Credible Announcements for Low and Stable Inflation

Abis Getachew Makuria, executive committee member of Ethiopian Democratic PartyBy Abis Getachew Makuria

The recent occurrence of the price increase in consumers’ commodities is expected to raise the general inflation which was at a single digit for the last 15 months. Though the government put the blame on business community, the recently observed inflation across the nation is consistent to the existing theories of inflation.

Milton Friedman’s long lasting theory of inflation states that general price increase is highly determined by expectations. Robert Lucas widen the concept that these expectations are not only formed by past information but also based on current information from media, press, reports and government announcements as well.

The recently observed inflation highly attributes to change in expectations. These changes are mainly driven by the mechanism in which the budget deficit for the year 2014/15 is regulated and by the governments’ announcement of wage increase for the civil servants. These two recent economic phenomenons led to changes in expectations of inflation among economic agents. In this article I will try to discuss how these two economic occurrences have led to a rise in the general prices.

Before the legislative approved the 2014/15 budget, the media were stating that the budget deficit will be financed through the sell of the treasury bills and borrowing of the central bank. Though financing the deficit through TBs sell weakens and crowds out the private investment it might not necessarily lead to inflationary pressures. However, the announcement of borrowing from the central bank to finance the deficit will have an impact on inflation expectations and hence inflation.

In a country where the central bank is at the hand of government it is very hard for the pubic to trust government announcements about the money supply and borrowing. Economic agents are also uncertain whether the government is borrowing the right amount from the bank. In such a situation, if the government itself makes it public that it will borrow from the central bank to finance its deficit, then it is obvious that expectations about inflation will rise. This will then have a direct and immediate impact on prices too.

In addition, the shift in expectations is not uniform since the prices of same items in same markets vary here in Addis Ababa. From this one can understand that expectations are formed from personal judgement than the government announcement. Moreover, one can clearly see that economic agents do not have confidence on government announcements because if announcements have been trusted then the price increase could have been uniform.

If our country was blessed with strong labour unions and consumers cooperatives, they would have also faced the same problem in adjusting their wages and prices, respectively. This is mainly due to blurred view on the new money that will be injected into the economy. Because of such unclear information, economic agents could not set their share in the economy given the nations’ total output.

To remove the problem of higher expectations of inflation that is associated with the budget deficit, government should take measures of making the central bank independent. If the central bank is independent from the hands of executive and accountable to the legislative, then the public confidence raises that the incumbent government will not borrow money as it wishes.

Though it is hard for a developing country such as ours to have a fully fledged independent central bank that targets inflation, at least it is possible for the government to offer partial independence for the bank by making it accountable to the legislative and providing it freedom of choosing policy instruments. On the other hand, the goal can be set with national consensus through negotiations between representatives of economic agents such as the business
community, labour unions, consumers’ cooperatives, government, etc… This point should be scientifically confirmed too. In other words, this is the level of inflation that facilitates growth at its optimum level. In such a case, the central bank will not only have a single goal of inflation targeting but also will have a goal of economic expansion. Hence, once the goal is set the central bank should be independent in choosing monetary policy instruments which is coherent to other policies in order to achieve the threshold level of inflation. In addition, to strengthen the check
and balance the central bank should be accountable to the legislative body of the government. Hence, inflation expectation due to budget deficit adjustment can be solved in such a way.

The second phenomenon that triggered the inflation expectation is the governments’ announcement of the nationwide wage increment for the civil servants. Though the government argues that the scale is not even announced to raise the inflation level, the announcement alone is adequate to trigger expectations.

An increase in the wage level should be appreciated. However, if the increment or the announcement is not associated with productivity and improved service provision, then it will lead to sever inflation and economic chaos. In our everyday life we witness the increasing corruption, mal administration and the mix of governmental and party doings in the civil service which is partial evidence that productivity and service provision of the civil service is
deteriorating through time. Thus, economic agents adjust their inflation expectations to the higher level due to the belief that new money injected into the economy without improvement in productivity.

Though the initial intention of the government was to improve the living condition of the civil servants but the opposite effects are already being witnessed. Therefore, the bottlenecks of the civil service should have to be resolved and it is necessary to create a productive environment at the civil service before the wage increment. At least, such measures could create trust among the public that the salary increase is consistent with improved productivity.

However, creating a productive environment and removing the bottlenecks of the smooth functioning of the civil service may take time. Thus, these policy measures could be taken as long term solutions. In the short run, pro urban poor measures can be taken to ease the cost of living such as subsidizing major consumption items like kerosene and selected cereals too.

In general, the expectation on inflation is the main source of the recently observed inflation. To lower expectations of the public the government is announcing every time that there is no ground of inflation to occur in the country. It further points finger on few greedy and irresponsible traders. In my opinion, traders are of course few compared to the total population of the country but few among the traders can not create nationwide inflation. Hence, government should focus on making its announcements to be credible. For government announcements to be credible there have to be measures to be taken like the move to have partially independent central bank and creating conducive environment to promote productivity and remove the supply side problems.

የፀረ ሽብር ህጉና የኛ ምክናያታዊ ተቃውሞ (2)

Wasihun Tesfaye, executive committee member of Ethiopian Democratic Partyከዋሲሁን ተስፋዬ
የኢዴፓ ስራ አስፈጻሚ አባል

ባለፈው  አስራ አምስት ቀን በወጣው ኢትዮ-ምህዳር ጋዜጣ ላይ ከላይ በተጠቀሠው ርዕስ ስር የፀረ-ሽብር ህጉን በተመለከተ የመጀመሪያ ክፍል ፅሁፍ መውጣቱ የሚታወቅ ነው፡፡ በባለፈው ሳምንት የህጉን አንቀፅ ከቁጥር 1-21 ያለውን አንቀፆች አለፍ አለፍ እያልን ከህግ መንግስቱና ከሌሎች የአገሪቱ ህጎች ጋር ያለውን ግልፅ ተቃርኖ ህጉን ለማየት ተሞክሯል፡፡ ለዛሬ የመጨረሻውን ክፍል ለማየት እንሞክራለን፡፡

የፀረ-ሽብር አዋጁ ቁጥር652/2001 በክፍል አራት ተቀባይነት ስለሚኖራቸው ማስረጃዎች (Admissible evidences) በቁጥር 23 አስቀምጧል፡፡ ይህን ከማየታችን በፊት ግን በህጉ አግባብ ማስረጃ ማለት ምን ማለት ነው? ምን አይነት ማስረጃስ ነው በህግ ፊት ተቀባይነት የሚኖረው ? የሚለውንና መሰል ጉዳዮችን እንመልከት

ማስረጃ በአጠቃላይ በኑሮአችንም ሆነ በማህበራዊ ህይወታችን ውስጥ የማይተካ ሚና ያለው ነው፡፡ ሕይወታችን በሙሉ በማስረጃ ክስተት የተሞላ ነው በአጠቃላይ በእንቅስቃሴያችን ቦታ ሁሉ ማስረጃ የማይኖርበት ቦታ የለም በህግ ጥናትም ውስጥ ማስረጃ ከፍተኛ ቦታ የሚሰጠው ነው ፡፡

ማንኛውም የህግ ጉዳይ ያለማስረጃ ዋጋ አይኖረውም በመሆኑም ለህጉ ቀጥተኛ አፈፃፀም ማሽረጃ የሚጫወተው ሚና ቀላል አይደለም ያለዳኝነት ፍትህ አይበየንም ፣ያለማስረጃ ዳኝነትም አይኖርም፡፡

ማስረጃ ማለት የአንድን አከራካሪ ነገር መኖር ወይም አለመኖር (existence or non-existence) የዳኛው አይምሮ እንዲያምን (Persuade) የሚያደርግ ነገር ነው፡፡ በአጭሩ ዳኛው በፊቱ የቀረቡለትን ጉዳይ እውነት ወይም ሐሰት መሆኑን ለመረዳትና ከውሳኔ ላይ ለመድረስ ግምት ለመውሰድ አእምሮው የሚመራበትን ነገር የያዘ ወሣኝ ሰነድ ነው፡፡ ስለዚህም ይህ የሚቀርብ ማስረጃ በወንጀልም ሆነ በፍታብሔር ጉዳዮች የተጠረጠረውን ሰው ጥፋተኛ ለማሰኘት ትልቅ አቅም ያለው በመሆኑ ከምንም በላይ ህጉ ጥንቃቄ የሚያረግበት ነው፡፡ በተለይም በወንጀል ጉዳይ ሲሆን ማስረጃ በፍትህ መንበሩ ላይ የተቀመጠውን ዳኛ ከጥርጣሬ በፀዳ መልኩ (Beyond reasonable doubt) ማሳመን መቻል አለበት ምክናያቱም የወንጀል ቅጣት የሰውን ልጅ ከነፃነት ማሳጣት አልፎ ክብር ሕይወቱን እስከመንጠቅ የሚደርስ በመሆኖ ነው፡፡ የህጉ ምርጫ ንፁሃን ያለአግባብ ከሚበደሉ አጥፊው ቢያመልጥ ይሻላል የሚል ነውና ፡፡

በኢትዮጵያ የህግ ስርዓትን አሁን እስካለንበት ጊዜ ድረስ ራሱን ችሎ በመጸሐፍ መልክ (በኮድ) የተዘጋጅ ህግ የለንም የማስረጃ ህጎቻችን በመጽኀፍ መልክ ተዘጋጅተው አይቅረቡ እንጂ በተለያዩ የወንጀል ህጉም ሆነ የፍታብሔር ህጋችን አንዲሁም በስነስርዓት ህጎቻችን ውስጥ ተበታትነው ይገኛሉ፡፡ በመጽሐፍ መልክ ህጎቻችን ከመፃፋቸው በፊትም ቢሆን አሁን ተቀባይነት የሌላቸው በጊዜው ግን ስራ ለይ ይውሉ የነበሩና እንደ ማስረጃ ማሰባሰቢያ ዘዴ ጥቅም ላይ ይውሉ የነበሩ እንደ “ሌባሻይ” አውጫጭኝ ወይም አፈርሳታ፣ ገዳ፣ ዋቅፍሴራ እና የመሳሰሉት ስራዓቶች ጥቅም ለይ ይውሉ ነበር፡፡

ከለይ ስለማስረጃ ህግና ተቀባይነት ሰላላቸው የማስረጃ ህጉች ይህን ያህል ካየን ለዛሬ ወደያዝነው ጉዳይ እንግባ፡፡ የፀረሽብር ህጉ (በአንቀጽ 23 ቁጥር 1-4)

  1. የመረጃውን ምንጭ ወይም መረጃውን እንዴት እንደተገኘ ባይገለጽም በሽብርተኝነት ወንጀል የተዘጋጀ የመረጃ ሪፖርት
  2. የሰሚ ሰሚ ወይም በተዘዋዋሪ የተገኘ ማስረጃዎች
  3. ዲጂታል ወይም ኤሌክትሮኒስ ማስረጃዎች
  4. በጠለፋ ወይም በክትትል የተገኙ ማስረጃዎች ወይም በውጭ አገር የህግ አስተባባሪ አካላት በተደረገ ጠለፋ የተገኙ መረጃዎች ተቀባይነት ይኖራቸዋል ብሎ ይደነግጋል

እነዚህን ከህግመንግስትና ኢትዮጵያ ከተቀበለቻቸው አለም አቀፍ ህጉች አንጻር እንመልከት ‹‹የመረጃ ምንጭ ወይም መረጃው እንዴት እንደተገኘ ባይገለጽም ” በአንድ የወንጀል ጉዳይ ተጠርጥሮ የተያዘ ግለሰብ በፍርድ ቤት ፊት የሚቀርብበትን የፁሕፍም ሆነ የቃል ማስረጃ እሱን በወንጀለኘነት ለማስቀጣት የቀረበበት እስከሆነ ድረስ የሚቀርብበትን ሰነድ ምንጭ የማወቅ መብት አለው፡፡ ይህን የኢ.ፊ.ዴ.ሪ ህግ መንግስት አንቀጽም ሆነ ኢትዮጵያ በፊርማዋ ካጸደቀቻው አለም አቀፍ ህጉች አንፃር ስንመለከት የኢ.ፊ.ዴ.ሪ ህግ መንግስት አንቀጽ 20 (2) (4) የተከሳሾ ሰዎቸ መብት በሚለው ስር ተከሳሾች (2) “ክሱን በበቂ በሆነ ዝርዝር እንዲነገራቸውና ክሱን በፅሁፍ የማግኘት መብት አላቸው ”

4.“የቀረበባቸውን ማንኘውንም ማስረጃ የመመልከት ለመከላከል የሚስችላቸውን ማስረጃ የማቅረብ ወይም የማስቀረብ መብት አላቸው ” ይላል፡፡ ይህም ማለት በወንጀል የተጠረጠረው ግለሰብ የሚቀርብበትን ማስረጃዎች ምንነትና ከየት እንደተገኘ የማወቅና የመጠየቅ ሕገ-መንግስታዊ መብት እንዳለው ሚደነግግ ነው፡፡ እንዲሁም ኢትዮጵያ ኦገስት 8 ቀን 1945 ያጸደቀችው የበላይ ህግ አካል በሆነው በአለም አቀፍ ስምምነት የኑረንበርግ ቻርተር ለይ የወጣው መርህ ደግሞ “fair trial for defendants” በሚላው አንቀጽ ስር “ የክስ ማመልከቻው በተከሳሾች ላይ የቀረቡትን ክሶች የወንጀል ሙሉ ዝርዘር የያዘ መሆን አለበት ” ይህ ማለት የክሱ ግልባጭና የሚቀርብበት ሰነዶች በሙሉ ከነምንጫቸው ለተከሳሽ በግልጽ ሊደርሱትና ሊነገሮት ይገባል ማለት ነው፡፡ ይህም የማይሆን ከሆነ ሰነዱ እንዲት እንደተገኘ ባልታወቀበት ሆኔታ ተከሳሱን ለመወንጀል ብቻ የተፈጠረ ሪፖሪት ፍ/ቤት ልቀርብበት የሚችል እድል ከፍተኛ ነው፡፡ ፍ/ቤቱም የቀረበው ሪፖርት ትክክለኝነትና ከየት እንደተገኘ ያቀረበውን አካል መጠየቅ ይኖርበታል ፡፡ ከሳሾም የሰነዱን እውነተኘነት (genuiness) በማስረጃ በማስደገፍ ማስረዳት ይኖርበታል፡፡ ይኸውም አንድ ምስክር የሚሰጠው ምስክርነት እውነትነትን በፍ/ቤት ፊት ቀርቦ በመሐላ እንደሚረጋግጠው ሁሉ ከሳሽም ያቀረበውን ረፖርት ምንጭና እውነተኘነት በሌላ ማስረጃ አስደግፎ የማረጋገጥ ግዴታ ተጥሎበታል፡፡ የህጉ መንፈስ ይህ ቢሆንም የፀረ ሽብር ህጉ ግን በአንቀጽ 23(1)ላይ ተጠርጣሪውን ወንጀለኛ ለማድረግ ዐቃቢ ህግ የሚቀርበውን የሰነድ ማስረጃ መረጃው እንዲትና ከየት እንደተገኘ ሳይገልጽ ከየትም አምጥቶ ቢቀርብ ፍ/ቤቱ መረጃውን ያለምንም ጥያቄ እንዲቀበል ግዴታ ይጥልበታል፡፡ ይህ አንቀጽ የፍ/ቤቱን ስልጣን በመግፈፍ ለዐቃቢ ህግ የከሳሽነትም የፈራጅነትም ስልጣን የሚሰጥ እንዲሁም ከህገ መንግስቱም ጋር ሆነ ኢትዮጵያ ከተቀበለቻቸው አለም አቀፍ ህጉች ጋር በግልጽ የሚጣረስ ነው፡፡

ሁለተኛው የሰሚ ሰሚ ማስረጃ ወይም የተዘዋዋሪ ማስረጃዎች ተቀባይነት በሚመለከት ነው፡፡ የሰሚ ሰሚ ማስረጃ (Hearsay Evidence) በአንድ ሰው (ምስክር ባልሆነ ሰው ) አንደበት የተነገረ ሆኖ በሌላ ሁለተኛ ሰው አንደበት ተመልሶ በቃል ወይም በፅሕፍ የተነገረ ሲሆን ነው፡፡ በሌላ አባባል የቃሉ ምንጭ ሌው ሰው ሆኖ የሀሳብ ትክክለኝነትም ሆነ ብቃት በተናጋሪዊ ሰው ሳይሆን ቀድሞ በተናገረው ሰው ሁኔታ ላይ የተመሰረተ ምስክርነት ማለት ነው፡፡ በምስክርነት የሚቀርብው ሰው ለፍ/ቤቱ የሚያስረዳው እገሌ እንዴህ ሲል ሰምቻለው የሚለውን እንጂ የተባለው ነገር ሀሰት ይሁን እውነት የሚያውቀው ነገር የለም፡፡ እስካሁን ባለውና የአገራቸን ፍ/ቤቶች የፀረ ሽበር አዋጅ እስከሚወጣ ድረስ ባለው ጊዜ የሰሚ ሰሚ ማስረጃን ተቀባይነት እንዳለው ማስረጃ አይቀበሉትም፡፡ የሰሚ ሰሚ ማስረጃ በመሰረታዊ ሀሳብ በህግ ተቀባይነት የሌለው (Inadmissible Evidence) ነው፡፡ ለምን ? በሶስት ምክንያቶች

