቅስቃሴ የፈጠረ ስብሰባ መንግስት ሆኖ አገርን እንዴት ሊያስተዳድር ይችላል ብለው ምን አይነት መከራከሪያ ሀሳብ እንደሚያቀርብ አይገባኝም፡፡ በመቀጠል በፓርላማ ውስጥ ብቸኛው ተቃዋሚ አቶ ግርማ በመፃሀፋቸው ካቀረቡት ሀሳብ አንዱ ከአቶ ልደቱ መፅሀፍ የተወሰደ ነበር፡፡ “በምርጫ 97 ወቅት ቅንጅት በእርግጠኝነት ካሸነፋቸው በርካታ የፓርላማና የክልል ምክር ቤት መቀመጫዎች በተጨማሪ የአዲ አበባ መስተዳደርን ለመረከብ ፍቃደኛ ሆኖ ቢሆን ኖሮ የመንግስት ስልጣን ከያዘው ከኢህአዴግ መንግስት ጋር እየተመካከሩ መስራት መብቱ ብቻም ሳይሆን ግዴታም ይሆን ነበር፡፡” (መፅሄት ገፅ14) ይህ ከላይ የተጠቀሰው የአቶ ልደቱ መፅሃፍ ውስጥ የሰፈረው ነገር ውሸት ነው ቅንጅት ፓርላማ ላለመግባት አልወሰነም ይሉናል፡፡ “ሃቁ ግን ቅንጅት ግን የወሰነው ፓርላማ እንግባ አዲስ አበባ እንረከብ የሚል ነው፡፡› ‹በግልባጩ ግን ኢህአዴግ ፓርላማ እንዳይገቡ አጥር ያጥርባትና አዲስ አበባን አላስረክብም ያለበት መሆኑ ነው፡፡› ኢህአዴግ ይህንን በህዝቡ ዘንድ ለማስረፅ በስፋት የተጠቀመበት በሞኖፖል በያዘው ሚዲያ አማካኝነት ነው፡፡ (ገፅ 42) አቶ ግርማ ይሄንን ብለው ዝቅ ብለውም ለኢህአዴግ የቀረበው 8 ጥያቄ ብቻ እንደሆነና እነዛን ስምንት ነጥቦች አስፈረቀል እንደኔ ግን አቶ ግርማ የመረዳት ችግር ከሌለብቸው በስተቀር ፓርላማ እገባለው ማለት እና ስምንት ቅድመ ሁኔታዎች አስቀምጦ እነዚህ ቅድመ ሁኔታዎች ካልተሙዋሉ ፓርላማ አልገባም ማለት ያላቸው ልዩነት ለአቶ ግርማ ካልሆነ በስተቀር ለሁሉም ሰው ግልፅ ነው፡፡

ስለዚህ አቶ ልደቱ መድሎት ላይ የፃፉት አቶ ግርማ የጠቀሱትን ሀሳብ የቱ ጋር እንደሆነ ስህተቱ ቃል በቃል እያነበብኩ ብፈልግ ላገኝ አልቻልኩም ስህተት ሆኖ ያገኘሁት የአቶ ግርማ የመረዳት ችሎታን ነው፡፡ በተጨማሪ አቶ ግርማ ከላይ እንደገለፁት ኢህአዴግ ፓርላማ እንዳይገባ አጥር እንደሚያጥር ይህንንም ያሰረፀው በሞኖፖል በያዘው ሚዲያ እንደነበር ይነግሩናል፡፡እንደዚህ ከሆነ ኢህአዴግ ቅንጅት ፓርላማ እንዲገባ አይፈልግም ነበር ማለት ነው፡፡ ስለዚህ ኢሄንን ቀድሞ ተረድቶ አቅጣጫ ማስቀመጥ የተሸለ ውሳኔ መወሰን ተገቢ እንደነበር አቶ ግርማ የሚያምኑ ይመስለኛል፡፡ ነገር ግን አቶ ግርማ ከፍተኛ የሆነ የመረዳት ችግር ስላለባቸው ፓርላማ መግባት እና አለመግባት ህዝቡን ማማከር ትክክል ነው ብለው እንዲህ ሊሞግቱን ይሞክራሉ መከራከሪያ ሀሳባቸውም ይህንን ይመስላል፡፡ ‹‹ፓርላማ እንግባ ወይም አንግባ በሚል ከህዝብ ጋር ሲደረግ የነበረው የህዝብ ውይይት አስመልክቶ በመጀመሪያ ህዝብ ለውሳኔ ማሳተፍ ለቅንጅት ሲሆን ወንጀል ይሆናል፡፡›› ኢህአዴግ ግን ቡርትካን ሚደቅሳን ማሰር ተገቢ ነበር በሚል ለህዝብ ግንዛቤ ለማስጨበጥ በመላው ሃገሪቱ ውይይት ሲያደርግ ነበር፡፡ ነገር ግን ለኢህአዴግ ሲሆን ዴሞክራሲያዊ ነው፡፡