  1. ተከሳሽ ተናግሯል የተባለውን ሰው መስቀለኛ ጥያቄ ለመጠየቅና እውነቱን ለማውጣጣት እድል የማይሰጥ በመሆኑ (ተናገረ የተባለውን ሰው አስቀርቦ ለመጠየቅ ስለማይቻልና ማንነቱ ስለማይታወቅ)
  2. ፍ/ቤቱም ተናገረ የተባለው ሰው የተናገረው ነገር እውነት ወይም ሀሰት መሆኑን ለማጣራት የሚችልበት እድል ባለመኖሩ
  3. እውነቱን ማረጋገጥ ለማይቻል ማስረጃ የፍ/ቤቱን ጊዜ ማጥፋት አስፈላጊ ባለመሆኑ በአጭሩ የሰሚ ሰሚ ማስረጃ ተቀባይነት የሚያገኘው እውነትነቱን ለማረጋገጥ የማይቻል በመሆኑ ነው፡፡ በህግ ስርዓት ዋነኛው የእውነት ነገር ማውጫ መሳሪያ የመስቀለኛ ጥያቄ ነው በሰሚሰሚ ማስረጃ ግን ተናገረ ወይም አለ የተባለውን ሰው ፍርድ ቤት አስቀርቦ ለመጠየቅ የማይቻል ስለሆነ እንዲሁም አንድን ተጠርጣሪ እውነት ባልሆነ ማስረጃ መቅጣት ኢ-ፍታዊ ስለሆነ የሰሚ ሰሚ ማስረጃ ተቀባይነት የለውም፡፡ የጸረ-ሽብር ሕጉ ግን በአንቀጽ 23 (2) ላይ የሰሚ ሰሚ ማስረጃ ተጠርጣሪውን ለማስቀጣት በቂ ማስረጃ እንደሆነ ደንግጓል፡፡ ይህ ህግ አስፈጻሚው በፖለቲካ አመለካከቱ ስጋት ያሳደረበትን ማንኛውንም ግለሰብም ሆነ ድርጅት ተጨባጭ ማስረጃ በሌለበት በአውጫጭኝና በሰሚ ሰሚ ብቻ ወንጀለኛ አድርጉ ለመወንጀል የገባ አንቀጽ እንጂ ሌላ ምንም ሊሆን አይችል፡፡

በጸረ-ሽብር ህጉ ላይ ሌላው በግልጽ የተቀመጠው እና አከርካሪው አንቀጽ ድርጅቶችን በሽብርተኝነት ስለሚሰየምበት ስርዓት የተቀመጠው አንቀጽ 25 ነው፡፡ ይህ አንቀጽ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በመንግስት አቅራቢነት ድርጅቶችን በአሸባሪነት ለመፈረጅ ስልጣን ይሰጠዋል፡፡ አሁን ባለው ነባራዊ ሁኔታ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤትን መቀመጫ ሙሉ ለሙሉ በሚባል ደረጃ በገዢው ፓርቲ ቁጥጥር ስር በሆነበት ራሱ አስቀርቦ እራሱ የሚወስንበት እድል የሚሰጥ ነው፡፡ ይህም ማለት መንግስት በሽብርተኛነት ጠርጥሬዋለው ያለውን ድርጅት ለምክር ቤቱ አስቀርቦ ያለምንም ተቃውሞ በሽብርተኝነት ለማስፈረጅ ምንም የሚያግደው ነገር አለመኖሩን ያሳያል፡፡ ይህም ብቻ ሳይሆን አንድ ድርጅት በሽብርተኝነት የሚሰየምበትን ሁኔታ ሲዘረዝር በአንቀጽ 25 (2) (መ) ላይ ‹‹በሌላ መንገድ ከሽብርተኝነት ጋር ተያያዥነት ያለው ሆኖ ከተገኘ›› ይላል ይህ በሌላ መንገድ የሚለው ቃል በህጉ ላይ እንዲካተት የተደረገው ለመንግስት የፈለገውን ተቋም በሽብርተኝነት ለማስፈረጅ ስፊ እድል የሚሰጥ በመሆኑ ብቻ ነው ህጉ አንድ ድርጅት በሽብርተኝነት ሊሰየም የሚችልበትን መንገድ በግልጽ አሻሚ ባልሆነ መንገድ ማስቀመጥ ቢኖርበትም ይህን ባለማድረጉ ለአስፈጻሚው ህጉን በፈለገው መንገድ እንዲተረጉም እድል የሚሰጥ ነው፡፡


በአጠቃላይ በዚህም ሳምንት ሆነ በባለፈው ሳምነት የጸረ-ሽብር አዋጁን /አዋጅ ቁጥር 652/2001/ አንቀጾች ምክንያታዊ በሆነ መንገድ ለማየት እንደሞከርነው ይህ አዋጅ በጥቅል ይዘቱ ሀገሪቷ ካወጣቻቸውና ከተቀበለቻቸው አለም አቀፍ ህጎችም ሆነ ከህገመንግስቱ ጋር የሚጋጭና በግልጽ ሰባዊና ዲሞክራሲያዊ መብቶችን የሚጥስ ነው፡፡ ዜጎችን የሚያሸብርና ለመንግስት የፈላጭ ቆራጭነትን ስልጣን የሚሰጥ ማንኛውንም ምክንያት እየፈጠረ ድርጅቶችን በሽብርተኝነት እንዲፈርጅ ንጹሐንን እንዲያስርና እንዲያስቃይ ህጋዊ ሽፍን የሚሰጥ አዋጅ ነው፡፡ በመሆኑም ለዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ እታገላለሁ የሚል ሀይል እና የዚች ሀገር እጣ ፈንታ መወሰን ያለበት በዲሞክራሲያዊና ፍታዊ ምርጫ ብቻ ነው ብሎ የሚያምን ሁሉ ይህን አዋጅ በአንድነት ወይ እንዲሻሻል ወይ እንዲቀየር ህጉ በሚፈቅደውና በሰላማዊ መንገድ ተቃውሞውን ማሰማት ይኖርበታል፡፡ በቋፍ ላይ የሚገኘው የዴሞክራሲያዊ ስርዓት ግንባታ እንዳይጨናገፍ እንዲሁም አምባ ገነኖች ህግ እየጠቀሱ በህጋዊነት ሽፋን ስም ዜጎችን እንዳሻቸው እየረገጡና እየቀጠቀጡ እንዳይቀጥሉ ያገባኛል የሚል ሀይል ሁሉ በአንድ ድምጽ ህገመንግስታዊነት ለሁሉም ሊል ይገባል፡፡



የጸረ-ሽብር ህጉና የኛ ምክንያታዊ ታቃውሞ

Wasihun Tesfaye, executive committee member of Ethiopian Democratic Partyከዋሲሁን ተስፋዬ
የኢዴፓ ስራ አስፈጻሚ አባል

መንግስታት የሚያስተዳድሩትን ህብረተሰብ ዘላቂ ሰላም ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ትስስር ለማሳለጥ የተለያዩ ህጎችን ሲያወጡና ሲያሻሽሉ መኖራቸው እውን ነው፡፡ ሀገራችን ኢትዮጵያም ከረጅም አመታት ጀምሮ እንደቀረው አለም ሁሉ ህጎችን ስታወጣና የወጡትንም ስታሻሽል ኖራለች ከመጀመሪያው የተጻፈ ህግ ነው ተብሎ ከሚታመነው የፍታ ነገስት ህግ ጀምሮ /ከ13ኛ ክ/ዘመን አሁን እስካለንበት ዘመን ድረስ አያሌ ህጎች በስራ ላይ ውለዋል የዋሉትም አንድም ተሽረዋል ወይም ተሻሽለዋል፡፡

ለዛሬ ከነዚህ ህጎች መሀል አንዱን ለመመልከት እሞክራለሁ፡፡ የህዝብ ተወካዮች ም/ቤት በ2001 ዓ.ም በአዋጅ ቁጥር 652 /2001/ የጸረ- ሽብርተኝነት አዋጅ ማውጣቱ ይታወቃል ይህ አዋጅ ከወጣ ስድስት አመታትን ያስቆጠረ ቢሆንም እስካሁንም ግን ውግዘትን እያስተናገደ ይገኛል፡፡ ኢህአዴግ እንደ መንግስት ከተቋቋመበት ባለፉት ሀያ ሶስት ዓመታት ውስጥ ካወጣቸው አዋጆች እንደዚህኛው አዋጅ ከፍተኛ ተቃውሞ ከአገር ውስጥም ሆነ ከውጪ የደረሰበት አዋጅ የለም ማለት ይቻላል፡፡ ለምንድን ነው ይህ አዋጅ ከሌሎቹ አዋጆች በተለየ ከፍተኛ ተቃውሞ እየተሰነዘረበት ያለው አለፍ አለፍ እያልን በወፍ በረር /random/ የተወሰኑ አንቀጾችን እንመለከታለን፡፡

አዋጅ በመግቢያው ላይ እንዳሰፈረው የዚህ ህግ መውጣት አስፈላጊ የሆነው በስራ ላይ ያሉት ህጎች ሽብርተኝነትን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የሚያስችሉ ባለመሆናቸው ጠንካራ የህግ አቅም መፍጠር አስፈላጊ መሆኑን እንደ አንድ ምክንያት ይጠቅሳል፡፡ ይህ የሽብርተኝነት ወንጀል በባህሪው ከሌሎች ወንጀሎች በተወሰነም መልኩ ቢሆን የሚለይ በመሆኑና አፈጻፀሙም እንደየጊዜው ሁኔታ የሚቀያየር በመሆኑ የተለየ ይህን ወንጀል ብቻ ሊዳኝ የሚችል ህግ መውጣቱ ብዙም የሚያከራክር አይሆንም፡፡ በአጭሩ አገሪቱ ራሱን የቻለ የጸረ ሽብር ህግ ቢኖራት የሚነቀፍ አይሆንም  ነገር ግን ጥያቄው ምን አይነት የጸረ-ሽብር ህግ ይኑራት የሚለው ነው፡፡ ምልከታችንን አንድ በአንድ እንቀጥል የዚህ አዋጅ / አዋጅ ቁጥር 652 /2001/ ህፀፅ የሚጀምረው ከትርጓሜው ነው፡፡

በአዋጅ አንቀፅ 2 (6) ላይ ማነሳሳት የሚለውን እንዲህ ሲል ከወንጀል ህጉ መንፈስ ውጪ ይተረጉማል ‹‹ ‹‹ማነሳሳት›› ማለት ድርጊቱ ባይሞከረም ሌላውን ሰው በመጎትጎት ተስፋ በመስጠት በገንዘብ በስጦታ በማስፈራራት ወይም በማንኛውም ሌላ ዘዴ የሽብርተኝነት ድርጊትን እንዲፈፀም ማግባባት ነው (ስርዝ የተጨመረ) ይህ አንቀጽ ከነበሩ የወንጀል ህግ ጋርም  ሆነ ከመሰረታዊ የወንጀል ባህሪያት አንጻር የሚፋለስ ነው፡፡ አንድ ወንጀል ተፈፅሟል የሚባለው በወንጀል ህጉ አንቀፅ 23 (2) በሠረት ሶስት ነገሮችን አሟልቶ ሲገኝ ነው‹‹ አንድ ወንጀል ተደረገ የሚባለው ወንጀሉን የሚቋቋሙት ህጋዊ ግዝፋዊ እና ሞራላዊ ፍሬ ነገሮችን በአንድነት ተሞልተው ሲገኝ ነው›› ህጋዊ ሲል አንድ ግለሰብ ወንጀል ፈፅሟል ለማለት በግልፅ በህጉ ላይ የተቀመጠውን አድርግ ወይም አታድርግ የሚለውን ሲጥስ ብቻ ነው
ዝፈው ሲል በተግባር የተገለፀ መሆን አለበት ማለት ሲሆን ሞራላዊ ሲል የሀሳብ ክፍል የሚያመለክት ሲሆን አውቆ አጥሮነትን ወይም ቸልተኝነትን ይወክላል፡፡ እነዚህ ሶስት ሁኔታዎች የወንጀል ሀላፊነት ቅድመ ሁኔታዎች መሆናቸውን ሕጉ በግልጽ ይደነግጋል በወንጀሉ ህግ እንደተቀመጠው ማነሳሳት የሚያስቀጣው ወንጀሉ ቢያንስ የተሞከረ እንደሆነ ነው፡፡ አንቀፅ 36(2) ‹‹ አነሳሹ የሚቀጣው ወንጀሉ ቢያንስ ተሞክሮ እንደሆነ ነው›› የፀረ-ሽብር ህጉ ግን ከላይ እንደተጠቀሰው ማነሳሳትን ድርጊቱ ባይሞከርም አንኳን አነሳሹን እንደሚቀጣ ይገልፃል ይህ የህጉ የመጀመሪያው ግልፅ ተቃርኖ ነው፡፡ የሚቀጥለውን አንቀጽ አለፍ ብለን እንመልከት የጸረ-ሽብር አዋጅ አንቀጽ 4 ላይ ‹‹ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ በአንቀጽ 3 ከንዑስ አንቀጽ (1) እስከ (7) የተመለከተውን ማናቸውንም የሽብርተኝነት ድርጊት ለመፈጸም ያቀደ የተዘጋጀ  ያሴረ ያነሳሳ ወይም የሞከረ እንደሆነ በዚሁ አንቀጽ በተቀመጠው መሠረት ይቀጣል ይላል ከነዚህ ውስጥ ማነሳሳት የሚለውን በመግቢያችን ላይ የተመለከትን በመሆኑ ሁለቱን የተሰመረባቸውን ብቻ በ1996 ተሻሽሎ ከወጣውና እየተጠቀምንበት ከሚገኘው የወንጀል ህግ አንጻር እንመልከት

1.    የተዘጋጀ፡- በወንጀል ህጉ አንቀፅ 26 ላይ ይህ በጸረ-ሽብር ህጉ የተዘጋጀ የሚለው ‹‹ የማሰናዳት ተግባር›› በሚል በግልፅ ተቀምጧል፡፡ የወንጀል ህጉ አንቀጽ 26 ማዘጋጀት በራሱ እንደማያስቀጣ ‹‹የወንጀል ደርጊት ለማሰናዳት ወይም ለማመቻቸት በተለይም መሣሪያዎችን በማሰባሰብ ወይም ምቹ ሁኔታዎችን በመፍጠር የተደረጉ ድርጊቶች አያስቀጡም›› በማለት በግልጽ ያስቀምጣል፡፡ ሆኖም መሰናዳት ወይም መዘጋጀት ሊያስቀጣ የሚችለው በህጉ ላይ እደተጠቀሰው ራሳቸው ወንጀል ሆነው የሚስቀጡ መሆናቸው በህግ የተደነገገ እንደሆነና ልዩ ወንጀል መሆኑ በህጉ በግልፅ የተገለፁ  እንደሆነ ነው፡፡ ይህም ማለት ሰውየው የሚቀጣው በመሰናዳቱ ወይም በመዘጋጀቱ ሳይሆን የፈጸመው ድርጊት በራሱ የሚያስቀጣ ከሆነ ብቻ ነው፡፡ ለምሳሌ  ፈቃድ የሌለው የጣር መሣሪያ ድርጊቱን ለመፈጸም ቢያዝ ይህ በራሱ ወንጀል በመሆኑ ድርጊቱን ለመፈፀም በመዘጋጀቱ ሳይሆን ያለፍቃድ መሳሪያ በመያዙ ይቀጣል የጸረ-ሽብር ህጉ ግን ከላይ በአንቀፅ 4 ላይ እንደተመለከትነው መዘጋጀት ብቻውን ምንም ውጤት ባያመጣም የሚያስቀጣ መሆኑን ደንግጓል፡፡ የመሰናዳት ተግባር ከውጤት የራቀ በመሆኑ ግን ብቻውን ሊያስቀጣ ባልተገባ ነበር

2.    ያሴረ፡- ይህ በወንጀል ህጉ በአንቀፅ 38 ላይ ‹‹ ወንጀል ለማድረግ ማደም›› በሚል ርዕስ የተቀመጠው መሆኑ ነው፡፡ አንቀፅ 38 (1) ሁለት ወይም ብዙ ሰዎች ወንጀል ለማድረግ የተስማሙ እንደሆነ ስለወንጀል ተካፋይነት ቅጣትን ስለማክበድ የተጻፉት ድንጋጌዎች ተፈጻሚ ይሆኑባቸዋል ይላል፡፡ በመሆኑም የአንቀፁ ግልፅ አቋም ማንኛውም ወንጀል ለመፈፀም የተደረገ አድማ ወይም ሴራ ፈፃሚ እስካላገኘ ድረስ ራሱን የቻለ ወንጀል ተደርጎ አይቆጠርም የሚል ነው፡፡ ሆኖም ወንጀሉ ከተሞከረ ወይም ከተፈጸመ ግን ለዚህ ወንጀል ተደነገገው ቅጣት በወንጀል ህጉ ቁጥር 84 /መ/ ላይ ያለው የቅጣት ማክበጃ ተፈጻሚ ይንበታል፡፡

በተጨማሪም በወንጀል ህጉ አንቀጽ 478 ላይ በግልፅ እንደተቀመጠው አድማ ሊያስቀጣ የሚችለው በተግባር የተፈጸመ እንደሆነ ብቻ ነው፡፡ አንቀፅ 478 (1) ‹‹ ማንም ሰው ከአንድ በላይ ከሆኑ ሰዎች ጋር በመሆን በህዝብ ደህንነት ወይም ጤንነት ወይም በሰው ወይም በንብረት ላይ ከባድ ወንጀል ለመፈጸም ወይም ይህን ወንጀል ለማዘጋጀት ያደመ ወይም ሌላ ሰው በዚህ አድማ እንዲካፈል የገፋፋ እንደሆነና አድማው በተግባር የተገለፀ እንደሆነ እንደወንጀሉ አይነት ከስድስት ወር እስከ አምስት አመት ይቀጣል›› ስለሆነም አድማው በድርጊት እስካልተገለጸ ድረስ ለቅጣት ብቸና ምክንያት ሊሆን እንደማይችል ያሳያል፡፡ ይህንን ሀሳብ ረ/ፕሮፈሰር ጸሀይ ወዳ የወንጀል ህግ መሠረታዊ መርሆች በሚለው መፃፋቸው ላይ በግልጽ አስፍረውት ይገኛል፡፡ በመቀጠል ከህገመንግስቱ ጋር በግልጽ ስለሚጣረሱት የጸረ-ሽብሩ አንቀጾች እንመልከት በመጀመሪያም የፀረ-ሽብሩ ህግ አንቀጽ 14(1) (ሀ) ን እንመልከት

‹‹ በሽብርተኝነት ወንጀል የተጠረጠረን ሰው የስልክ፣ የፋክስ፣ የሬድዮ፣ የኢንተርት፣ የኤሌክሮኒክስ የፖስታና የመሳሰሉ ግንኙነቶችን ለመጥለፍ ወይም ለመከታተል ይችላል›› ይላል፡፡ ይህ አንቀጽ የህገ-መንግስቱን አንቀጽ 26 (2) ‹‹ ማንኛውም ሰው በግል የሚጽፋቸውና የሚጻጻፋቸው በፖስታ የሚልካቸው ደብዳቤዎች እንዲሁም በቴሌፎን በቴሌኮሙኒኬሽንና በኤሌኪትሮኒጅ መሣሪያዎች የሚያደርጋቸው ግንኙነቶች አይደፈሩም›› ይላል ማንኛውም ተራ ሰው (ordinary person) ከላይ የተገለጹትን ሁለት አንቀጾች ብቻ  በማንበብ የጸረ ሽብር ህጉ የህገመንግስቱን አንቀጽ 26 (2) ምን ያህል ጨፍልቆ እንደሚያልፍ ይረዳል፡፡ እንቀጥል የፀረ-ሽብር ህጉ አንቀጽ 14 (1) ለናሐ
ለ‹‹ጠለፋውን ለማስፈጸም ወደ ማናቸውም ቤት ውስጥ በሚስጥር ለመግባት ወይም
ሐ‹‹ የህንኑ ለመፈጸም የሚያስችሉ መሳሪያዎችን ለማስቀመጥ ወይም ለማንሳት ይችላል›› ይላል

የህገመንግስቱን አንቀፅ 26 (1) ደግሞ እንመልከት

‹‹ ማንኛውም ሰው የግል ህይወት ግላዊነቱ የመከበር መብት አለው፡፡ ይህ መብቱ መኖሪያ ቤቱ ሰውነቱና ንብረቱን ከመመርመር እንዲሁም በግል ይዞታው ያለ ንብረት ከመያዝ የመጠበቅ መብትን ያካትታል›› የጸረ-ሽብር ህጉና የህገመንግስቱ አንቀጾች ምን ያህል እንደሚቃረኑ ሁለቱ አንቀጾች ግልጽ ማሳያ ናቸው፡፡ ይህ የሚያሳየው ኢህአዴግ እንደ አይኔ ብሌን እጠብቀዋለሁ የሚለውን ህገ-መንግስት እሱን እስከልጠቀመው ድረስ ግን ቀዶ ለመጣል ወደ ኋላ እንደማይል ነው፡፡ ይኸን ርእስ ተጨማሪ ሁለት አንቀጾችን ብቻ በማየት ለአሁን እንቋጭ

የጸረ-ሽብር ህጉ አንቀጽ 19 (1) ‹‹ በዚህ አዋጅ የተመለከተ የሽብርተኝነት ድርጊት ለመፈጸም ወይም እየፈጸመ ያለ ስለመሆኑ በሚገባ የሚጠረጠረውን ማንኛውንም ሰው ያለ ፍርድ ቤት ትእዛዝ ፖሊስ ለመያዝ ይችላል››
ይህንን ከወንጀለኛ መቅጫ ስነስርአት ህግ ቁጥር 49 አንጻር ያለውን ተቃርኖ እንመልከት፡፡ የወ/መ/ሕ/ሥ/ሥ/ ቁ 49 ግልጽ የሆነ ሌላ ተቃራኒ ድንጋጌ ከሌለ በቀር ማንም ሰው ቢሆን ያለ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ ሊያዝ ወይም ያለ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ በማረፊያ ቤት እንዲቆይ ለማድረግ አይቻልም ያለ ፍረድ ቤት ትእዛዝ የሚደረገው የሰው መያዝ በዚህ ክፍል በተመለከተው ሁኔታዎች መሰረት ብቻ ነው››( ያለፍ/ቤት ትዕዛዝ  ለመያዝ የሚልባቸውን ሁኔታዎች የወ/መ/ሕ/ሥ/ሥ በቁጥር 50-51 የዘረዘራቸው ሲሆን አንዲም ከያዝነው ጉዳይ ጋር አይገናኝም፡፡) እንግዲህ የኢህአዴግ ደንነቶችና ፌደራል ፖሊስ በዚህ አንቀጽ መሰረት ነው ወጣት የፓርቲ መሪዎችን ጋዜጠኞችንና ብሎ ገሮችን ከየመንገዱ ላይ ሰዋዊ ክብራቸውን በሚደፍር መልኩ አስፋልት ላይ እየጎተቱና እያዳፋ የሚወስዱት፡፡ የመጨረሻውን አንቀጽ እንመልከት የጸረ-ሽብር ህጉ አንቀጻ 21 ‹‹ ፖሊስ በሽብርተኝነት ወንጀል ጉዳይ የተጠረጠረ ሰው የእጅ ጹሁፍን፣ የጣት አሻራውን፣ ፎቶ ግራፉን፣ የጸጉሩን፣ የድምጹን፣ የደሙን፣ የምራቁንና ሌሎች በሰውነቱ የሚገኙ ፈሳሽ ነገሮችን ናሙናዎች ለምርመራ እንዲሰጥ ሊያዝ ይችላል፡፡ በተጨማሪም የህክምና ምርመራ እንዲያደርግ ሊያዝ ይችላል ተጠርጣሪው ለምርመራው ፈቃደኛ ካልሆነ ፖሊስ አስፈላጊ የሆነ ተመጣጣኝ ሀይል ተጠቅሞ ከተጠርጣሪው ናሙና ሊወስድ ይችላል›› (ሰረዝ የተጨመረ)
የህገ-መንግስቱ አንቀጽ 19(5) ደግሞ ይህን ይላል‹‹ የተያዙ ሰዎች በራሳቸው ላይ በማስረጃነት ሊቀርብ የሚችል የእምነት ቃል እንዲሰጡ ወይም ማናቸውንም ማስረጃ እንዲያምኑ አይገደድም፡፡ በማስገደድ የተገኘ ማስረጃ ተቀባይነት አይኖረውም›› (ሰረዝ የተጨመረ)

ህወሐት/ ኢህአዴግ አስከብረዋለው እገዛለታለሁ የሚለውን ሕገ-መንግስት እንኳን ተቀናቃኞቹን ለማጥፋት መሰዋት ለማድረግ በፍጹም እንማያንገራግር ከላይ የተጠቀሱት አንቀጾች ብቻ በቂ ማስረጃዎች ናቸው፡፡ በህገ-መንግስቱ አንቀጽ 9 (1) ላይ በግልጽ የተቀመጠውን ህገ-መንግስቱን የበላይ ሕግ ነው ማንኛውም ህግ ልማዳዊ አሰራር እንዲሁም የመንግስት አካል ወይም ባለስልጣን ወሳኔ በዚህ ህገ-መንግስት ጋር የሚቃረን ከሆነ ተፈጻሚነት አይኖረውም የሚለው አንቀጽ ይህን የጸረ ሽብር ህግ ያረቀቁ አካላት አያቁትም ማለት ባይቻልም ሆነ ብለው ያለቆቻቸውን ሀሳብና የኢህአዴግን ህልውና እስካስጠበቀ ድረስ ቢሻር ምን ችግር አለው ብለዋል፡፡ ይህ ግን ዛሬ ባያስጠይቅም ነገ ግን አርቃቂውንም ሆነ አጽዳቂውን ከተጠያቂነት አያድንም

በመጨረሻም መፍትሄው ምንድን ነው?
መፍትሄው አንድና አንድ ብቻ ነው ይህ ህግ እዚህ ሀገር ላይ በተግባራዊነቱ እስከቀጠለ ድረስ ቢሮ ከፍተውና ከምርጫ ቦርድ ፍቃድ ወስደው በጠንካራ አደረጃጀት ላይ ቁመው በሰላማዊ መንገድ የሚታገሉ ፓርቲዎች ጠንካራ አባላትና አመራር እንዲሁም ኢህአዴግን በብዕራቸው የሚሞግቱ ጸሀፍትና ጋዜጠኞች በማንኛውም ሰዓትና በየትኛው ምክንያት ከዚህ አንቀጽ ውስጥ አንዱ እየተጠቀሰባቸው ወደ ኢህአዴግ ማጉሪያ ካምፕ መወርወራቸው የማይቀር መሆኑ ነው፡፡ ስለዚህም የጸረ-ሽብር አዋጁ አንቀጾች ህጉ በሚፈቅደው መሰረት እንዲቀየሩ ወይም እንዲሻሻሉ ሁሉም ያገባኛል የሚል አካል በአንድ ላይ መጮህ አለበት፡፡ ይህ ካልሆነና ኢህአዴግም ይህን አፋኝ ህግ ለማሻሻልም ሆነ ለመቀየር ተነሳሽነት ካላሳየ እንዲሁም በሰሞኑ የማሰር ዘመቻው ከቀጠለ ወይ እስር ቤቶቹ ካልሞሉ ወይ እነሱ ማሰር ካልሰለቻቸው በስተቀር የሚተርፍ ጠንካራ የፖለቲካ አመራርና ጋዜጠኛ የሚኖር አይመስልም፡፡ እስር ቤቶች እንደማይሞሉ እነሱም ማሰር እንደማይሰለቻቸው እናውቃለን፡፡ እኛስ መታሰር ይሰለቸን ይሆን? አይመስለኝም፡፡

እስር የመፍትሄ እርምጃ መሆኑ እስከመቼ ይቀጥል ይሆን?

Adane Tadesse, executive committee member of Ethiopian Democratic Partyከአዳነ ታደሰ
የኢዴፓ ስራ አስፈጻሚ አባል
ለሰንደቅ ጋዜጣ ነሃሴ 21 2006

ለዛሬ ጽሁፍ መነሻ የሆነኝ ጉዳይ በባለፈው ወርም ሀነ ከሰሞኑ በገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ እየተወሰደ ያለው የማሰርና የመክሰስ እርምጃ ነው፡፡ይሄ እርምጃው የስርአቱ መገለጫ ከሆነ ሰንበት ቢልም በዚህ ወቅት መሆኑ ስላሳሰበኝ የበኩሌን ለማለት ተነሳሳሁ፡፡ በዚህ የሰሞኑ የኢህአዴግ ባህሪ መጭው ምርጫ ከወዲሁ ውጥረት ውስጥ መግባቱ አልተመቸኝም፡፡ ለዚህም የፖለቲካውን አየር በየዕለቱ የሚምገው ኢትዮጵያዊ ሁሉ ስጋቴን እነደሚጋራኝ እምነቴ ነው፡፡ይሄስ የኢህአዴግ የማሰር ተግባር መቼ ነው በውይይትና በጠረጴዛ ዙርያ ሰጥቶ በመቀበል መርህ በሚደረግ ድርድር የመፍታት ባህል የሚቀየረው ብዬ ሳስብ የበለጠ ስጋቴ እየጨመረ ይሄዳል፡፡ የስጋቴ መጨመርም ያለምክንያት አይደለም፤ ይሄው መንግስት 23 አመት አለፈው ሲያስር፣ሲያስር፣ሲያስር እንጂ ኢትዮጵያ ያሉባት ዘርፈ ብዙ ችግሮች ሲፈቱ ግን አይተን አናውቅም፡፡

ይሄ መንግስት ምን ያህል ስር የሰደደ ችግሮችን በዴሞክራስያዊና በመቻቻል የመፍታት ባህሪው ደካማ መሆኑን ለማሳየት አበይት የሆኑትን የችግር መፍቻ ተደጋጋሚ ስልቱን  ለማስቃኘትና ለማስታወስ ይረዳ ዘንድ ወደ ኋላ ልመልሳችሁ፡፡

ገዥው ፓርቲ ገና አዲስ አበባን እንደተቆጣጠረና የመንግስትነት ስልጣኑን እንደተረከበ የመጀመርያ አበይት የፖለቲካ እንቅስቃሴ የሽግግር መንግስት ለማቋቋም የነበረው ትኩረት ሳቢ ነበር፡፡በዚህ በገዥው ፓርቲ ፊትአውራሪነት የተዘጋጀው ታላቅ እንድምታ ያለው ጉባኤም በጊዜው ወሳኝ እርምጃ ነበር፡፡  ብዙም ሳይቆይ በተቃዋሚዎች  የተዘጋጀው ታላቅ ጉባኤም በግዜው መነጋገርያ ነበር፡፡ ገዥው ፓርቲ የእስር መፍትሄውን ገና በትረ ስልጣኑን በያዘ ማግስት አንድ ብሎ የጀመረው ለጉባኤው የመጣውን የኢህአፓ አባል በማሰር ነው፡፡

አስቀድሞ በሽግግር መንግስቱ ምስረታ ጉባኤ ላይ በኤርትራ መገንጠል ዙርያ የሰላ ሂስ የሰነዘሩት አንጋፋ ምሁርና የቀዶ ጥገና ስፔሻሊስቱ ፕሮፌሰር አስራት ወልደየስ ሌላው ሰለባ የሆኑ ኢትዮጵያዊ ናቸው፡፡ እኝህ አንጋፋ ምሁር ያንን የሰላ ሂስ ከሰነዘሩ በኋላ መአህድ የሚባል ድርጅት መስርተው መንቀሳቀስ እንደጀመሩ በኢህአዴግና በሻቢያ የሚወደድ ትግባር ባለመሆኑ ከጅምሩ ነበር ጥርስ ውስጥ የገቡት፡፡ ፓርቲውን በመሰረቱ በሁለት አመት ውስጥ በ1986 ዓ.ም ደብረ ብርሃን ከተማ ላይ ፓርቲው በጠራው ስብሰባ ለአመጽ የሚቀሰቅስ ንግግር አድርገዋል በሚል ወደ ዘብጥያ ተወረወሩ፡፡