ለማንኛውም በእኔ እምነት “ፓርላማ እንግባ ወይስ አንግባ›› የሚለው ውይይት የተካሄደበት መሰረታዊ ምክንያት ልክ ነበር” (ገፅ 46) ከላይ የአቶ ግርማን ሃሳብ ሳነብ በጣም አፈርኩ ምክንያቱ ደሞ ከላይ የተፃፈው ነገር የተለየ ስለሆነ ነው፡፡   ምን ልወስን ብሎ ህዝብን ማማከርና አንድን ውሳኔ ወስኖ ስለውሳኔው ለማስወዳት ህዝብን ማናገር ሁለቱ የተለያዩ ነገሮች ናቸው፡፡ ከላይ ከአቶ ግርማ ሃሳብ ስንረዳ ኢህአዴግ ቡርትካንን ስለማሰሩ ተገቢነት ነው ግንዛቤ ለማስጨበጥ ውይይት አደረገ ያሉት ይህ ማለት ከውሳኔ በኋላ፡፡ ቅንጅት ደግሞ ፓርላማ ልግባ ወይስ አልግባ በማለት ነው ህዝብን ያወያየው ይህ ማለት ከውሳኔ በፊት እንደ ፖለቲካ መሪ የትኛውንም ውሳኔ መዝኖ እንደየ ተጨባጭ ሁኔታው መወሰንና ከውሳኔ በኋላ ህዝብን ስለ ውሳኔው ማስረዳት ተገቢም ትክክለኛም ነው፡፡ ከውሳኔ በፊት ግን ምልወስን ብሎ ማማከር ልክ ሊሆን የሚችለው ለአቶ ግርማ ብቻ ነው፡፡ ብዙ ሰዎች አሁን ላይ የሚስማሙበት ቅንጅት ከሰራቸው ስህተቶች እንደ ፓርላማ መግባት እና አለመግባት ህዝቡን ማማከሩ ነው፡፡

አንድ የቅንጅት እጩ በብዙ ሺ ሰው ተመርጦ አዳራሽ ውስጥ በተደረገ ስብሰባ ሁለት ሺ ሰው ለዛውም እነዛ ሰዎች የማን እንደሆኑ በማይታወቅበት ሁኔታ ኢህአዴግ ያሰማራቸው ስለመሆኑም ማረጋገጥ በማይቻልበት ሁኔታ ውሳኔው የመራጩ ህዝብ ነው ማለት ያስቸግራል፡፡ ስለዚህ ቅንጅት እሄንን ያገንዘበ ትግሉን ወደፊት ሊያስኬድ የሚችል ውሳኔ መወሰን ይገባው ነበር አቶ ግርማ ስለ ልደቱ ፓርላማ መግባት አለመግባትውሳኔ ሁለት ነገር አቅርበዋል አንደኛው “አቶ ልደቱ መፅሄት በተባለው መፅሀፍ ቅንጅት ፓርላማ ቢገባ ጥሩ ነበር ብሎ እኔ እንግባ ብዬ ነበር የሚል መልዕክት ያስተላልፋል፡፡ ”ትንሽ ወረድ ይሉና ሁለተኛውን ሀሳብ እንዲህ ይጠቅሳሉ “ከዚህ በተጨማሪ በጋዜጣ ላይ ፓርላማ የሚገባው በቅንጅቱ ውሳኔ ነው ብሎ መግለጫ ሲሰጥ ነበር እንጂ በግሌ የተለየ ሃሳብ ነበረኝ ብሎ አያውቅም፡፡” (ገፅ 49) በመጀመሪያ ላይ የጠቀስኩት ሃሳብ ላይ በእርግጥም አቶ ልደቱ ፓርላማ መግባት ላይ የነበራቸው አቋም ፓርላማ መግባት እንደሆነ ግልፅ ነው፡፡ ፓርላማ መግባት አለመግባት ክርክር ላይ ኢዴፓን ወከወለው ቅንጅት ስራ አስፈፃሚ ከሆኑት ከ5 ሰዎች ውስጥ 3ስቱ ማለትም አቶ ሙሼ ሰሙ  አቶ አብድራማን  አህመዲን እና ዶ/ር ሙላላለም ታረቀኝ ሲከራከሩ የነበርው ፓርላማ መግባት የተሸለ ጥቅም እንዳለው ነው፡፡ በተለይ አቶ ሙሼ ዶ/ር ብርሃኑ ነፃነት ጎህ ሲቀድ ብለው በፃፉትም መፅሀፍ ሻይ ቡና እረፍት ላይ አቶ ሙሼ አግዘን እንጂ ብለዋቸው እንደነበር ፅፈዋል ዶ/ር ብርሃኑ ለአቶ ሙሼ የሰጡት መልስ ምንም መፀሀፋቸው ላይ ዋሽተው ቢያስቀምጡም የቅንጅት ሌሎች አመራሮች ለሚዲያ ከስብሰባ እያቆረጡ እየወጡ ይሰጡት የነበረውም አስተያየት እነ ልደቱ ፓርላማ ካልገባን እያሉ ነው የሚል ነበር፡፡