በ1987 መስከረም ወር የሳቸውን ዘብጥያ መውረድ በመቃወም ከፍተኛ ፍርድ ቤት ችሎት ጉዳያቸው እየታየ በነበረበት ወቅት “አስራት ይፈቱ” የሚሉ ደጋፊዎቻቸውን ወጣት፣ሽማግሌ፣አሮጊቶችን ሳይለይ ሰብስቦ ሰንዳፋና ኮልፌ ማሰልጠኛ ወስዶ አጉሯቸዋል፡፡ በኃላም ከአንድ ወር እስከ ሶስት ወር የሚደርስ የእስር ግዜ አሳልፈው እንደተመለሱ ጸሃፊው በግዜው የመአህድ አባል ስለነበረ የሚያስታውሰው ተግባር ነው፡፡ ፕሮፌሰሩም በዚሁ የእስር ጦስ እስር ቤት ውስጥ እያሉ ህይወታቸው ሊያልፍ ችሏል፡፡
ይሄን የማሰር ድርጊት አጠናክሮ የቀጠለው ኢህአዴግ ብዙም ሳይቆይ የመምህራን ማህበሩን ፕሬዝዳንት ዶ/ር ታዬ ወልደ ሰማያትን በማሰር እና የሰራተኛ ማህበሩን አቶ ዳዊ ኢብራሂምን ለማሰር በማስፈራራት ከሀገር እንዲሰደዱ አድርጓል፡፡ ግን ይሄው  በመምህራን ማህበርና በሰራተኛ ማህበሮች የሚነሱ የመብት ጥያቄዎች ዛሬም እንደቀጠሉ ነው፡፡
በ1994 ዓ.ም የአዲስ አበባ ዩንቨርስቲ ተማሪዎች ያነሱትን የመብት ጥያቄ ተከትሎ በተከሰተው ችግር ጉዳዩን አባብሳችኃል፣ አነሳስታችኃል በሚል ሰበብ የኢዴፓን ወጣት አመራሮች አቶ ልደቱ አያሌውን፣ አቶ ሙሼ ሰሙን ፣አቶ ተክሌ የሻውን እና ሌሎችንም በሸዋ ሮቢትና በዝዋይ እስር ቤቶች ወስዶ አስሯቸዋል፡፡ በኃላም ፓርቲው በፍርድ ቤት በከፈተው አካልን ነጻ የማውጣት (አቭየርኮርፐስ) ክስ በአመራሮቹ ላይ ከፍተኛ አካላዊ ጉስቁልና ቢደርስባቸውም  ሊያስለቅቃቸው ችሏል፡፡ ግን ይሄው በዩንቨርስቲዎች የሚነሱ የመብት ጥያቄዎችና ግጭቶችም እንደቀጠሉ ዛሬም አሉ፡፡

ከዛም በመቀጠል በ1997 ምርጫን ተከትሎ በተነሳው ሁከት  እጃቸው አለበት የተባሉትን የቅንጅት አመራሮችን ወደ ቃሊቲ በመክተት በመጨረሻ አመራሮች ባቀረቡት የይቅርታ ደብዳቤ መለቀቃቸው ይታወሳል፡፡ የይቅርታ ደብዳቤ አስገብተው ከተለቀቁት አመራሮች መካከልም በድጋሚ አልፈፅምም ብለሽ ቃል  የገባሽውን ጥፋት ፈፅመሻል ተብላ ወ/ት ቡርቱካን ሚደቅሳ በድጋሚ መታሠሯ ሣይዘነጋ ማለትነው፡፡ ይሄንን ምርጫ ተከትሎም ከፖለቲከኞቹ በተጨማሪ ጋዜጠኞችም ወደ ቃሊቲ ተወርውረዋል፡፡ ግን አሁንም ምርጫ በመጣ ቁጥር እስርና እገታው እንደቀጠለ ነው ህዝቡም በፍራቻ “ደሞ ይሄ ግንቦት መጣ” እያለ ነው፡፡

ከላይ የኢህአዴግ የእስር እርምጃዎች የጠቃቀስኩት ታሣሪዎቹ ህግ ጥሰው ነው? ሣይጥሱ? ጥፋተኛ   ናቸው? ጥፋተኛ አይደሉም? በሚል ለመከራከር አይደለም፡፡ ገዢው ፓርቲ ምን ያህል በስልጣን ዘመኑ እስርን የመፍትሄ አካል አድርጎና የስርአቱም መገለጫ ሆኖ እንደቀጠለ ለማሣየት ነው፡፡ ከላይ በማስታውሳቸው የእስር እርምጃዎች ውስጥ ከመጀመሪያው የእስር ታሪክ በስተቀር በሌሎቹ ውስጥ ለጉዳዩ ቅርብና የታሪኩም አካል ስለነበርኩ መፍተሄው ትክክል ነው ብዬ አላምንም፡፡ ኢህአዴግ ከእስር በተሻለ በውይይትና በድርድር ቢፈታው ይችል ነበር እላለሁ፡፡ ያንን አድርጎ ቢሆን ኖሮ ዛሬ ላይ የሀገራችን የፖለቲካ ባህል ከዚህ በተሻለ ደረጃ ላይ በተገኘ ነበር፡፡

በዚህ በባለፈው የሐምሌ ወር ይኸው የኢህአዴግ የማሠር አባዜ ደግሞ ማገርሸቱ ከመጪው ምርጫ አንፃር ጉዳዩን የበለጠ አሳሳቢ ያደርገዋል፡፡ ከሠሞኑ በፖለቲካ ፓርቲ አመራሮች ላይ የጸረ  ሽብሩን ህግ ተንተርሶ የተወሰደው እርምጃ ማንኛውንም ፖለቲከኛ እንደሚያስጨንቀው እኔንም አስጨንቆኛል፡፡ የሰላማዊ ትግሉንም አጣብቂኝ ውስጥ እንዳይከተውና በአንጻሩ ጽንፈኛ የሆኑትንም ወገኖች እንዳያጠናክር ስጋት አለኝ፡፡ መንግስት ዋነኛ ተግባሩ ሀገርንና ህዝቡን ከማንኛውም ጥፋት መከላከልና ደህንነቱን የማስጠበቅ ሃላፊነት እንዳለበት እምነቴ ጽኑ ነው፡፡ በጸረ-ሽብር ህጉ ላይ ያለው አተረጓጎም ግልጽ ያለመሆን በዚህም ምክንያት ያኔ ህጉ ሲወጣ የገለጽነው ስጋት አሁን በግልጽ እየታየ ችግሩም ጎልቶ እየወጣ ነው፡፡ አሁንም ግዜው አልረፈደምና የሽብርተኛ ህጉ በድጋሚ ቢታይና አተረጓጎም ላይ ያለው ክፍተት ቢደፈን ጥሩ ነው እላለሁ፡፡ ምክንያቱም በቅርቡ የተወሰደው እርምጃ የፖለቲካ አመለካከትን ታይቶ ላለመወሰዱ እርግጠኛ መሆን ስለማይቻል ነው፡፡  አለበለዚያ ግን ግልጽነት በሚጎለው ህግ በሚወሰድ እርምጃ የተነሳ የሰላማዊ ትግሉ እንቅስቃሴ ከፍተኛ አጣብቂኝ ውስጥ ነው የሚገባው፡፡ ባንጻሩ ሰላማዊ ትግሉ አያዋጣም ለሚሉት ወገኖችም ምክንያታዊነታቸውን እንዳያጠናክርና ሰላማዊ ትግሉን እንዳያዳክም መንግስት መጠንቀቅ አለበት እላለሁ፡፡ በዚህ ሀገር የሚመጣ መፍትሄ በሰላማዊ ትግል ብቻ መሆኑን ለማሳየት መንግስት የሰላማዊ ትግሉን ሜዳ ደልዳላ የማድረግ ሃላፊነቱን በቁርጠኝነት ሊወጣ ይገባል፡፡ ለሚነሱ ማንኛውም ጥያቄዎች ፖለቲካዊ እርምጃ ለመውሰድ መንግስት ከመጣደፍ ይልቅ ብስለት በተሞላበትና በሃላፊነት ስሜት ጥያቄውን ለመመለስ ጥረት ማድረግ አለበት፡፡

ሌላው ለሁለት አመት የዘለቀውን በሙስሊም እምነት ተከታዮች ዘንድ ለሚነሳው ጥያቄ  በውይይት ጉዳዩን ከመፍታት ይልቅ የሚወሰደው እርምጃ ላይ ስጋቶች አሉኝ፡፡ መንግስት ጥያቄያቸውን ከሽብርተኝነትና ከአክራሪነት ጋር በማገናኘት  አርብ በመጣ ቁጥር የሙስሊሙን ማህበረሰብ በማሰር መፍትሄ ለማምጣት መዳከሩ ውጤት የሚያስገኝ አይመስለኝም፡፡ ምክንያቱም መንግስት የሙስሊሙ ማህበረሰብ ጥያቄ ሃይማኖታዊ አይደለም፣ጥቂት አክራሪዎች ናቸው፣ብዙሃኑ ሙስሊም ሰላማዊ ነው ካለ ሰላማዊ ናቸው ከሚላቸው ጋር በሰላማዊ ውይይት ችግሩን ለመፍታት ለምን አቃተው? እንደሚመስለኝ ይሄንንም  እንደተለመደው በማሰር አስተነፍሰዋለው ከሚል የተለመደ የግብተኝነት ባህሪው የሚመነጭ ካልሆነ በስተቀር ውሃ የሚቋጥር ምክንያት ማግኘት አይቻልም፡፡ ከዚህ ይልቅ ጥያቄያቸው ከጀርባው ሌላ ነገር ያዘለና ያላዘለ መሆኑንም ለማወቅ የሚያስችለው ሰላማዊ ጥረቱን አሟጦ ሲጠቀም ስለሆነ ችግሩ ሳይባባስ ሰላማዊ መድረክ አመቻችቶ ጥያቄያቸውን ሌላ ፖለቲካዊ ምክንያት ሳይሰጥ በሰለጠነ መንገድ ሊፈታው ይገባል፡፡
ተቃዋሚውም በሃይማኖት ጉዳይ ውስጥ በመግባት ጉዳዩን ከማባባስና የፖለቲካ ትርፍ ለማግኘት  ከሚደረግ ተገቢ ያልሆነ እንቅስቃሴ ራሱን ማራቅ አለበት፡፡ አንዳንድ ፖለቲከኞች የሙስሊሙን ጥያቄ ተገቢ ባልሆነ ሁኔታ በማራገብና በማስጮህ መንግስት ከጀርባቸው የሚገፋቸው ሃይል አለ ብሎ ለሚያሰማው ክስና ሙስሊሙ ላይ ለሚያደርሰው ተጽእኖ ዱላ በማቀበል መተባበር የለባቸውም እላለሁ፡፡

የሙስሊሙም ማህበረሰብ የማንኛውም የፖለቲካ ሃይል መጠቀሚያ ከመሆን በመቆጠብ ከብጥብጥና ከሁከት በራቀ መልኩ፣የሌላውን ሙስሊም ወገኖቹን መብት ባልጣሰ ሁኔታ ጉዳዩን ለመፍታት ጥረት ማድረግ አለበት፡፡ በጥፋት ማንም ተጠቃሚ አይሆንምና፡፡ ችግሮቹን በትልልቅ ሃይማኖታዊ አባቶቹ በኩል መፍትሄ እንዲያገኝና ሃይማኖታዊ ስርአቱን በጠበቀ ሁኔታ እንዲቋጭ መንገዱን ማመቻቸትና ከመንግስታዊ አካላት ጋር በመነጋገር መጨረስ አለበት፡፡

ሌላው እና የመጨረሻው የሰሞኑ የስጋቴ ምንጭ በአንዳንድ የግሉ ፕሬስ አባላት ላይ ሊወሰድ የታሰበው እርምጃ ነው፡፡ በተወሰኑ የግል ፕሬሶች ላይ ሰሞኑን መንግስት ክስ መመስረቱን ስሰማ “ምን ነካው” ይሄ መንግስት ነው ያልኩት፡፡ በግሉ ፕሬስ ላይ ዘርፈ ብዙ ችግሮች መኖራቸው ባይካድም ያለው ችግር ግን በዚህ መንገድ ይፈታል ብዬ አላስብም፡፡ ፕሬሱ እንደሌሎቹ ተቋሞቻችን የአቅም ውስኑነት፣ለሙያው ያለ ታማኝነት፣ከግራ ፖለቲካው የወረስነው የጥላቻ ፖለቲካ ሰለባ የመሆን ችግር የሚታይበት ዘርፍ ነው፡፡ ይሄ በአንዳንድ ውስን ጋዜጦች ላይ የሚታይ ከመሆኑ ጋር ተያይዞ መንግስት የተወሰነ ድጋፍ ቢያደርግላቸው በአጭር ግዜ ይፈታል እላለሁ፡፡ መንግስት መረጃ የማግኘት ክፍተታቸውን የሚሞላ ከሆነ፣አቅማቸው የሚጠናከርበትን መንገድ የሚፈጥር ከሆነ፣በችግሮቻቸው ዙርያ ለመወያየት ፈቃደኛ ከሆነ የሀገራችን የፕሬስ ችግር በተወሰነ መልኩ ይቃለላል የሚል ግምት አለኝ፡፡ ስለዚህ ከማሰርና ከማዋከብ በመለስ ጉዳዩን በሰለጠነ መንገድ በመፍታት ፕሬሱን ወደ ተሻለ ደረጃ የማሳደግ ሃላፊነቱን ሊወጣ ይገባል፡፡

ይሄን ይሄን የሰሞኑን ሁኔታ ለሚታዘብ ማንኛውም ወገን መጭው ምርጫ ከመሆኑ አንጻር ጉዳዩ ቢያሳስበው በቂ ምክንያት ነው እላለሁ፡፡  መጪው 2007 ምርጫ በሰላማዊ መንገድ ተጀምሮ በሰላማዊ መንገድ እንዲጠናቀቅ የሁሉም ወገን ሃላፊነት ይመስለኛል፡፡ በተለይ መንግስት ከሰሞኑ የሚወስዳቸው እርምጃዎች የ2007 ምርጫ ከወዲሁ በህዝቡ ዘንድ በስጋትና በፍራቻ እንዲጠበቅ እያደረገው ነው፡፡ መንግስት ስጋት ውስጥ ገብቶ ህዝቡንም ስጋት ውስጥ መክተት የለበትም፡፡ መንግስት የሚገጥሙትን ጉዳዮችና ችግሮች በሀይል ለመፍታት ከመጣደፍ ሰከን ሊል ይገባል፡፡ በሰላማዊ ትግል ውስጥ ያለን ፓርቲዎችም በሀላፊነት ስሜት በመንቀሳቀስ የዚችን አገር መፃኢ እድል በምርጫ ካርድ ላይ ብቻ በሚገኝ ለውጥ ላይ እንዲመሰረት መጣር አለብን፡፡ የምንወስዳቸው እርምጃዎችና የምንቀሰቅስባቸው መንገዶች ሁሉ ሀገራችንን ወደ ተሻለ ደረጃ ማድረሳቸውንም እርግጠኛ መሆን አለብን፡፡ የፖለቲካ ትርፍን ታሳቢ ካደረጉ ያልተገቡ አካሄዶች መጠንቀቅ አለብን፡፡ የምንሄድበት መንገድ የምንሰራው ፖለቲካ ሀገር ማፍረስ ከሆነ ውጤቱ የታሪክ ተጠያቂ ከመሆን አንድንም፡፡ በፓርቲዎች ዘንድ እኔ ከሞትኩ ሰርዶ አይብቀል የሚለው የተለመደው የፖለቲካ አካሄድ ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ በዚህ ትውልድ ማብቃት አለበት፡፡ ህዝቡም ለእንደዚህ አይነት ፖለቲካዊ አካሄዶች በጭፍን ድጋፍ ማድረግ አይኖርበትም፡፡ ለሚደግፋቸውም ሆነ ለሚቃወማቸው ፓርቲዎች ሚዛኑ መሆን ያለበት የሀገር መጠቀምና አለመጠቀም መሆኑን እርግጠኛ መሆን አለበት፡፡ ቸር እንሰንብት፡፡

ህገ-መንግሰቱ እና ኮማንደሩ

Ermias Balkewኤርሚያስ ባልከው
የኢዴፓ ድርጅት ጉዳይ ኃላፊ

የኢትዮጵያውያን ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ኢዴፓ) ሐምሌ 12 ቀን 2006 ዓ.ም ሜክሲኮ አደባባይ በሚገኘው የመብራት ሃይል መሰብሰቢያ አዳራሽ ለጠራው ሕዝባዊ ስብሰባ ከአዲስ አበባ መስተዳድር የስብሰባ ፍቃድ ክፍል ሰኔ 09 ቀን 2006 ዓ.ም የስብሰባ ፈቃድ ወስደን እንቅስቃሴ ጀመርን፡፡  ህዝቡ ጋር ለመድረስ ካሰብናቸው መንገዶች አንዱና ዋናው ከሀምሌ 09 እስከ ሃምሌ 12 ቀን 2006 ዓ.ም ድረስ በከተማው ውስጥ በተሸከርካሪ እየተዘዋወሩ ቅስቀሳ ማድረግ ነበር፡፡ ቅስቀሳውን ለማድረግ በታቀደው መሰረት እሮብ ሐምሌ 09 ቀን 2006 ዓ.ም ቅስቀሳ ተጀመረ፡፡ በእለቱ ምንም ችግር ሳይገጥመን ቅስቀሳው ተጠናቋል፡፡ በማግስቱ ሐምሌ 10 ቀን 2006 ዓ.ም ከጠዋቱ 4 ሰዓት ቡልጋሪያ የሚገኘው የቀስተ ዳመና እስፖንጅ ፋብሪካ አካባቢ ሲቀሰቅሱ የነበሩ የኢዴፓ የአዲስ አበባ ኮሚቴ አባላትና የስራ አስፈጻሚ አባል የሆኑትን አቶ አዳነ ታደሰን ጨምሮ በቂርቆስ ክፍለ ከተማ የቄራ አካባቢ ፖሊስ ጣቢያ በመውሰድ በቁጥጥር ስር አዋሏቸው፡፡ በመጨረሻም ቃላቸውን በመቀበል ቅስቀሳ ማድረግ እንደማይችሉና እራሱን የቻለ የቅስቀሳ ፈቃድ እንደሚያስፈልግ በመግለጽ የምንቀሰቅስበትን መኪና አግባብ ያልሆነ ስራ ስትሰራ ተገኝተሀል በሚል ታርጋው ከተፈታ በኋላ ሹፌሩ 1000 ብር (አንድ ሺ ብር) ተቀጥቶ አመሻሹ ላይ እስረኞቹ ተለቀዋል፡፡

ይሄን ተከትሎ ከሌሎች የኢዴፓ አመራሮች ጋር በተነጋገርነው መሰረት እኔ ወደ አዲስ አበባ መስተዳድር ሄጄ ሃላፊዎች ለማነጋገር በተስማማነው መሰረት ወደ አዲስ አበባ መስተዳድር ሄድኩ፡፡ የስብሰባ ፍቃድ ሰጪ ክፍል ሃላፊ የሆኑትን አቶ ማርቆስ ብዙነህ አገኘኋቸው፡፡ እሳቸውን ለማነጋገር እንደመጣሁ፣ የመጣሁበትን ፓርቲ፣ ሀላፊነቴንና የመጣሁበትን ምክንያትም ገለፅኩ፡፡ ማለትም ኢዴፓ ከእሳቸው ቢሮ ስብሰባ ፍቃድ መውሰዱን አስታውሼ ስብሰባውን ለመጥራት ቅስቀሳ ስናደርግ ፖሊሶች አባላቶቻችንን መያዛቸውን ገለጽኩላቸው፡፡ እሳቸውም በማናለብኝነት ቅስቀሳ ማድረግ እንደማይቻል ገለጹልኝ፡፡ እሺ ታዲያ የቅስቀሳ ፍቃድስ የትነው የሚወሰደው ስላቸው አዲስ አበባ መስተዳድር ውስጥም ሆነ ከዛ ውጪ ያለ አካል የቅስቀሳ ፍቃድ እንደማይሰጥ ገለፁልኝ፡፡ በሰጡኝ መልስ በመገረም ሌላ ጥያቄ ልቀጥል ስል ሌላ ጥያቄ የማስተናገድ ፍላጎት እንደሌላቸው በቁጣም በግልምጫም ጭምር ገለጹልኝ፡፡ አቶ ማርቆስ ለ 20 ዓመታት ያህል በዚያ የሃላፊነት ቦታ ላይ ለምን ተቀመጡ ብዬ እያሰብኩና የራሴን መላምቶች  እየሰጠሁ ወጥቼ ሄድኩ፡፡

የኢዴፓ ስራ አስፈጻሚ አባላት በዚያው እለት ምሽት ላይ ተገናኝተን ቅስቀሳው ፍፁም ህገወጥ በሆነ መንገድ እንዲቆም መደረጉ ተገቢ አለመሆኑን በማመን ቅስቀሳው በነጋታው ሐምሌ 11 ቀን 2006 ዓ.ም. መቀጠል እንዳለበት ወሰን፡፡ የስራ አስፈጻሚ አባላት የሆንን ሰዎችም በቅስቀሳው ላይ እንድንገኝ ተስማምተን ወጣን፡፡ በዚህ መሰረት በጠዋት ሚኒባስ ተከራይተን ለቅስቀሳ ተንቀሳቀስን:: እንደወጣን ቀኑ አርብ ስለነበር የሙስሊም ወገኖች የአርብ ጸሎት (ጁምአ) ሰአት ከመድረሱ በፊት መርካቶ አካባቢ ማድረግ የሚገባንን ቅስቀሳ ጨረስን፡፡ መርካቶ ጣና አካባቢ ፖሊሶች ያስቆሙን ቢሆንም ፍቃዳችንን አይተው ለቀውናል፡፡ ከዚያም በበርበሬ ተራና በአብነት በኩል አድርገን ከኮካ-ኮላ ወደ አማኑኤልና አስራ ስምንት ኮልፌ የሚያወጣው ቀለበት መንገድ ጋር ስንወጣ እንደገና ትራፊክ አስቆሞን ፍቃዳችንን እንድናሳየው ጠየቀን፡፡ ያስቆመን ትራፊክ ፖሊስ ፈቃዳችንን ካየ በኋላ የያዝነው ፍቃድ የስብሰባ እንጂ የቅስቀሳ አለመሆኑን ገልፆልን ቅስቀሳ እንድናቆም እየነገረን ሌሎች ፖሊሶች ደርሰው በህግ እየተፈለግን እንደሆነ ገለጹልን፡፡ከዚያም በቁጥጥራቸው ስር እንድንሆን አድርገው ወደ በልደታ ክ/ከተማ የጦር ሃይሎች ፖሊስ ጣቢያ ወሰዱን፡፡ በወቅቱ ሰአቴን ሳይ ከጠዋቱ 5 ሰዓት ነበር፡፡ የያዙን ፖሊሶች ለአለቆቻቸው ካስረከቡንና ከበላይ ሀላፊዎች ጋር ከተነጋገሩ በኋላ በየተራ እያስገቡ  ቃል ሲቀበሉን ክሳችን በሁለት ምክንያት መሆኑን ነገሩን፡፡  አንደኛው የቅስቀሳ ፍቃድ ሳይኖር መቀስቀስ፤ ሁለተኛው መስጊድ ላይ ሲቀሰቅሱ በመገኘት የሚል ሆነ፡፡

እኔም ስለመጀመሪያው ክስ ህዝባዊ ስብሰባ የማካሄድ ፍቃድ እንዳለንና ቅስቀሳ ለማድረግ ግን ሌላ ፍቃድ ሰጪ አካል እንደሌለና ፈቃድ እንደማያስፈልግ ነገርኩዋቸው፡፡ ሁለተኛውን ክስ በተመለከተ ቁሙ ተብለን የቆምነው በትራፊክ ፖሊስ እንደሆነ፤ የቆምነውም ትራፊኩን ለማናገር  እንጂ ለመቀስቀስ አለመሆኑን በአካባቢውም ላይ መስጊድ ይኑር አይኑር የምናውቀው ነገር እንደሌለ፡፡ ቦታውም ቀለበት መንገድ ስለነበረና ብዙም ሰው ስላልነበረበት ተቁሞ የሚቀሰቅስበት ቦታ እንዳልሆነ በመግለፅ ክሱም ተገቢ እንዳልሆነ በመቃወም ቃሌን ሰጥቻለው፡፡ በዚህ አጋጣሚ ሳጅን አውራሪስ የሞያውን ስነምግባር የጠበቁ ሰው ሆነው ስላገኘኋቸው ላመሰግናቸው እወዳለሁ፡፡ እስከ ቀኑ 10 ሰዓት ድረስ በምርመራው ቦታ ከቆየን በኋላ ጥቁር አንበሳ አካባቢ  ወደሚገኘው ልደታ ክፍለ ከተማ ፖሊስ መምሪያ ተወስደን፡፡

በመንገድ  ላይ ስንሔድ አካባቢው ብዙም ሰላም አይመስልም ነበር፡፡ በተለይ በርበሬ ተራ አካባቢ ብዙ ፖሊሶች እንዳሉና  ከሰአታት በፊትም ድንጋይ ውርወራ እንደነበር የሚያሳይ ሁኔታ እንደነበር ለማየት ችለናል፡፡ ፖሊስ መምሪያ ስንደርስ የድንጋይ መከላከያ ጭብል፣ ጉልበታቸው ድረስ የሚደርስ መጋጫና አስለቃሽ ጋዝ የመተኮሻ መሣሪያ የያዙ ፖሊሶች ግቢው ውስጥ በብዛት ነበሩ፡፡ ወደ ግቢው ልንገባ ስንል በር ላይ ያለው ጥበቃ ምንድን ናችሁ አለን ከጦር ሀይሎች  ይዞን የመጣው ፖሊስ ወረቀት ሲበትኑ ተይዘው ነው አለው፡፡ ወደ ግቢው ከገባን በኋላ ምክትል ኮማንደሩ ምንም ዓይነት የስልክ ንግግር ማድረግ እንደማንቻል በቁጣ ነገሩን፡፡ ከዚያ ወደቢሮዎቸው አስገብተው ስማችንንና ሃላፊነታችንን በየተራ ከጠየቁን በኋላ ከኃላፊዎች ጋር ተነጋግሬ እጠራችኋለሁ በማለት ከቢሮቸው እንደገና አስወጡን፡፡

ኮማንደሩ መልሶ እስኪጠራን ድረስ በረዳው ላይ ቆመን እያለን ከአንዋር መስጊድ አካባቢ በተነሳው ብጥብጥ የተያዙ በርካታ ሙስሊም ወንድሞችን አይተናል፡፡ወዲያውኑ ከበረንዳው አካባቢ ዞር እንድንልና በጣቢያው ጓሮ በኩል ተቀምጠን እንድንቆይ ተደረገ፡፡ ከጥቂት ስአት ቆይታ በኋላም እንደገና ወደ ምክትል ኮማንደሩ ቢሮ ተጠርተን ገባን፡፡ ኮማንደሩም ያለቅስቀሳ ፈቃድ መቀስቀስ እንደማይቻል፤ ሁላችንም መኖር የምንችለው ሰላም ሲኖር እንደሆነና ሌላም ጊዜ ቅስቀሳ ለማድረግ ከተፈለገ የግድ የቅስቀሳ ፍቃድ የግድ አስፈላጊ እንደሆነ ነገረን፡፡ እኔም የቅስቀሳ ፈቃድ የሚሰጥ ምንም አይነት መንግስታዊ ተቋም እንደሌለና ይህንንም አዲስ አበባ መስተዳድር ድረስ ሄደን ጠይቀን በአቶ ማርቆስ በኩል እንደተነገረን በድጋሚ ገለፅኩላቸው፡፡ በዚህ ሁኔታ ከምክትል ኮማንደሩ ጋር እየተነጋገርን በነበርንበት ወቅት የመምሪያው ዋና ኮማንደር የሆኑት ኮማንደር ኃይለማርያም ወደ አለንበት ቢሮ ገቡ፡፡ እንደገቡም ጠረጴዛውን በሃይል እየደበደቡ ማንም ሊያድናቹ አይችልም፣ እኔ የምጠብቀው ህገ-መንግስቱን ነው፣ ከህገ-መንግስቱ ሌላ ማንም ሊያዘኝ አይችልም – ማንም ሊያድናችሁ አይችልም በማለት በጩኸት ተናገሩ፡፡ እኔም የሚናገሩት ነገር ግራ ስላጋባኝ የተከሰተውን ነገር ለማስረዳት ፈልጌ – ገና “እኛም እኮ” ብዬ መናገር ስጀምር “ዝም በል!” በማለት ንግግሬን በቁጣ አቋረጡኝ፡፡ ከዚያም “እሰራቸውና ጉዳያቸው ይጣራ” የሚል ትእዛዝ ለምክትላቸው ሰጥተው ወጡ፡፡ እኛም የትኛውን የህገ-መንግስት ድንጋጌ እንደጣስን ሳይገባን፣ ይልቁንም የኛ ህገ-መንግስታዊ መብት በንግግርም ሆነ በድርጊት በየደቂቃው እየተጣሰ ማየታችን አስገርሞን ዝም ብለን የሚያደርጉትን ማየት ቀጠልን፡፡ እንደ ኮማንደር ሀይለማርያም ያሉት ሰዎች በዚህ ቦታ ላይ የተቀመጡት ለምን ዓላማና ለማን መብት መከበር እንደሆነ ማወቅ ተሳነኝ፡፡

በረንዳ ላይ ቆመን የት ወስደው እንደሚያሳድሩን በመጠባበቅ ላይ እያለን ዋናውና ምክትል ኮማንደሩ ረዘም ላለ ጊዜ ሲያወሩ አየን፡፡ ትንሽ ቆየት ብሎም ኮማንደር ሀይለማርያም ቀደም ብሎ ሲያሳዩት ከነበረው የቁጣ መንፈስ በተለየ በተረጋጋ ስሜት ወደኛ መጡ፡፡ ኮማንደሩ በእጃቸው የያዙትን የእኛን የስብሰባ ፈቃድ አስተውለው እያዩ – “እዬው-እዚህ የፍቃድ ወረቀታቹ ላይ የፖሊስ ጥበቃ እንደሚያስፈልጋቹ ጠይቃችኋል፣ እናንተ ግን ለእኛ ሳትነግሩን ብጥብጥ ያለበት አካባቢ ዘላችሁ ገባችሁ፡፡ አሁን በናንተ ላይ ጉዳት ቢደርስ ማን ተጠያቂ ሊሆን ነው? አንድ ችግር ቢደርስባቹ መንግስት እንደዚህ አደረገን ልትሉ ነው?” ካሉ በኋላ-አሁንም እንደገና “ለምን የቅስቀሳ ፈቃድ አልያዛችሁም? ፈቃድ የሚሰጠን አካል አለ እኮ!” አሉን፡፡እኔም በድጋሜ-የስብሰባ ፈቃድ እንጂ የቅስቀሳ ፈቀቃድ እንደማያስፈልግ፣ እንዲህ አይነት ፈቃድ የሚሰጥ አካልም አገሪቱ ውስጥ እንደሌለ፣ ባለፉት ዓመታት ስንሰራበት የኖርነው ልምድም ከዚህ የተለየ እንዳልሆነ፣ ማንም አካል ህዝባዊ ስብሰባ ከጠራ ቅስቀሳ የሚያካሂድ መሆኑን አስቀድሞ የሚታወቅ መሆኑን፣ ይህንንም በተደጋጋሚ አዲስ አበባ መስተዳድር ድረስ ሄደንና አቶ ማርቆስን ጠይቀን እንዳረጋገጥን ነገርኳቸው፡፡
ኮማንደሩም “አቶ ማርቆስ እንዲህ ሊል አይችልም – አሁን ደውዬ ልጠይቀው?” አሉን፡፡ “አዎ ደውለው ይጠይቁት” አልኳቸው፡፡ ስልካቸውን አውጥተው ለመደወል የሞከሩ ከመሰሉ በኋላ መደወሉን ተውት፡፡ ከትንሽ ቆይታ በኋላም ኮማንደሩ መልሰው ጣብያ ልታድሩ የምትችሉበት ምክንያት ስለሌለ፤ እንዲያውም ከፈለግን ቅስቀሳ ማድረግ እንደምንችል ነገሩን፡፡ ነገር ግን ቅስቀሳውን ልናደርግ የሚገባንን ጊዜ ህገ-ወጥ በሆነ መንገድ በመታሰርና በመፈታት አልፎ ስለነበር ቅስቀሳውን መቀጠሉ ሳያስፈልገን ወደየቤታችን ተመለስን፡፡

በጣም ያስገረሙኝ ነገሮች
አንደኛ- ኮማንደር ሀይለ ማርያም በደቂቃ ውስጥ የአቋም ለውጥ አድረገው እዚህ የምታድሩበት ምክንያት የለም፣ ውጡ፣ መቀስቀስም ትችላላችሁ፣ ብለው መናገራቸው፡፡ ከመጀመሪያው ስሜታቸው አንጻር የሚያስገርም ነበር፡፡
ሁለተኛው- የስብሰባው ፈቃድ ደብዳቤአችንን ግልባጭ አዲስ አበባ መስተዳድር ለተለያዩ መስሪያ ቤቶች በትኖታል፡፡ ከነዚህ መስሪያ ቤቶች አንዱ የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን ነው፡፡ የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን መቼም ስብሰባው በልደታ ክ/ከተማ እንደሚደረግ እያወቀ ኢንፎርሜሽኑን ለልደታ ፖሊስ መምሪያ መስጠቱ የማይቀር ነው፡፡ ይህ ባይሆን እንኳን ተጠያቂው የአዲስ አበባ መስተዳድር ወይም የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን እንጂ ኢዴፓ ሊሆን አይችልም፡፡ ይህ የሚያሳየው ከአንድም ሁለት ቀን እንድንያዝ የሆነው ሆን ተብሎ በመንግስት ሀላፊዎች ትእዛዝ እንደሆነ አመላካች ነው፡፡ ስብሰባውን ፈቅዶ ጥሪውን መከልከል ስብሰባው እንዳይካሄድ ከመፈለግና ይህንኑ በተግባር ከማድረግ የተለየ ትርጉም ሊሰጠው አይችልም፡፡ ይህ ደግሞ ህገ-ወጥ ተግባር ብቻም ሳይሆን መሰረታዊ የህገ-መንግስት ጥሰት ነው፡፡
ሦስተኛው- ኮማንደሩ የቅስቀሳ ፈቃድ ያስፈልጋል፣ ያለ ቅስቀሳ ፈቃድ መቀስቀስ አይቻልም ሲሉ እንዳልነበር ቀኑ ከመሸ በኃላ ቅስቀሳ ማድረግ እንደምንችልና ከጠዋት ጀምረን መታሰራችንን እርሳቸው አለማወቃቸውን ሲነግሩን ይህ ለእኛ ቀልድ ነው፡፡ በመጀመሪያ የያዙን ፖሊሶች ከመምሪያው ሐላፊዎች ጋር በመነጋገር ነው ቃላችንን እንድንሰጥ ያደረጉን፡፡ ስለዚህ የኮማንደሩ ቃል በጣም ተአማኒነት የጎደለው ነው፡፡
በአጠቃላይ- እንደኔ እምነት በእነዚህ ሁለት ቀናት በኢዴፓ አመራር እና አባላት ላይ የተሰራው ሁሉ ህገ- መንግስቱን የጣሰ ተግባር ነው፡፡ ይህ ድርጊት ስብሰባው እንዳይሳካ ሆን ተብሎ የተደረገ ድርጊት ነው፡፡ በአሁኑ ወቅት በአገራችን የኢኮኖሚ ሙስና የሰሩ አንዳንድ ሰዎች በህግ ሲጠየቁ እያየን ነው፡፡ ነገር ግን እንደዚህ አይነት ህገ-መንግስቱን የሚፃረር የፖለቲካ ሙስና (political Corruption) የሰሩ አካላት መችና እንዴት ነው በህግ ሲጠየቁ ልናይ የምንችለው?