ስለዚህ በወቅቱ የአቶ ልደቱም ሆነ የኢዴፓ አመራር አቆም ፓርላማ መግባት ነበር፡፡ በሁለተኛው የአቶ ግርማ ሀሳብ አቶ ልደቱ በቅንጅት ውሳኔ ነው፡፡ ፓርላማ የገባሁት እያለ በሚዲያ ያወራ ነበር ይሉናል፡፡ አቶ ግርማ የትኛው ጋዜጣ ላይ አቶ ልደቱ ፓርላማ የምገባው በቅንጅት ውሳኔ እንዳሉ አልገለፁም አቶ ልደቱም እንደዚህ አይነት መግለጫም ሰጥተው አያውቁም አቶ ልደቱ ወደ ፓርላማ የገቡት ከታህሳስ በኋላ ነው፡፡ ፓርላማ የሚከፈተው ደግሞ መስከረም ላይ ነው አቶ ልደቱ እስከዛ ድረስ ሳይገቡ የቆዩት የቅንጅት ውሳኔ ፓርላማ ላለመግባት በመሆኑ ነው፡፡ የኢዴፓ አመራሮች ፓርላማ እንዲገቡ የተወሰነው ኢዴፓ በጠራው አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባኤ በኋላ ነው፡፡ ውሳኔው ፓርላማ እንዲገባ በ3ወር ጊዜ ውስጥ ፓርላማ በመገባቱ የተገኘው ውጤት ታይቶ ውጤቱ የሌለው ከሆነ ተመልሰው እንዲወጡ በመወሰኑ ነው፡፡ በሂደቱም ኢህአዴግ ለመደራደር ፍቃደኛ ሆኖ በመገኘቱ በፓርላማ ለመቀጠል ተወስኗል፡፡ አቶ ግርማ ያላነበቡት በእርግጠኛነት ከሌሎች በወቅቱ ከነበሩ አመራሮች ያልሰሙትን ነጭ ውሸት መፅሀፍ አድርጎ መፃፍ እሚያሳፍር ነው፡፡ ከማለት ውጪ ምን ይባላል፡፡ በመጨረሻ አቶ ግርማ ፓርላማ መግባት ላይ ቅንጅት ስለወሰነው ውሳኔ እንዲ ይሉናል “ በግሌ ቅንጅት በወቅቱ በነበረው ነባራዊ ሁኔታ ኃላፊነት የሚሰማው ውሳኔ እንደወሰነ አምናለሁ ምንም ስህተት የለውም ልል ግን አልችልም፡፡” አንዳንድ ነገሮች ከኩነታ በኋላ እንዲ ቢሆን ማለት ይቻላል፡፡ ለምሳሌ ቅንጅት ያስቀመጣቸውን ስምንት ነጥቦች ፓርላማ ገብተው ቢያነሳቸው ሊባል ይችላል፡፡ ይህንን ግን ማነፃፀር የሚኖርበት በዚያን ጊዜ ከነበረው ከህብረተሰቡ ድምፃችን ይከበር ከሚለው ስሜት ጋር በቅርብ መታየት ይኖርበታል፡፡›› (ገፅ 51) ከላይ ያለውን የአቶ ግርማን ሃሳብ ስናይ ቅንጅት የወሰነው ውሳኔ ከህዝብ ድምፅ ይከበር ከሚለው ስሜት አንፃር ተገቢ ነው ስህተት ሊባል ግን አይችልም የሚል ቃና አለው አቶ ግርማ አሁንም ብዙ የቅንጅት አመራሮች ዶ/ር ያእቆብ ሃይለማርያምን ጨምሮ ስህተት ሰርተናል ብለው የተቀበሉነትን ነገር አቶ ግርማ አሁን ድረስ ለሳቸው ገና እንደተምታታባቸው ነው፡፡ ስህተት ነበር ለማለት ተናንቆቸዋል፡፡

ከፖለቲካ አመራሮች የሚጠበቀው በተቻለ መጠን የወደፊቱን ገምቶ የተሸለ ውሳኔ ወስኖ ደጋፊዎቻቸውን በዛ አግባብ መምራት ነው፡፡ እነ አቶ ልደቱ ያደረጉት አሁን ላይም ሁነን ስናየው የተሸለ ደረጃ ላይ ሊያደርስ የሚችል ውሳኔ እንዲወስን ነበር ጥረታቸው አልተሳካላቸውም እንጂ፡፡ በመጨረሻ የምለው ነገር ቢኖር አቶ ግርማ በፃፉት መፀሃፍ ውስጥ የተገነዘብኩት እርሳቸውም በመግቢያው ላይ እንዳሉት ከየት የመጣነህ የሚል ጥያቄ ጭንቅላታቸውን ያዞረው ይመሰለኛል ስለዚህ በዚህ ጡዘት ተነስተው በቅንጅት ውስጥ አለሁበት እከሌ ያቀኛል እከሌ እንደዚህ ባይል የቅንጅት መሪ እሆን ነበር የሚል ነገር ውስጥ ገብተዋል፡፡ ከዛም አልፈው ስለማያውቁት የነበሩ ሰዎች እንኳን በአግባቡ ያልጠየቁበትን ወይም ስለዛ ነገር በበቂ ሁኔታ ባለነበቡበት ሁኔታ እኔ ትልቅ ነኝ በሚል እሳቤ በጭፍን የሰውን ስም ለማጥፋት ወስነዋል፡፡ በሂደቱ ውስጡ የነበሩት የቅንጀት አመራሮች የተለያዩ መፀሃፍ እንደየ ሃሳባቸው ፅፈዋል እንደ አቶ ግርማ አይነት የወረደ ግን አይደለም፡፡ ስለቅንጅት አልያም በ97 ስለነበረው የፖላቱካ እንቅስቃሴ ማንም ሰው መፀሃፍ ሊፅፍ ይችላል ግዴታ ለምን መሪ አልነበርኩም ሊባል አይችልም አቶ ግርማም ስለቅንጅትም ሆነ ስለ97 ምርቻ ለመፃፍ የቅንጅት ከፍተኛ አመራር መሆን አይጠበቅባቸውም ነገር ግን በተቻላቸው መጠን ዋና ተሳታፊ ከነበሩ ሰዎች የተፃፈ መፀሃፍ በደንብ ማንበብ የነበሩ ሰዎችንም መጠየቅ ለፃፉት መፀሃፍ የተሞላ እንዲሆን ይጠቅማቸው ነበር፡፡አቶ ግርማ በሆነ መጥፎ የታሪክ አጋጣሚ አልያም በሌላ ከፓርላማ የፊት ወንበር የመቀመጥ እድል አግኝተዋል በዚህ ብዙ የሚዲያ እድል አላቸው፡፡ (ከሌሎች አንፃር ሲታይ ማለት ነው) ይሄ ለእሳቸው እውቅና የፈጠረ በጎ አጋጣሚ ነበር፡፡ በዚህ እድል የበለጠ ከመጠቀም ምልቅ ከኔበላይ አዋቂ የለም በሚል ተኮፍሰዋል፡፡ የፓርቲያቸውም ሌሎች አመራሮች ፓርላማ የመግባት እድል አጊኝተው ቢሆን ኖሮ የእሳቸው ትክክለኛ ቦታ ከኋላ ይሆን ነበር፡፡ የአቶ ግርማ ማንነት በሚሰጣቸው ኢንተርቪውም በጉልህ ይታያል፡፡ ለምሳሌ በሐምሌ 3 ቀን 2005 ዓ.ም እትም ላይ በቁጣ የሚሰጡት መልስ ለሳቸው ምንነት  መገለጫ ነው፡፡ ለነገሩ አቶ ግርማም ቢሆኑ አልሰበቁንም በመፅሀፋቸው መደምደሚያ አካባቢ ባህሪዬ “ለወታደርነት ይቀርባል” ብለዋል አሁን ባላቸው ባህሪ ፓለቲካ መሪ ከመሆን ይልቅ እሳቸው ባህሪያቸውን እንደገለፁት ወታደር ቢሆኑ ባልልም በሙያቸው ቢያገለግሉየበለጠ ሀገራቸውን እንደሚጠቅሙ ይሰማኛል፡፡ በፖለቲካ መሪነታቸው ለመቀጠል ግን ለመማር በጣም ዝግጁ መሆን አለባቸው በዚህ ከቀጠሉ አቶ ግርማን የፓርላማ ቆይታቸው ሲጠናቀቅ በፖለቲካው መድረክ ላይ ማየት ዘበት ነው ጠሚሆነው፡፡ አስፈላጊ ሆኖ ካገኘሁት በሌሎች የመፅሀፍ ክፍሎች አስተያዬቴን  አካፍላለሁ፡፡ ለዛሬው የብቸኛው የተቃዋሚ የፓርላማ ተወካይና መፀሀፋቸው እይታዬን በዚህ አበቃው፡፡