የብዙሃን ማህበራትና የኢህአዴግ ተቃርኖ፤የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የተማሪዎች ህብረትን እንደማሳያ

Gizachew Animawግዛቸው እንማው

በኢትዮጵያ የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ ጉዳዮች ዙርያ ተጽፎ በ1994 ዓ.ም  ለንባብ የበቃውና አቶ መለስ ዜናዊ ከሞቱ በኃላ በእርሳቸው አንደተዘጋጀ የተነገረን የፖሊሲ ትንታኔ ሠነድ ከገጽ 127 ጀምሮ የብዙሃን ማህበራት በተመለከተ በርካታ ገንቢ ነጥቦችን እንደሚከተለው ያስነብበናል ፡፡

‹‹የብዙሃን ማህበራት በየትኛውም የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ ሂደት እጅግ ከፍተኛ ሚና እንደሚጫወቱና የአንድ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ከሚመዘንባቸው መስፈርቶች አንዱ በስርዓቱ ውስጥ ያሉ የብዙሃን ማህበራት መጠንና ጥንካሬ ነው፡፡ በተለይ በኢትዮጵያ  የብዙሃን ማህበራት ሚና ከዚህም የላቀ መሆን አለበት››

ገፅ 128 ላይ ደግሞ ‹‹የብዙሃን ማህበራቱ ግልፅና ለአዳዲስ አባላት ክፍት ከመሆን ባሻገር መሪዎቻቸውን በነጻና ዴሞክራሳዊ አኳኋን የሚመርጡና የሚሽሩ መሆን አለባቸው፡፡ ውስጣዊ አሰራራቸው ፀረ-ዴሞክራሲያዊ የሆኑ ማህበራት ለዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታው በጎ አስተዋፅኦ ሊያደርጉ አይችሉም፡፡››

የብዙሃን ማህበራቱ ዜጎችን በእኩልነት ማስተናገድና ግልጽ መስፈርት አስቀምጠው መስፈርቱን ላሟላ ዜጋ ሁሉ በራቸውን ክፍት ማድረግ  እንዳለባቸው ፤በራቸውን ቀርቅረው የጥቂቶች የሚሆኑበት አሠራር ኢ-ዴሞክራሲያዊ እንደሆነ በጥብቅ ያወግዛሉ፡፡ ጉዳዩ ሆድ ሲያውቅ ዶሮ ማታ ቢሆንም፡፡

ሌላው ‹‹የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ ትግልና አብዮታዊ ዴሞክራሲ›› በሚል ርዕስ በመጋቢት 1999 ታትሞ የወጣው የኢህአዴግ የፖሊሲ ትንታኔ ሠነድ የብዙሃን ማህበራትን በተመለከተ ከላይ ካየነው ባልተናነሰ መልኩ ሰፊ ሽፋን ይሰጣል፡፡ ሠነዱ በገፅ 66 ላይ ታሪክን በማጣቀስ የብዙሃን ማህበራቱ በምዕራቡ ዓለም የዲሞክራሲ ሥርዓት እንዲፈጠርና እንዲጠናከር በማድረግ ረገድ ወሳኝ ሚና አንደተጫወቱ ይገልፅና የብዙሃን ማህበራቱ የዜጎች ማሰባሰቢያ መድረኮች ብቻ  ሣይሆኑ የዴሞክራሲ ማስተማሪያ ተቋማትም እንደነበሩ ያስገነዝባል ፡፡

ማንኛውም ጤነኛ አመለካከት ያለው ዜጋ ከላይ በተጠቀሱት ሁለት መጽሐፎች የተካተቱትን የፖሊሲ አቅጣጫዎች አንብቦ ስለጠቀሜታቸው ይጠራጠራል ብዬ አላስብም፡፡ ሊነሳ የሚችለው  ቁልፍ ጥያቄ ኢህአዴግ ምን ያህሉን ፖሊሲዎች ተግባራዊ  እያደረጋቸው ነው የሚል ይመስለኛል ፡፡

በዚህ ፅሁፍ አዘጋጅ እምነት መሠረት ኢህአዴግ እንደ መንግስት ቢያንስ  ከላይ በዝርዝር ከቀረቡት የፖሊሲ አቅጣጫዎች ጥቂቶቹን እንኳን ተግባራዊ አድርጎ ቢሆን ፤በኢትዮጵያ ውስጥ ዛሬ ሊኖሩ የሚችሉ የብዙሃን ማህበራት በቁጥርም በይዘትም አሁን ካለንበት ተጨባጭ ሁኔታ የተለየ በሆነ ነበር፡፡

ማንም ሰው እንደሚረዳው ብዙሃን ማህበራት የህብረተሰቡን የተለያዩ ጥቅሞችና ፍላጎቶች በመወከል የሚጫወቱት ሚና ቀላል የሚባል አይደለም፡፡ ይህንን ሚናቸውን በተግባር አንዳይወጡና ራሳቸውንም በሚገባ እንዳያጠናክሩ በማድረግ ረገድ የመንግስት ጣልቃ ገብነት በዋና ምክንያትነት ይጠቀሳል፡፡

ይህ አላስፈላጊ የሆነና ስግብግብነት የወለደው የመንግስት ጣልቃ ገብነት “በአንድ ራስ ሁለት ምላስ” እንዲሉ ኢህአዴግ ራሱ የፃፈውን ፖሊሲ አንዲሽርና በእያንዳንዱ እርምጃው ከራሱ አስተሳሰብ ጋራ አንዲቃረን ያደርገዋል ፡፡

ከላይ በተገለፁ ሠነዶች የተፃፉትን ተግባራዊ በማድረግ ማህበራቱ በገለልተኝነትና በነፃነት የሚሰሩበትን ምቹ ሁኔታ ከመፍጠር ይልቅ ኢህአዴግ የራሱ መሳሪያና መጠቀሚያ እንዲሆኑ በማድረግ  ከሀገሪቱ የዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ ሂደት ተቃራኒ ሲቆም በተደጋጋሚ ታይቷል፡፡ ( አቶ ልደቱ አያሌዉ “መድሎት” በተባለው መጽሐፋቸው ከገፅ 162 ጀምሮ በግልፅ እንዳስቀመጡት ባለፉት አመታት በገሃድ እንደታየው ኢህአዴግ  ከራሱ ፍላጎት ጋር አብረው የሚቆሙትን ማህበራት በተለያዩ መንገዶች የሚደግፈውን ያህል ከሱ ፍላጎት ጋር የማይቆሙትን ደግሞ በዚያው መጠን በተለያዩ ተፅዕኖዎች ለማዳከም ጥረት እንደሚያደርግና ራሱን ከሌሎች ጥቃት ለመከላከልና ሌሎችንም ለማጥቃት እንደ ጦርና ጋሻ እንደሚጠቀምባቸው ሊካድና ሊስተባበል በማይችል መጠን  በተደጋጋሚ መታየቱ ሌላው ኢህአዴግ ራሱ ከፃፈው ፖሊሲ ጋር የሚፈጥረው በደንብ ታቅዶበት፣ በእውቀት፣ስልጣንን ከበርካታ አቅጣጫዎች ከሚመጣ ማእበል ለመከላከል የሚደረግ ተቃርኖ ነው፡፡

መንግስት ማህበራትን የራሱ የፖለቲካ ጥቅም ማስከበሪያ መሳሪያ ከማድረግ ይልቅ ከተመሠረቱበት ዓላማ አንጻር በነፃነትና በገለልተኝነት እየሠሩ ለሀገራችን የዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ የሚጠበቅባቸውን ሃላፊነት በአግባቡ እንዲወጡ የሚያስችል ምቹ ሁኔታ በመፍጠርና ተገቢ የቁጥጥር ሥርዓት በመዘርጋት የበኩሉን ድርሻ ሊወጣ እንደሚገባ አቶ ልደቱ ከላይ በተጠቀሰው መጽሀፋቸው ያስገነዝባሉ፡፡

የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የተማሪዎች ህብረት ድሮና ዘንድሮ

በአፍሪካ ደረጃ ሁሌም ቢሆን በመንግስታትና በዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች መካከል ያለው ግንኙነት ገንቢ ሆኖ አያውቅም፡፡  ለዚህ ደግሞ እንደየ ሀገሮቹ ተጨባጭ ሁኔታ የሚለያዩ ቢሆንም ዋናው ምክንያት ተቋማዊ ነፃነት እንዲኖር፣የመማር ማስተማሩ ከመንግስት ተፅዕኖ ነፃ እንዲሆን (academic freedom)፣ እና ሀሳብን በነጻነት የመግለጽ መብት እንዲረጋገጥ በተማሪዎች የሚደረገው ንቅናቄ በመንግስት በኩል የሚበረታታ ሆኖ ስለማያውቅ ነው፡፡

የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የተማሪዎች ህብረት በአፍሪካ ደረጃ እንጋፋ የተማሪዎች ማህበር ነው፡፡ ደቡብ አፍሪካውያን ተማሪዎች ገና በቅኝ ግዛት ሥር ሆነው በገዢዎቻቸው ላይ ጥያቄ ማንሳት ሳይጀምሩ የተቋቋመና በኢትዮጵያ ታሪክም በገበሬውና ከብሔርተኛው ይበልጥ ተማሪው ነበር፡፡ መጀመሪያ የምሁራንና የምርምር መድረክነት ባህርይ የነበረው ሁኔታ በ1950ዎቹ መጨረሻና በ1960ዎቹ መጀመሪያ አቢዮታዊ እንቅስቃሴን እየያዘ መጣ፡፡ ለዚህ አጋዥ የሆኑ ነባራዊና ህሊናዊ ምክንያቶች ነበሩ ይላሉ ፕሮፌሠር ባህሩ ዘውዴ፡፡

ታሪክም አሁን ላለው ሁለንተናዊ ለውጥ የራሱን አሻራ ማሳረፍ የቻለ ተቋም ነው፡፡ እንደ ፕሮፌሠር ባህሩ ዘውዴ አተያይ ከሆነ ለሥርዓቱ ፀር በመሆን ከገበሬውና ከብሔርተኛው ይበልጥ ተማሪው ነበር፡፡

በመጀመሪያ የሀገሪቱ ሁኔታ በተለይም የገጠሩ አርሶ አደርና የከተማው ሠርቶ አደር የኑሮ ደረጃ እየከፋ መምጣቱ የዚህ የከፋ ተቃውሞ ነባራዊ መሠረት ነው፡፡ መንግስት ንቅናቄውን ለማፈን የሚወስዳቸውም እርምጃዎች ተማሪዎቹን ይበልጥ እልህ ውስጥ አስገባቸው፡፡ የተማሪዎች ተቃውሞና የመንግስት አፈና እርስ በእርስ እየተፋጩ በመጨረሻም የ1966ቱን አቡዮት ወለዱ፡፡ ተማሪዎቹ በንቅናቄያቸው የመጀመሪያ አመታት የታገሉት በነጻ ማህበር ለመደራጀትና ሀሳባቸውን በነፃ ለመግለፅ የሚችሉበት መፅሔት ለማቋቋም ነበር፡፡ የተማሪዎች ህብረት በተማሪዎች ዲን ቁጥጥር ስር ስለነበር ነፃ ነው ለማለት አያስደፍርም፡፡
ተቃውሞው እየተጠናከረ ሲሄድ መንግስት በተማሪዎች ላይ የፀረ-ተማሪ ፕሮፖጋንዳ ዘመቻ ካካሄደ በኋላ በታህሳስ 19 የተማሪዎቹን መሪ ጥላሁን ግዛውን ገደለ፡፡ በማግስቱም መሪያችንን በክብር እንቀብራለን ብለው 6 ኪሎ ቅጥር ግቢ በተሰበሰቡት

ተማሪዎች ላይ የፀጥታ ሀይሎች ተኩስ ከፍተው የተወሰኑትን ህይወት ቀጠፉ አያሌ ተማሪዎችን አቆሰሉ፡፡ የኢትዮጵያ ተማሪዎች ንቅናቄ ለለውጥ ባለው ፅናትና በመስዋትነት ስሜቱ ብዙም ወደር የሚገኝለት አይደለም፡፡
እንደዛሬው ሳይሆን በቀደመ ተክለ-ሰውነቱ የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የተማሪዎች ህብረት በአፍሪካ ደረጃ እጅግ ጠንካራ የተማሪዎች ወንድማማችነት መፍጠር የቻለ ተቋም ነበር(Randi፣ the quest for expression)፡፡ እ.ኤ.አ ጥቅምት 1 1989 ዓ.ም ለህትመት የበቃው Ethiopian herald ጋዜጣ የኢትዮጵያ ተማሪዎች የሠሩትን አዲስ ታሪክና የተጫወቱትን ሚና በማጉላት የፊውዳሉን ሥርዓት በመቃወም ያደርጉት የነበረውን ተቃውሞ መቼም የማይረሳ የቅርብ ጊዜ ትውስታ (fresh memories) ነው፡፡ ተማሪዎች የከፈሏቸው  መስዋዕትነቶች የሀገራችን ብሔራዊ ቅርስ አካል ናቸው ሲል ጋዜጣው ይዘክራቸዋል፡፡
በዚህ ፅሁፍ አዘጋጅ እምነት ትናንትም ዛሬም የኢትዮጵያ ተማሪዎች የህዝቡን አጀንዳ ተሸክመው የሚንቀሳቀሱ ዜጎች ናቸው፡፡ ለዚህ ደግሞ ትግሉን ከጫንካቸው ላይ አውርዶ እነሱ በትምህርታቸው ላይ ብቻ እንዲያተኩሩ ለማድረግ የሚያስችል ጠንካራ ተቃዋሚና የመብት ተሟጋች ድርጅቶች ሀገሪቱ ውስጥ አለመፈጠራቸውና እንዲፈጠሩም  በመንግስት አለመፈለጋቸው ነው፡፡
ይህ እስኪሆን ድረስ ግን ተማሪዎች የህዝብን አጀንዳ ከመሸከም ባለፈ ዩኒቨርስቲዎችን እንደ አንድ ምቹ የህዝባዊ አጀንዳ መፍጠሪያ ቦታ አድርገው  መውሰዳቸው ዛሬም የማይቀር ይመስለኛል፡፡

የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች ህብረት በዘመነ ኢህአዴግ

የዚህ  ፅሁፍ አዘጋጅ የተማሪዎች ህብረት አባል የነበርኩት ከፖለቲካል ሳይንስ ትምህርት ክፍል የሶሻል ሣይንስ ኮሌጅን በመወከል ነበር፡፡ በኮሌጁ ሥር ካሉ የትምህርት ክፍሎች የተመረጡ ተወካዮች የወቅቱ የኮሌጁ ዲን በነበሩት ዶክተር ያዕቆብ አርሳኖ ፊት እጅግ ትንቅንቅ የተሞላበትን የምረጡኝ ዘመቻ በዴሞክራሲያዊ መንገድ ካደረግን በኋላ በምስጢር ድምፅ አሠጣጥ በከፍተኛ ድምፅ ለህብረቱ ኮሌጁን ወክዬ እንድሠራ መመረጤ ተገለፀልኝ፡፡

በዚህ ሁኔታ ወደ ህብረቱ ከሄድኩ በኋላ የህብረቱን የሥራ አስፈፃሚ አመራረጥ በተመለከተ የተለያዩ ወሬዎች መናፈስ ጀመሩ፡፡ የወሬዎችን ተጨባጭነት ለማጣራት የቀረብኩት አንድ የኦህዴድና የህብረቱ አባል በጣም ተናዶ ሣግ ሣግ እያለው በኢህአዴግ የተሰራውን ህገ-ወጥና መርህ አልባ ተግባር ከሀ እስከ ፐ ተረከልኝ፡፡ የህብረቱ ሥራ አስፈጻሚ ከመመረጡ አንድ ሳምንት ቀደም ብሎ ኢህአዴግ ወደ ህብረቱ የመጡትን የተለያዩ ኮሌጅ ተወካዮች 4 ኪሎ ኢህአዴግ ፅ/ቤት በመሰብሰብ የመጀመሪያ ሦስት ተቀዳሚ አመራሮችን እንዳስመረጠ፤ በዚህም መሠረት ፕሬዚዳንቱ ከብአዴን ም/ፕሬዚዳንቱና ዋና ፀሐፊው ከኦህዴድ ሥም በመጥቀስ መመረጣቸውንና በነዚህ ተሿሚዎች ላይ ሌሎችን አባላት የማሳመንና ዩኒቨርስቲው አስተዳድር ለህብረቱ ስራ አስፈጻሚ ምርጫ ሲጠራ የማፅደቅ ሥራ ብቻ እንዲሠራ ኢህአዴግ የቤት ሥራ መስጠቱን አረጋገጠልኝ፡፡ እንደሚታወቀው ዛሬም ድረስ አመነበትም አላመነበትም ብዙኃኑ የዩኒቨርስቲ ተማሪ የሥራ ዋስትና     ከምረቃ በኋላ ለማግኘት የአባልነት ፎርም ይሞላል፡፡ ያኔም ከ90% በላይ የህብረቱ አባል የኢህአዴግ አባል እንደነበር አስታውሳለሁ፡፡

የህብረቱ   የሥራ አስፈፃሚ ምርጫም የተባለውና የተጠበቀው ሆነ፡፡ ፕሬዚዳንቱ ከብአዴን፣ ም/ፕቄዚዳንቱና ዋና ፀሐፊው ከኦህዴድ፡፡የመጀመሪያውን መረጃ የነገረኝ የህብረቱ አባል ለሥራ አስፈጻሚው ለመወዳደር ራሱን አዘጋጅቶ  በግምገማ እንደወደቀ የግምገማውን መስፈርት በትንሽ ብጣሽ ወረቀት እያስነበበ አስረዳኝ፡፡
በተማሪዎች ህብረት በነበረኝ የ2001/2002 ሥራ ዘመን የታዘብሁትና የተረዳሁት  ነገር ቢኖር ኢህአዴግ ጥቅሙን ለማስከበር ምንያህል መርህ  አልባ ሥራ ሲሠራ እንደነበርና ወደፊትም ሊሠራ እንደሚችል ነው፡፡ ‹‹የተመረጡ›› የህብረቱ አመራሮች ለኢህአዴግ ጥቅምና ፍላጎት ዘብ መቆማቸውን ለማረጋገጥ ወጭ ደብዳቤዎችን ለኢህአዴግ ጽ/ቤት በግልባጭ ያሳውቁ ነበር፡፡

እዚህ ላይ ኢህአዴግ ከላይ በመግቢያዬ አካባቢ ከተጠቀሱ የራሱ ፖሊሲዎች ጋር ያለውን ተቃርኖ ማየቱ የኢህአዴግን መርህ አልባነት በሚገባ ያሳያል ብዬ አምናለሁ፡፡ ፖሊሲው የብዙሃን ማህበራት ለአዳዲስ አባላት ክፍት መሆን አለባቸው ይላል፤ አዳዲስ አባላት ግን ተቀባይነት ሊያገኙ የሚችሉት የኢህአዴግ አባላትና በኢህአዴግ ላይ ምንም አይነት ጥያቄ ላለማንሳት ለራሳቸው ቃል ከገቡ ብቻ ነው፡፡ፖሊሲው የብዙሃን ማህበራት ሁሉንም ዜጎች ማስተናገድ አለባቸው ይላል፤ በተግባር ግን እጅግ አግላይና አድሎ በተሞላበት ሁኔታ የፖለቲካ አመለካከትን ብቸኛ መመዘኛ በማድረግ እየተሠራበት ነው፡፡

ለምን የሚል ጥያቄ ሲነሳ ‹‹እያንዳንዱ አደረጃጀት በአብዮታዊ ዴሞክራቶች የማይመራ ከሆነ ለሥርዓቱ አደጋ ነው››የሚል መልስ ይሰጣል፡፡ ፖሊሲው ማህበራቱ ግልጽ መስፈርት እንዲኖራቸውና መስፈርቱን ላሟላ ዜጋ ሁሉ  እኩል እድል እንዲሰጡ ያስገድዳል፤ በተግባር ግን ኢህአዴግነት በስውር መስፈርትነት እየቀረበ ብዙዎችን ሲያደናቅፍ እያየን ነው፡፡ ፖሊሲው የብዙሃን ማህበራት የዴሞክራሲ ማስተማሪያ መድረክ መሆን አለባቸው ይላል፡፡ በተግባር ግን የብዙሃን ማህበራት/ተቋማት የአብዮታዊ ዲሞክራሲ ስብከት ማዕከላት ናቸው፡፡


የከፍተኛ የትምህርት ተቋማት ተማሪዎች ሀገራዊ አጀንዳን ያነገበ/ያቀፈ ውይይት በማድረግ ለዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታው የራሳቸውን ሚና እንዲጫወቱ ልዩ ጥበቃና ድጋፍ ሊደረግላቸው ይገባል፡፡

በሀገራችን ከአፄ ሀ/ስላሴ አገዛዝ ጀምሮ የነበሩት እና ያሉት ገዢዎቻችን ዩንቨርሲቲዎች የሀገሪቱ ቁልፍ ተቋማት መሆናቸውን ስለተረዱ እና ስለሚያቁ ያለ የሌለ የፈሪ ጡንቻቸውን ሲያሣርፉባቸው አይተናል፤  እያየንም ነው፡፡ ይህ ከባድ ጡጫ በተማሪዎች ላይ የሚበረታው ሥልጣንን ከማጣት ከሚመጣ ሥጋት ነው፡፡ ዘላቂው መፍትሄ እና ያለው አማራጭ ሁለት  ነው፤እሱም ዴሞክራሲያዊ ሥርዓትን በተሟላ መልኩ መመለስና ተማሪዎቹ በትምህርታቸው ላይ እንዲያተኩሩ ማድረግ አሊያም በጡንቻ የተማሪዎቹን የተለያዩ ጥያቄዎች መድፈቅና ለጊዜውም ቢሆን ፋታ ማግኘት፡፡
ምርጫው ለሀገር ጥቅም ዘብ በመቆምና ለተወሰነ ቡድን ጥቅም በመታገል መካከል ያለ ነው፡፡ ለሀገር ጥቅም ዘብ በመቆም ግን አብሮ መጠቀም ይቻላል !!!

ኢህአዴግ ከዜሮ ድምር ፖለቲካ መውጣት አለበት!

Adane Tadesseከአዳነ ታደሰ
የኢዴፓ ስራ አስፈጻሚ

ፓርቲዎች ተቋቁመው ወደ ትግል ሲገቡ አላማቸውንና ፕሮግራማቸውን ለማስተዋወቅ ከሚጠቀሙበት ስልት አንደኛው አዳራሽ ውስጥ በሚያዘጋጁት ህዝባዊ ስብሰባ ደጋፊያቸውን በማግኘት ነው፡፡ ይህን የአዳራሽ ህዝባዊ ስብሰባ ለማዘጋጀት ደግሞ ገንዘብ፣የሰው ሃይል፣ግዜ ወሳኝ ድርሻ አላቸው፡፡ በተለይ ተቃዋሚዎች ሁል ግዜ ከፍተኛ ችግር ከሚሆንባቸው ነገሮች የፋይናንስ ጉዳይ አንደኛው ነው፡፡ ይሄንን ችግር እንደምንም ተወጥተው ቢገኙ አንኳ ሌላ ፈተና ላይ መጣዳቸው አይቀርም ይሄም የስብሰባ አውቅና ፈቃድ ማውጣት ነው፡፡ የሚገርመው የስብሰባ እውቅና ፈቃድ ይሄን ያህል ውስብስብ ቢሮክራሲ ኖሮት አይደለም፡፡ነገር ግን በሃላፊነት የተቀመጠው ግለሰብ አቶ ማርቆስ ሆነ ብሎ ለፍቃድ የሚመጡትን የፓርቲ ተወካዮች በማጉላላት የታወቀ ነው፡፡ በጣም ፈጠነ ከተባለ ከሳምንት በፊት ከሱ ቢሮ መላቀቅ አይቻልም፡፡ የበለጠ የሚያሳዝነው ደግሞ ሰውየው ጋር ሳምንት አይደለም ለአንድ ደቂቃ ቢሮው ውስጥ መቀመጥ መክበዱ ነው፡፡ አቀባበሉ ጥሩ ያልሆነ፣ንግግሩ የማይጥምና ትእቢቱ የቢሮ ሃላፊ ሳይሆን ውጥረት ውስጥ ያለ የፌደራል ፖሊስ ነው የሚመስለው፡፡

በዚህ 14 አመት ውስጥ በሄድኩ ቁጥር የማየው የሰውየው ባህሪ ይሄው በመሆኑ ሰው እንዴት ትንሽ ለውጥ አያሳይም እያልኩ እገረማለሁ፡፡ ይሄ ቢሮ ከገዥው ፓርቲ ጋር ተቃዋሚዎች የሚገናኙበት የመጀመርያው መስመር እንደሆነ ኢህአዴግ እያወቀ ምን የፖለቲካ ትርፍ አገኝበታለው ብሎ ሰውየውን አዛ ቦታ ለረዥም ግዜ እንዳስቀመጠው ባስብ ባስብ ሊመጣልኝ አልቻለም፡፡ ግን ይሄው እኛም እንደቆሰልን እሱም እንዳቆሰለን አለ፡፡ የበለጠ ጉዳዩን ከባድ የሚያደርገው ደግሞ ይህንን የእውቅና ፈቃድ ወረቀት አንድ ፓርቲ ሳይዝ አዳራሽ መከራየት አይችል፣በሬድዮና በቴሌቪዥን ማስታወቅያ ማስነገር አይችል፣በጋዜጣ ጥሪ ማስተላለፍ አይችል፣በራሪ ወረቀት መበተን አይችል፣በመኪና ተዘዋውሮ በድምጽ ማጉያ መቀስቀስ አይችልም በአጠቃላይ ምንም ማድረግ አይችልም እንደማለት ነው፡፡ የመጀመርያው ወሳኝ ሰው ይሄ ነው ማለት ነው ለፈረደብን ተቃዋሚዎች፡፡  ስለዚህ ከህዝብ ጋር ለመገናኘት ፈተናው የሚጀምረው ከዚህ ሰውዬ ነው፡፡ ኢህአዴግም ከህዝብ ጋር መገናኘትና መወያየት የዋዛ እንዳልሆነ በኢትዮጵያ ፖለቲካ የሚጠቁመን ይሄን ሃላፊነት የማይሰማውን ግለሰብ የመጀመርያ መሰናክል በማድረግ ነው፡፡ ልብ ይስጣቸው ለአቶ ማርቆስ፡፡

ሌላው መሰናክል ደግሞ ይህንን የእውቅና ፈቃድ ይዘን አዳራሽ ለመከራየት የምናየው ፈተና ነው፡፡ አዳራሽ ለመከራየት የምናደርገው አሩጫ እጅግ ከፈጠነ ሳምንት ይፈጃል፡፡ አዳራሽ መረጣ አካሂደን ለመከራየት ደግሞ ያለው ችግር ለተቃዋሚዎች  ከባድ ነው፡፡ አዳራሽ ለመምረጥ ከመስፈርቱ ጀምሮ ከፍተኛ ጥንቃቄ ማድረግ ካልቻልን በስብሰባው ላይ የሚያስከትለው ተጽእኖ ቀላል እንዳልሆነ ስለምናውቅ ስንመርጥ በጥንቃቄ ነው፡፡ ስንመርጥም ሰፊ፣ ለትራንስፖርት አመቺ፣ አማካኝ ቦታ እንዲሆን እንፈልጋለን፡፡ ከዚህ ውስጥም ለተቃዋሚ ምርጫ ውስጥ የሚገባው የአዳራሽ ቁጥር ከሁለት አይበልጥም፡፡ እነዚህ የምንመርጣቸውን አዳራሾች አንዲያከራዩን ስንጠይቅም የተለያየ ምክንያት በማቅረብ ሲያጉላሉን ለታዘበ አዳራሹን የምንከራየው ሳይሆን የምንገዛው ነው የሚመስለው፡፡ በገንዘብ የምንከራየው ሁሉ አያስመስሉትም፡፡ በሃላፊነት አዳራሹን ለማከራየት የተቀመጡትም ሰዎች የሚታይባቸው ፍርሃት፣በራስ ያለመተማመን ስሜት እጅግ በጣም ያሳዝናል፡፡ አንድ ተቃዋሚ ፓርቲ እነዚህን ሁኔታዎች በትእግስት መቋቋም ይጠበቅበታል፡፡ ምን አማራጭ አለው ትግልስ የተባለው ለዚሁ አይደል፡፡ እዚህ ላይ በጣም የሚቆጨኝ ያኔ 97 ምርጫ ላይ አዲስ አበባን ተረክበን ቢሆን ይሄ አሁን የምናየው ስብሰባ ለመጥራትና ለማድረግ እንቅፋት እና ከፍተኛ ችግር የሆነብን ነገር ምን ያህል ቀሎን በነበረ እላለሁ፡፡ እንደውም በፋንታው ኢህአዴግ አዳራሽ እኛን ለማስፈቀድ ይመጣ እንደነበር ሳስብ ቅንጅት ምን ያህል የማይረባ የፖለቲካ አመራር እንደሰጠ የሚያሳይ ስለሆነ በታሪኬ የማልረሳው ቀሽም የፖለቲካ ስህተት ነው እላለሁ፡፡

ይሄ ከላይ የጠቃቀስኳቸው ተቃዋሚዎች ስብሰባ ለመጥራት የሚያልፉባቸውን ሁለት ከባድ መሰናክሎችን ለግንዛቤ እንዲረዳችሁ በማሰብ ያስቀመጥኩት እውነት ነው እንጂ የዚህ ጽሁፍ አላማ ይሄ ሆኖ አይደለም፡፡  ጹሁፌ የሚያጠነጥነው ከሰሞኑ በኢዴፓ ላይ በደረሰው የስብሰባ መደናቀፍ ጉዳይ ላይ ብቻ ይሆናል፡፡

ኢዴፓ ከሰሞኑ የህዝባዊ ስብሰባዎችን በአምስት ከተሞች ማለትም በአዲስ አበባ፣በመቀሌ፣በባህር ዳር፣በደሴ እና በሃዋሳ ለማካሄድ አቅዶ በመንቀሳቀስ ላይ ነበር፡፡ ከነዚህ ህዝባዊ ስብሰባዎች መካከልም  የዋና ከተማዋ የአዲስ አበባ ህዝባዊ ስብሰባ አንዱ ነው፡፡ ለዚህ ህዝባዊ ስብሰባ መሳካትም ከሁለት ወር በፊት ጀምሮ የቅድመ ዝግጅት ስራዎች ላይ አመራሩ ደፋ ቀና ሲል ሰንብቷል፡፡ ለዚህም ይረዳው ዘንድ ወደ ተግባራዊ እንቅስቃሴ ከመግባቱ በፊት የመጀመሪያ ያደረገው ነገር የእውቅና ፈቃድ ደብዳቤ በእጁ መያዝ ነበር፡፡ ይህንንም ከአንድ ወር በፊት ጉዳዩ ከሚመለከተው የአዲስ አበባ ህዝባዊ ስብሰባና ሰላማዊ ሰልፍ ፍቃድ ክፍል ለአምስት ቀናት ተመላልሶ በእጁ አስገባ፡፡ ከዛ በኋላ ለስብሰባው በሚያስፈልጉ ጉዳዮች ላይ ሲንቀሳቀስና ዝግጅቱን ሲያካሂድ ቆይቶ ለስብሰባው ሦስት ቀን ሲቀረው የህዝባዊ ስብሰባ ወሳኝና የመጨረሻ ምእራፍ ወደ ሆነው የቅስቀሳ ስራ ለመግባት ዝግጅቱን አጠናቀቀ፡፡ አስፈላጊውን ለቅስቀሳ የሚሆኑትን ነገሮች ሁሉ በእጁ አስገብቶ እሮብ በ9/11/2006 ዓ.ም በቅስቀሳው  ላይ የተመደቡ አባላቶች የሐምሌ ብርድና ዝናብ ሳይበግራቸው ከጠዋቱ 12 ሰዓት ጊዮን የሚገኘው ቢሮ ተገናኘን፡፡ የቅስቀሳ መኪናችንን በባነር አስጊጠን፣ ሞንታርቦና ጄኔሬተራችንን በአግባቡ ጭነን፣ በራሪ ወረቀቶቻችንን ይዘን ለወሳኙ ጉዞ እራሳችንን አዘጋጀን፡፡ ከጠዋቱ ሁለት ሰዓትም ወደ አዲስ አበባ አባሎቻችንና ደጋፊዎቻችን ጋር በቅስቀሳ እና በበራሪ ወረቀት ግንኙነት አድርጎ ወደ ስብሰባ የመጋበዝ ስራ ተሰማራን፡፡ የዛን ቀን ሽሮ ሜዳ አካባቢ ህዝብ የተሰበሰበበት ቦታ አትቀስቅሱ ውጡ ከማለት ውጪ የገጠመን ችግር የለም፡፡ ከቀኑ 11 ሰዓት ቅስቀሳችንን ስንጨርስ ከህዝቡ በርቱ፣ ከጎናችሁ ነን፣ የያዛችሁት መንገድ ለትውልድ የሚበጅና የሚመጥን ስለሆነ ወደ ኋላ እንዳታፈገፍጉ ከሚል የማበረታቻ ቃል ጋር ስለሆነ በውሎአችን ተደስተን ነበር የገባነው፡፡