ሦስተኛው መንገድ

በኤርሚያስ ባልከው
(የኢ.ዴ.ፓ ድርጅት ጉዳይ ኃላፊ)

PDF ለዚህ ፅሁፍ ምክንያት የሆነኝ ማክሰኞ ታህሳስ 16 ቀን 2006 ዓ.ም ቅፅ 02 ቁጥር 50 ኢትዮ- ምህድር ጋዜጣ ላይ የኢዴፓ “አብዮታዊ ዴሞክራሲ” በሚል ርዕስ አቶ ጌታነህ አስቻለው የተባሉ ፀሐፊ የፃፉትን ፅሁፍ ካነበብኩ በኋላ ነው፡፡ በኔ በኩል የፅሁፍ መፃፍ ሀሳቡን የበለጠ ለማብራራት እድል የሚሰጥ በመሆኑ ደስተኛ ነኝ፡፡ ነገር ግን ፀሀፊው ሃሳቡ ላይ ከማተኮር ይልቅ የግለሰብ ስም ለማጥፋት መሞከር ተገቢ ነው ብዬ አላምንም፡፡ የሆነው ሆኖ አቶ ጌታነህ ኢዴፓ የሚለውን ሦስተኛ አማራጭን ያዩበት ወይም የተረዱበት መንገድ ድብልቅልቅ ያለ ነው፡፡

ኢዴፓ ወይም የኢዴፓ አመራሮች ሦስተኛ አማራጭን በተመለከተ በሚገልፁበት ወቅት አንዳቸውም ዕርዮት አለም ነው ብለው አያውቁም፡፡ አቶ ጌታነህም በጹሁፋቸው እንዲህ ብለዋል  “በእርግጥ ኢ.ዴ.ፓ ሦስተኛ አማራጭን በስም ደረጃ ወስደው እንጂ ከዕርዮት ጋር አያይዘውም፡፡ የእሱ አማራጭነት በትግል ስልትነት ብቻ ነው፡፡ የኢዴፓ ሦስተኛው አማራጭ እርስ በእርሳቸው አይተቻቹም የሚላቸውን ተቃዋሚዎችን በመተቸትና ተቃዋሚዎች አያደንቁትም የሚላቸውም የገዥው ፓርቲ የአስፋልትና የግንባታ ሥራዎች በማድነቅ ላይ የተመሰረተ የፖለቲካ “አማራጭ” ነው፡፡ ሌላው ስህተት ደግሞ ኢ.ዴ.ፓ ይህን “የፖለቲካ አማራጭ” ለመጀመሪያ ጊዜ በአገራችን የጀመረው መሆኑን መነገሩ ነው፡፡”

ከላይ በተገለፀው የአቶ ጌታነህ አጭር ፅሁፍ ላይ አሳባቸው ምን ያህል ድብልቅልቅ እንዳለ ማየት ይቻላል፡፡ በአንድ በኩል ኢዴፓ ሦስተኛው አማራጭን እንደ ስልት እንጂ ዕርዮት አለም ነው እንደማይል ይገልፃሉ ነገሩን ተቃዋሚን ከመተቸትና የኢህአዴግን አስፓልት ከማድነቅ ጋር አያይዘው እንደገና ስልቱን “የፖለቲካ አማራጭ” ያደርጉታል፡፡

በመጀመሪያ ለአቶ ጌታነህ ግልፅ መሆን ያለበት ነገር የሚመስለኝ ኢ.ዴ.ፓ የሚከተለው ዕርዮት አለም   ነው፡፡ ኢዴፓ የሚከተለው ዕርዮት አለም ደግሞ ሊብራል ዴሞክራሲ ነው፡፡ ከዚህም አንፃር የግለሰብ መብትን ያስቀደመ የቡድን መብት የሚያከብር በገበያም ላይ የመንግስት ጣልቃ ገብነት የማይፈቅድ ነገር ግን በግል ሴክተሩ መሸፈን ካልቻሉ በገበያ ላይ በህግ የተገደበ ጣልቃ ገብነትን የሚፈቅድ ነው፡፡ ከዚህ አስተሳሰብ አንፃር ኢ.ዴ.ፓን ካየነው መሀከል ቀኝ ዘመም መሆኑን መረዳት ይቻላል፡፡
ስለዚህ በመጀመሪያ አቶ ጌታነህ እነደገለፁት የኢ.ዴ.ፓ የፖለቲካ አማራጭ ሊብራል ዴሞክራሲ እንጂ ሦስተኛ አማራጭ አይደለም፡፡

ሁለተኛ “ሦስተኛ አማራጭ” ማለት ከኢ.ዴ.ፓ አንፃር ምን ማለት ነው የሚለውን እንይ፡፡ ሦስተኛ አማራጭ ስልት ሲሆን የዚህ ስልት መገለጫዎች እውቅና በመስጠት፣ በምክንያት መቃወም፣ ከእወደድ ባይነት ፖለቲካ መራቅ ወ.ዘ.ተ ናቸው፡፡ ስለዚህ ከዚህ አንፃር ካየነው የኢህአዴግን አስፋልት ከማድነቅና ተቃዋሚዎችን ከመተቸት የዘለለ ትልቅ ትርጉም አለው፡፡

ሦስተኛ አማራጭ ለመረዳት ሁለቱን አማራጭ በደንብ ማየት ይገባል ሁለቱ አማራጮች በአግባቡ ማየት ከቻልን ኢዴፓ የሚከተለው ሦስተኛ አማራጭ ምን ማለት እንደሆነ አዲስ ነው ወይስ የነበረ የሚለውን ነገር በግልፅ መረዳት ይቻላል፡፡
አንደውኛ አማራጭ ኢህአዴግን ነው፡፡ ኢህአዴግ የሚነግረን ከሱ በላይ ዴሞክራት እንደሌላ፤ከሱ ውጭ አማራጭ እንደሌለ ተቃዋሚዎች ህዝቡን ወዳለፈው ስርዓት የሚመልሱ እንደሆነ፤ አገሪቷንም እንደምንኖርባት እስኪያጠራጥረን ድረስ የሰማይ ገነት ያደረግልናል፡፡ አንዳንዴ በኢትዮጵያ ቴሌቭዥን የሚተላለፉ ፕሮፓጋንዳዎች እውነት እየኖርንበት ስላለችው ኢትዮጵያ ነው እሚነግረን እስክንል ድረስ ጫፍ የወጣ ነው፡፡

ሁለተኛው አማራጭ በተቃዋሚ ዙሪያ ያለው አማራጭ ነው፡፡ ኢህአዴግ አገር እያፈረሰ እንደሆነ ለአንዳንድ ተቃዋሚዊችም በአገሪቷ ህግ እየተዳደሩና እየተገዙ የአገሪቱ ተቋም የሰጠውን እውቅና እንኳን መቀበል የማይፈልጉ ጭፍን የሆነ ጥላቻ ላይ የተመሰረተ ከምክንያታዊነት የራቀ አማራጭ ነው፡፡ እነዚህ ሁለቱ አማራጮችን አንድ የሚያደርጋቸው መሰረታዊ ነገር አለ ይህውም ምክንያታዊ ያለመሆናቸው ነው፡፡

ሦስተኛ አማራጭ ከላይ ከተጠቀሰው ሁለት አማራጮች የተለየ ነው ወይ? የሚል ከሆነ ኢዴፓ የያዘው ስልት ከሁለቱ መንገዶች የተለየ መሆኑን እስካሁን የሄደባቸው መንገዶች ማረጋገጫ ናቸው፡፡ በምክንያት   መደገፍ፣ በምክንያት መቃወም፣ ለሌሎች እውቅና መስጠትና ከእወደደወ ባይነት ፖለቲካ የነፃ ነው፡፡ ኢ.ዴ.ፓ እሰካሁን በመጣባቸው መንገዶች የወሰናቸውን ትላልቅ ውሳኔዎች ብናይ ምክንያታዊ ስለመሆን ማረጋገጫ ነው፡፡

ለምሳሌ በኢትዮጵያና በሱማሊያ ጉዳይ የኢትዮጵያ መንግስት በአልሸባብ ላይ የወሰደውን እርምጃ ከአገር እና ከህዝብ ደህንነት አንፃር በመደገፍ፤ የአባይ ወንዝ ላይ እየተሰራ ያለውን የህዳሴ ግድብ ከህብረተሰብ ጥቅም አንፃር በመደገፍ፤ በሌላ በኩል ደግሞ ከኢዴፓ ርዕዮት አለም አንፃር  በተለያዩ ኢኮኖሚያዊ ፖለቲካዊ ጉዳዮች ላይ ጠንካራ ትችት በማቅረብ ያለውን ልዩነት በግልፅ ማሳየት የቻለ ፓርቲ ነው፡፡ኢህአዴግ በ2005 ዓ.ም ምርጫ ሚዲያ ለምርጫ ቅስቀሳ በበቂ ሁኔታ እንዲከፋፈል ፍላጓት ባለመኖሩ ከዚህ ቀደም የነበሩ ክርክር መድረኮችና መንግስት ለፓርቲዎች የሚያደርገው የፋይናንስ ድጋፍ እንዳይኖር በመደረጉ ኢዴፓ በምርጫ የመሳተፍ አስፈላጊነት መርሁ እንደተጠበቀ ከምርጫ ሳይወጣ ነገር ግን ምርጫውን በአንድ ሰው ብቻ መሳተፍ የሚታወስ ነው፡፡እነዚ ሁሉም ውሳኔዎች በቂ ምክንያት ያላቸውና በጥላቻ ላይ ያልተመሰረቱ እንደሆነ ግልፅ ነው፡፡

ከላይ ያሉትን ሁለት አማራጮች ካየናቸው የኢዴፓ ሦስተኛ አማራጭ ምን ያህል አስፈላጊና ግልፅ መሆኑን እንረዳለን ከዚህ አንፃር ይህንን ስልት የሚከተል ሌላ ተቃዋሚ ከዘጠና ስምንት በፊት ማንም የለም ከዘጠና ስምንት በኃላ ግን ኢ.ዴ.ፓ ግልፅ አቋም ወስዶ ወጥቷል፡፡አሁን ላይ ይህን ስልት የሚከተሉ ተቃዋሚዎች ካሉ እሰየው የሚያሰብል ነው፡፡ በድፍረት እራሳቸውን ገምግመው ከስህተቶቻቸው ተምረው እንደሚያዋጣ አውቀው ይህን ስልት ከተጠቀሙ በጣም አስደሳች ነው፡፡ ኢዴፓም እሚተቻቸው ወደ ትክክለኛው መንገድ እንዲመጡ ነው፡፡ ነገር ግን እስካሁን እራሱን ገምግሞ የሄድኩበት መንገድ ስህተት ነው ብሎ አቋም ወስዶ አካሄዱን ያስተካከለ ፓርቲ አላየንም፡፡መጀመሪያ ኢዴፓ ሲል የነበረው እነሱ ወደኛ ይመጣሉ እኛ ወደነሱ አንሄድም የተሻለው አማራጭ ይሄ ነው የሚል እምነት ነበረን፡፡ ስለዚህ ተቃዋሚዎች ካለፈው ስህተቶች ተምረው አቋም ወስደው ይህን ስልት ቢከተሉ የተሻለ ነገር መፍጠር እንደሚቻል ጥርጥር የለውም፡፡

አቶ ጌታነህ ሌላው ያነሱት ሀሳብ “ሦስተኛው አማራጭ የስልት አማራጭ ነው ከተባለ ደግሞ ይህን መንገድ እነ መኢሶን በስፋት የሰሩበት እንደመሆን ኢ.ዴ.ፓ መስራችነቱን ሊወስድ አይችልም፡፡” የሚል ነው፡፡ ከላይ የተገለፀውን የአቶ ጌታነህ ሀሳብ ካየነው ሦስተኛ አማራጭ ስልት ከሆነ ከኢዴፓ ቀድሞ መኢሶን ተጠቅሞበታል ነው የሚሉን፡፡ በዚህ ሀሳብ ላይ አስተያየቴን ከመስጠቴ በፊት ይሄ አባባል የፈጠረብኝን በጎ ነገር ልግለፅ፡፡

እንደዚ አይነት የታሪክ ሽሚይ ከተጀመረ ሦስተኛው አማራጭ በህብረተሰቡ ላይ በጎ የሆነ ተፅዕኖ እየፈጠረ ያለ ስልት መሆኑን ማሳያም ይሆናል፡፡ ምክንያቱም አሁን በ21ኛው ክፍለ ዘመን የሚያስፈልገው የመነቋቋርና የጥላቻ ፖለቲካ ሳይሆን፤ የመከባበር፣ የመደማመጥና የድርድር ፖለቲካ ነው፡፡ ስለዚህ ህዝቡም ይሄን አካሄድ እየተቀበለው መሆኑን ብዙ ማሳያዎች አሉት የአቶ ጌታነህም ክርክር የዚህ ተፅዕኖ አንዱ ማሳያ ነው፡፡
ይህን ካልኩ የመኢሶን “ሂሳዊ ድጋፍ” እና የኢ.ዴ.ፓ ሦስተኛ አማራጭ በምን እንደሚለያይ ልግለፅ፡፡ መኢሶን ከደርግ ጋር አብሮ ሊሰራ ሲወስን ከወሰነባቸው ምክንያቶች አንዱ ደርግን ተራማጅ ነው ብሎ በማመኑ ነው፡፡ ስለዚህ ህዝባዊ መንግስት አሁን ከማለት ይልቅ አብሮ በመስራት በውስጥ ሆኖ መታገል አስፈላጊ መሆኑን በማመኑ ነው፡፡ በአስተሳሰብ ደረጃ ልዩነት ስለሌላቸው ደርግና መኢሶን በአንድ መንግስታዊ መዋቀር ውስጥ መስርታቸው ችግር የለውም፡፡

የኢዴፓን ሦስተኛ አማራጭ ካየነው ኢ.ዴ.ፓና ኢህአዴግ በአንድ መንግስታዊ መዋቀር ላይ ሊሰሩባቸው የሚችሉበት አንድ አይነት አስተሳሰባዊ መአቀፍ የላቸውም የኢ.ዴ.ፓን ሊብራል ዴሞክራሲ አስተሳሰብና የኢህአዴግን አብዮታዊ ዴሞክራሲ አብረን ካየነው “ዱባና ቅል ለየቅል” ነው የሚሆነው፡፡   ኢ.ዴ.ፓ በግለሰብ መብት ሲጀምር ኢህአዴግ በቡድን በገበያ ላይም ያለው የአመለካከት ልዩነት ሰፋ ያለ ነው፡፡ ስለዚህ እንደ ደርግና መኢሶን በአንድ መንግስት አብሮ ሊያሰራ የሚችል የአስተሳሰብም ሆነ የአደረጃጀት መዋቀር አንድነት የለም፡፡ ስለዚ ኢዴፓ ኢህአዴግን በምርጫ ለማሸነፍ የአስተሳሰብ አማራጮቹ በህብረተሰቡ ዘንድ ተቀባይነት እንዲያገኙ እና አሸናፊ ሆኖ ለመውጣት ሰላማዊ ትግሉን አጠናክሮ ይቀጥላል፡፡

ኢዴፓ እንደ መኢሶንና ደርግ አብሮ መስራት ባይቻልም፡፡ በአገራዊ የጋራ ጉዳይ ላይ አብሮ ይሰራል መንግስት እየሰራ ያለው በጎ ነገር ካለም ጥቅሙ ለህዝቡ ነውና፡፡ ለተሰራው ነገር እውቅና ይሰጣል ድጋፍ ያደርጋል፡፡ይሄ ስልትና የመኢሶን “ሂሳዊ ድጋፍ” ይለያያል፡፡ እስከ አሁን እንደ ኢዴፓ በግልፅ አቋም ወስዶ ሦስተኛ አማራጭ ባይል የሦስተኛ አማራጭ መገለጫ የሆኑትን ምክንያታዊነት እውቅና መስጠት በድርድር ማመን ወ.ዘ.ተ በስራ ላይ እየተጠቀመ ያለ ፓርቲ አይቼ አላውቅም ነገር ግን የተለያዩ የፖለቲካ ፓርቲ መሪዎች ስለነዚህ ነገር አስፈላጊነት አልፎ አልፎ መናገር ጀምረዋል፡፡ ይህ የተጀመረው ደግሞ ኢዴፓ በግልፅ ይህንን አማራጭ ስልት ይዞ ከመጣ በኋላ ነው፡፡

አቶ ጌታነህ ኢዴፓ ጀማሪ አይደለም በዛ ላይ ደግሞ “አንድነትም መኢአድም፣ሰማያዊ ፓርቲም ሂስም ድጋፍም ነው፡፡ እሚያደርጉት ኢዴፓ ብቻ አይደለም” የሚል ሃሳብ አንስተዋል፡፡ እንደዛ ከሆነ ማን ጀመረው በእርግጥ ሌሎች ተቃዋሚ ፓርቲዎች በዚህ አይነት ድጋፍ መስጠት ላለባቸው ነገር ድጋፍ በመስጠት መተቸት ያለበትን ነገር ይተቻሉ ወይ? የሚለውን ጥያቄ ወደ ጎን ትተን አቶ ጌታነህ የገለፅዋቸው ፓርቲዎች ኢዴፓ የሦስተኛ አማራጭ መርሆች የሆኑትን ነገሮች በተናጥል መሪዎች አስፈላጊ እንደሆኑ ያነሶቸዋል እንጂ እንደፓርቲ አቋም ወስደው መርሀቸው አድርገው ሲሰሩባቸው አላየንም፡፡ ወደፊት ወደዚህ መንገድ እንደሚመጡ የታወቀ ነው፡፡ ምክንያቱም አለም ሁሉ የተቀበለው መንገድ ስለሆነ ነው፡፡

መኢሶን ከደርግ ጋር ሲሰራ የነበረው በአንድ መንግስት ውስጥ ነው፡፡ ከዚህ አንፃር የኢዴፓ ሦስተኛ አማራጭ ስልት ግን እንደ መኢሶን ከኢህአዴግ ጋር በአንድ መንግስት መዋቅር ውስጥ ለመስራት ሳይሆን ከዛ በመለስ ባሉ አገራዊ ጉዳዮች ላይ በጋራ መስራት ማለት ነው፡፡
በመጨረሻ አቶ ጌታነህ የፃፉት ነገር ይሄን ይመስላል “መለስ ለአብዮታዊ ዴሞክራሲ መስራች ወይም ብቸኛው “ደብተራ ተደርገው እንደሚወሰዱት ሁሉ አቶ ልደቱ በቅጥ ያልተተረጎመውንና ከፓርቲያቸው ጋር ግንኙነት የሌለው  “ሦስተኛ አማራጭ” መሀንዲስ ተደርገው ይወሰዳሉ፡፡ ምርጫ አብቅቶ ወይም ለትምህርት ወደ ውጭ ወጥተው በነበሩበት ወቅት ደግሞ አማራጭነቱ ይረሳል፡፡ አሁን ደግሞ አቶ ልደቱ ወደ ፖለቲካ ሲመለሱ ልክ እንደ አብዮታዊ ዴሞክራሲ በስም ደረጃ ብቻ “ሦስተኛ አማራጭ አብሯቸው ብቅ ብሏል፡፡”

ከላይ ያለውን የአቶ ጌታነህ ሀሳብ ካየነው ሁለት ነገር እንረዳለን አንደኛው ሦስተኛ አማራጭ በቅጥ እንዳልተተረጎመ፡፡ ሁለተኛው ደግሞ አቶ ልደቱ ሳይኖሩ ሦስተኛ አማራጭ አብሯቸው እንደሚጠፋ ሲመለሱ አብሯቸው እንደሚመለስ፡፡

አቶ ጌታነህ በቅጥ ያልተተረጎመ ያሉት ሦስተኛ አማራጭ ስልት በአግባቡ እደተተነተነ ላረጋግጥልዎት እወዳለሁ የኢንተርኔት አክሰስ ካሎት www.edponline.org ቢገቡ የኢዴፓን መረጃዎች ያገኛሉ ሦስተኛ አማራጭም በደንቡ እንደተተነተነ ይረዳሉ፡፡ ይህ አማራጭ ከሌሎት ጊዮን ፋርማሲ አካባቢ ያለው የኢዴፓ ጽ/ቤት ቢመጡ ሰነዶቹን ልንሰጥዎ እንችላለን፡፡

ሳያነቡት ወይም አንብበውት ስላልገባዎት ነገር በድፍረት መፃፍ የእርሶን ማንነት የሚያሳንስ እንዳይሆንብዎት ለሌላም ጊዜ ጥንቃቄ ቢያደርጉ መልካም ነው፡፡ሌላው ሦስተኛ አማራጭ አቶ ልደቱ ሲኖሩ የሚነሳ አቶ ልደቱ ሳይኖሩ የሚጠፋ አድርገው የገለፁበት መንገድ ነው፡፡

ሦስተኛ አማራጭ የኢዴፓ የትግል ስልት ነው፡፡ ማለት የኢዴፓ ጠቅላላ ጉብኤ አምኖበት በዚህ የትግል ስልት አማካኝነት ትግሉ መቀጠል እንዳለበት ለአመራሮቹ አቅጣጫ አስቀምጧል፡፡ ስለሆነም የትኛውም የኢዴፓ አመራር ከዚህ ቀደም የነበረውም አሁንም ያለው በሦስተኛ አማራጭ ስልት ትክክለኛነት ጥርጥር የለውም፡፡ ለዚህ ህብረተሰቡ ስለሦስተኛ አማራጭ ከዚህ የበለጠ እንዲረዳ አሁን ያለውም አመራር ጥረት ያደርጋል፡፡ አቶ ልደቱም ቢኖሩም ባይኖሩም አመራሩ የሚከተለው የትግል ስልት እንደሆነ ሊረዱት ይገባል፡፡ነገር ግን አቶ ልደቱ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ ካላቸው ከፍተኛ ቦታ አንፃር ስለ ሦስተኛ አማራጭ ስልት ሲናገሩ የበለጠ የሚሰሙ ከሆነ አሁንም የኢዴፓ አላማ የሦስተኛ አማራጭ ስልት ከዚህ የበለጠ ህብረተሰቡ እንዲረዳው ነውና መ
ካም አጋጣሚ ነው፡፡

በመጨረሻም አንብበው ተረድተው እንደዚ አይነት ድብልቅልቅ ያለ አቀራረብ ሳይሆን ሦስተኛ አማራጭ የሚለው ስልት አያዋጣም የሚል ክርክር ቢያነሱ በጎ ነው፡፡አሁንም ላረጋግጥልዎት የምፈልገው ኢዴፓ አንድም ቀን ሦስተኛ አማራጭ የምከተለው የፖለቲካ ዕርዮት ነው ብሎ አያውቅም፡፡ እርሶም እንዳሉት ኢዴፓ ስልት ነው ይላል ብለዋል ስለዚህ ክርክሩ መሆን ያለበት ይህ ስልት ያዋጣል ወይም አያዋጣም  የሚል ነው፡፡ ሃሳቡ መነሳቱ በጥቅሉ ክፋት የለውም ነገር ግን ፁሁፍዎት ከጥላቻ የፀዳ ቢሆንና ሀሳቦቹ ላይ ቢያተኩሩ የበለጠ ለመማማር እድል ይሰጣል ሦስተኛ አማራጭ ወደ ውጤት የሚወስደን ብቸኛው የፖለቲካ የትግል ስልት ነው፡፡

ስደተኞችን እንደ መንግስት “የገቢ ርዕስ” ከማየት አባዜ ባሻገር

mushe_semu2ከሙሼ ሰሙ

በመጀመርያዎቹ ሃያኛው መቶ ክፍለ ዘመን ማብቂያ ላይ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የሰብአዊ መብቶችን አስመልክቶ ባረቀቀው ደንብ አንቀጽ 18 ላይ ስደተኞችን ወይም መጤዎችን ስለማፈናቀል ድንጋጌ አውጥቶ ነበር፡፡ ድንጋጌው እንደሚያትተው ከሆነ መጠነ ሰፊ በሆነ ደረጃ፣ ያለማመዛዘን፣ ልዩነት ሳያደርግ ሃይል በታከለበት ሁኔታ መጤዎችንና ስደተኞችን ማፈናቀል በሰብአዊ ፍጡር ላይ እንደተሰራ ከባድ ወንጀል ተቆጥሮ አባል ሃገራት በድርጊቱ ፈጻሚ መንግስታት ላይ የጋራ አቋም እንዲወስዱ ስምምነታቸውን የሚጠይቅ ነበር፡፡

ይህ የተባበሩት መንግስታት ደንብ የሁሉንም ሃገራት ይሁንታ በተለያየ ምክንያት ማግኝት ባይችልም፤ በዓለማችን ላይ ስደተኛ የሌለው ሃገር ከቶም ሊገኝ ስለማይችል በመርህ ደረጃ ሁሉም መንግስታት የሚስማሙበት ጉዳይ እንደሆነ ጥርጥር የለውም፡፡ የዓለማችን የመጎጎዣ ስርዓት እጅግ በመቀልጠፉና በመዘመኑ፣ የጉዞ ውጣ ውረዳችን ከቀናት ወደ ሰዓታት በመቀነሱ፣ መረጃዎች በስፋትና በጥልቀት በመናኘታቸው ምክንያት ዓለማችን ከመቼውም ጊዜ በላይ ጠባለች፡፡ በዚህም ምክንያት የተሻለ ኢኮኖሚያዊም ሆነ ፖለቲካዊ ሕይወት ፍለጋ ቁጥራቸው ይብዛም ይነስ ዜጎቹ ለስደት የማይዳረጉበት ሃገር የለም፡፡ እንግሊዞች ሁለተኛ ሃገራችን ወደሚሏት አሜሪካ ተሰደው፣ ይሰራሉ፡፡ እስራኤሎች፣ የሳኡዲ አረቢያና የአውሮፓ ዜጎች ሳይቀሩ በየሃገሩ በመኖር ሕይወታቸውን ለማቃናት ብሎም ለሃገራቸው ለመትረፍና ከግፍና መከራ ለመሸሽ ይሰደዳሉ፡፡ ዛሬ ላይ ሲወሳ እውነት ሊመስል ባይችልም፤ አብዛኛዎቹ የመካከለኛው ምስራቅ ሃገራት ነዋሪዎች ሕይወታቸውን የሚገፉት በስደተኛነት እንደነበረ እጅግ ቢርቅ ከአንድ ትውልድ የማይዘል ሃቅ መሆኑን መረዳት ያሻል፡፡

– ሙሉውን ጽሁፍ ለማንበብ እዚህ ይጫኑ –