በነጋታው ሀሙስ እንደተለመደው ከትናንት ውሎአችን ያገኘነውን ልምድ ተጠቅመን የዛሬን ምን ማድረግ እንዳለብን ከተነጋገርን በኋላ አቅጣጫ ቀይሰን ለሚኒባስ ሹፌራችንም የምንጓዝበትን መንገድ ነግረነው ሜክሲኮ ዙሪያ ቅስቀሳ ለማድረግ ተንቀሳቀስን፡፡ ከጊዮን ተነስተን በአራተኛ ክፍለ ጦር አድርገን ወደ ጨርቆስ ገብተን በገነት ሆቴል ጋር ወጥተን ቀስተ ዳመና ስፖንጅ ፋብሪካ ጋር ስንደርስ የመጀመሪያው ችግር ተፈጠረ፡፡ አስፋልቱ ላይ ቆመን ሌላም ጊዜ ቅስቀሳ ላይ እንደምናደርገው በራሪ ወረቀት በመበተን ላይ እንዳለን አንድ ፖሊስ ወደ መኪናው ተጠግቶ ፈቃድ ጠየቀን ፈቃዳችንን አሳየነው፡፡ ፖሊሱ በያዘው የእጅ ስልክ ወደ ሆነ ቦታ ደውሎ አናገረና “የያዛችሁት የስብሰባ ፍቃድ እንጂ የቅስቀሳ ስላልሆነ ወደ ቄራ ፖሊስ ጣቢያ ተጠርታችኋል እኔም ይዘህ ና ተብያለሁ” አለ፡፡ እኔም ያሉትን አባላቶች አረጋግቼ ወረቀት ለመበተን የወጡትንም ጠብቄ ገባንና ወደ ቄራ ፖሊስ ጣቢያ ጉዞ ጀመርን፡፡ ሁላችንም የመሰለን ጉዳዩ ስላልገባቸው እንጂ ምን የተለየ ፍቃድ አለ ከዚህ በፊት  ስንቀሰቅስ የነበርነው አሁን በያዝነው ፈቃድ ነው እያልን ጉዳዩ ቀላል እንደሚሆን ገምተን ቄራ ፖሊስ ጣቢያ ደረስን፡፡ የያዘንም ፖሊስ ሳጅን አንተነህ ይባላል ለኢንስፔክተር አየለ አበበ አስረክቦን ወዲያው ከአካባቢው ተሰወረ፡፡ ኢንስፔክተር አየለም ሳጅን አንተነህ ያለውን በመድገም “ህገ-ወጥ ተግባር ፈጽማችኃል ” አለን እኛም የነበረንን የረዥም ግዜ ህዝባዊ ስብሰባ የማድረግ ልምድና ይሄ አሁን የሚሉን ነገር አዲስ መሆኑን ለማስረዳት ሞከርን ምንም ልንግባባ አልቻልንም፡፡ በኋላ ላይ ሳስበው እሳቸው የታዘዙትን እንጂ የያዝነው ወረቀት ተገቢ መሆኑን አጥተውት እንዳይደለ ነው የተረዳሁት፡፡ በመጨረሻ ቃል ስጡ ተብለን እነሱ ህገ-ወጥ ነው ያሉትን ነገር እኛ ህጋዊ እንደሆነ አስረግጠን እኔን ጨምሮ 7 የአዲስ አበባ ኮሚቴ አባሎች ቃላችንን ሰጠን፡፡ ቃላችንን ሰጥተን ከጨረስን በኋላ የክፍለ ከተማው ፖሊስ አዛዥ ከሌሎች የፖሊስ አባሎች ጋር ሆኖ 9 ሰዓት አካባቢ ወደ ጣቢያው በፒካፕ የፖሊስ መኪና ገቡ፡፡ ትንሽ ቆይታ ካደረጉ በኃላ ግቡ ተብለን ገባንና በፊት ያናገሩን ሁለት ፖሊሶች ያሉትን ነገር እሳቸው መልሰው ነገሩን የሳቸው ለየት የሚለው በከፍተኛ ቁጣና ማንአለብኝነት መሆኑ ነው፡፡ እኛም ተገቢ ያልነውን ነገር ነገርናቸው በመጨረሻም ‹‹ከዚህ በኋላ ቅስቀሳ ማድረግ እንደማንችልና ዋስ እያስጠራ እንዲለቀን ለኢንስፔክተሩ ትዕዛዝ አስተላልፈው እኛን ጥለው ወጡ፡፡ እደጅ ሲወጡ ሚኒባሱን ፊት ለፊት ሲያዩ የትራፊት ፖሊስ ጥሩ ብለው አዘዙ የትራፊክ ፖሊስ በሚያስገርም ፍጥነት ከተፍ ብሎ ለሀላፊው ሰላምታ ሰጥቶ ምን ልታዘዝ አላቸው፡፡ ሀላፊውም “ይሄን ሚኒባስ ያለ ስራህ ስትሰራ ተገኝተሀል ብለህ ታርጋውን ፍታና ቅጣው” የሚል ቀጭን ትእዛዝ አስተላልፈው በመኪናቸው እብስ አሉ፡፡ ያዛዡን ትእዛዝ በጆሮአችን ሰምተን እንደጨረስን የገረመኝ ትራፊኩ ለሹፌሩ የነገረው የቅጣት ምክንያት ነው፡፡ “ቅድምም ፊሽካ እየነፋሁ ጥለኸኝ መጥተሀል ስለዚህ ታርጋህ ይፈታና ትራፊክ ጽ/ቤት ሄደህ ቅጣቱን ትከፍላለህ” ብሎት ታርጋውን ይዞት ወጣ፡፡ በጊዜው የነበርነው አባላቶች ከኛ መታሰር በላይ የልጁ (የሹፌሩ) በዚህ አይነት ህገ-ወጥ ምክንያት ታርጋው መፈታቱ በጣም ስላበሳጨን ሁላችንም በአንድ ድምጽ ታርጋው ካልተመለሰለት እንደማንወጣ ተስማማን፡፡ ፖሊሶቹም ከየት የመጣ ትእዛዝ እንደሆነ ባይታወቅም ዋሱ ቀርቶ ሁላችንም ወደ ቤታችን እንድንሄድ በኤንስፔክተሩ ተነገረን፡፡ የሹፌሩ ጉዳይ እልባት ካላገኘ አንሄድም ከተከሰስንም እኛ ነን እንጂ እሱ መሆን የለበትም ብለን ብዙ ተጨቃጨቅን፡፡ በኃላ ላይ አንድ ፖሊስ ተሰጥቶን ጉዳያችንን ትራፊክ ጽ/ቤት እንድናስረዳ ተባለና ወጣን በኋላ ላይ ከፖሊስ ጣቢያው እንድንወጣ ብቻ ስለፈለጉ የተሰራ ሴራ እንጂ የሹፌሩ ችግር እንዲፈታ አለመሆኑን ትራፊክ ጽ/ቤት በደረስን ጊዜ ተረዳሁ፡፡ ትራፊኮቹም ህግ ተላልፏል የተባለን ሰው በህግ መሰረት መቅጣት እንጂ ስለ ሌላው ነገር እንደማያውቁ ነግረውን የሀሙስ የቅስቀሰ ስራ በህገ-ወጥ መንገድ ተደናቅፎ ውሎአችን በአሳዛኝ ሁኔታ ተደመደመ፡፡ እዚህ ላይ ሹፌር መለስ ያየሁበት ጥንካሬና በራስ መተማመን ሳላደንቅለት አላልፍም፡፡ አባል ላልሆነበት ፓርቲ እንደዚያ በቁርጠኝነት ምንም ሳይደናገጥ ያሳየን ትብብር ከልብ እንድኮራበት አድርጎኛል፡፡ “በእኛ ጉዳይ ተጉላላህ” ስለው “የኔም እኮ ጉዳይ ነው ዛሬ በእናንተ ላይ የደረሰው ችግርና የሚወራባችሁ አሉባልታ ያለውን ልዩነት ተረድቻለው” ነበር ያለኝ፡፡ በኃላ ላይ ስደውልለት 500.00(አምስት መቶ ብር)እንደተቀጣ ነግሮኛል፡፡ ወደ 11 ሰአት ቢሮ ገባንና የቀን ውሎአችንን ተነጋግረን የተሰራብን ህገ-ወጥ ተግባር መሆኑን መግባባት ላይ ደርሰን ከሚመለከተው አካል ጋር መነጋገር እና ችግሩን መፍታት ተገቢ መሆኑን ተግባብተን በበነጋታው ከእኔ ሌላ ስራ አስፈጻሚዎች ተጨምረን ቅስቀሳው እንዲቀጥል  ውሳኔ ላይ ደርሰን ወደየቤታችን ተለያየን፡፡     በበነጋታው እንደተባባልነው በጠዋት ተገናኝተን አስፈላጊውን ነገር አሟልተን ለቅስቀሳ ወጣን፡፡ ጉዟአችንም እስከ 5 ሰዓት መልካም ስለነበር የትናንትናውን ቅስቀሳ ማደናቀፍ ትክክል አለመሆኑ ገብቷቸዋል ብዬ እንዳስብ አስችሎኝ ነበር፡፡ ነገር ግን ልክ አምስት ሰዓት ላይ በአማኑኤል አድርገን በገዳመ እየሱስ ቤተክርስቲያን በኩል ወደ 18 ማዞሪያ ቀለበት መንገድ ጉዞ እንደጀመርን መኪናውን የትራፊክ ፖሊስ አስቆመው፡፡ የትራፊክ ፖሊሱም ፈቃድ ጠይቆ ፈቃድ ሲሰጠው “ይሄ የሚለው ስብሰባ አድርጉ እንጂ ቀስቅሱ የሚል አይደለም  የፈቃድ ወረቀቱ ላይ ደግሞ የዚህ ሚኒባስ ታርጋ መጻፍ ሲገባው ስላልተጻፈ ህገ-ወጥ ናችሁ መኪናው ይቀጣል” እያለ የተቀናጀ በሚያስመስል ሁኔታ መገናኛ የያዙ ፖሊሶች ከተፍ አሉ፡፡ በዚህ ግዜ በቃ የቲያትሩ መጋረጃ መከፈቱ ገባኝ፡፡ ወዲያው መኪናው መቀጣት አለበት የሚለው ትራፊክ ከፖሊሶቹ ጋር አያይዞን ካጠገባችን ዘወር አለ፡፡ የያዙን ፖሊሶችም ወደ ጣቢያ መሄድ እንዳለብን ነግረውን ጦር ሃይሎች አካባቢ ፖሊስ ጣቢያ ወሰዱን፡፡ ጣቢያው እንደደረስን ያው እንደተለመደው የተከሰስንበት ጉዳይ ተገለጸልን፡፡ የዛሬውን ክስ ለየት የሚያደርገው መስኪድ አካባቢ ቀስቅሳችኋል የሚል መሆኑ ነው፡፡ ምን ያህል የህግ አስፈጻሚው የፈለገውን ህገ-ወጥ ድርጊት በግለሰብ ላይ እየለጠፈ እንደሚያስር የሚያሳይ ክስ ነበር የተመሰረተብን እኔ አንድ የህጋዊ ፓርቲ አመራር አባል ሆኜ እንደዚህ በፈጠራ ክስ የምታሰር ከሆነ አንድ ተራ ኢትዮጵያዊ ወገኔ በነዚህ ህግ አስፈጻሚዎች መዳፍ ከወደቀ ምን ሊሆን እንደሚችል ሳስበው ያስጨንቀኛል፡፡ የሆነው ሆኖ የቲያትሩ አንዱ አካል እንደሆነ ስላወቅን የሚሰሩትም ተግባር ዋና አላማው ስብሰባውን የማደናቀፍ እንደሆነ ስለተረዳን ተገቢ ያልነውን ቃል ሰጥተን እደጅ በረንዳው ላይ ቁጭ አልን፡፡ ስራ አስፈጻሚዎቹ እደጅ ቁጭ ብለን  ቀኑ እየገፋ ሰአቱም እያለቀ ሲሄድ ቢሮ ካሉት ስራ አስፈጻሚዎች ጋር በመነጋገረ ስብሰባው መሰረዝ እንዳለበት ከቀኑ 9 ሰዓት አካባቢ ተስማማን፡፡ ምክንያቱም ቅስቀሳ ሳናደርግ ቅዳሜ አዳራሽ ብንሄድ ሰው የማግኘት እድላችን ጠባብ እንደሚሆንና የስብሰባው አዳራሽ በሰው አለመሞላት ደሞ የገዢው ፓርቲ ሚዲያ ለምን አላማ ሊያውለው እንደሚችል በመግባባት ነው፡፡ በመጨረሻ ከቀኑ 10፡30 ላይ ወደ ክፍለ ከተማው ፖሊስ መምሪያ ኑ ተብላችኋል ተብለን ወደዚያው አመራን፡፡ በአብነት እድርገን ጉዞ ስንጀምር ግን በመንገድ የምናየው ነገር በአካባቢው ከፍተኛ ችግር እንደነበር የሚያሳይ ነው፡፡ ሱቆች ተዘግተዋል፣ መኪኖች ተሰባብረዋል መንገዱ በትልልቅ ድንጋዮች ተሞልቷል አልፎ አልፎም ፖሊሶች የተወሰኑ ሰዎችን በግሩፕ በግሩፕ አድርገው በየመንገዱ ይዘው አየን፡፡ ወደ ፖሊስ ጣቢያውም ስንደርስ የገጠመን ላየነው ነገር ማረጋገጫ የሚሆን ጉዳይ ነው፡፡ ፌደራል ፖሊሶች የድንጋይ መከላከያና የአስለቃሽ ጋዝ መተኮሻ መሳሪያ ይዘው መምሪያውን ሞልተውት አገኘን፡፡ ወደ ውስጥ ገብተን ለመምሪያው እረዳት ሃላፊ ምክትል ኮማንደር ሲሳይ ተርፋሳ የወሰደን ፖሊስ ሲያስረክበን በከፍተኛ ቁጣ “አትላካቸው አላልኩትም ነበር” አለና ሞባይላችንን አጥፍተን ቢሮ እንድንገባ አዘዘን፡፡ ቢሮ አስገብቶ ስማችንን፣ አድራሻችንን ከተቀበለ በኋላ የታሰሩትን የሙስሊም ተከታዮች ሲጭኗቸው እንዳናይ ይመስለኛል ከነሱ ነጥሎ ጓሮ ውሀ ልክ ላይ አስቀመጠን፡፡ ትንሽ ከቆየን በኋላ በድጋሚ ጠርቶን ስለተፈጠረው ነገር በጥሩ ሁኔታና ለመግባባትና ለመደማመጥ በሚጋብዝ ሁኔታ ንግግር እያደረገ እያለ ኮማንደር ሀይለ ማርያም የጣቢያው አዛዥ መሆኑን ቆየት ብዬ ነው የገባኝ ግለሰብ ተንደርድሮ ገብቶ‹‹ እንዳትለቃቸው ሁሉንም ከዚህ የሁከት ተግባር ጋር ግንኙነት ሲያደርጉ አግኝቻቸዋለሁ ብለህ ቃላቸውን እየተቀበልክ እሰራቸው ይህች አገር ስትኖር ነው እናንተም የምትኖሩት ህገ-መንግስቱም የሚኖረው እናንተ ማናችሁ? ምን እንደምታመጡ አያችኋለው›› ብሎ በከፍተኛ ቁጣ ተናገረ፡፡ መልስ ለመስጠትና ለማስረዳት ብንሞክርም ፍቃደኛ አልሆነም፡፡ በመጨረሻ ወደ በረንዳ ውጡ ተብለን ትንሽ እንደቆየን ያ አራስ ነብር ሆኖ የነበረው ኮማንደር በምን ምክንያት እንደሆነ ባናውቅም ወዲያው ቀዝቅዞ ተመልሶ መጣና “መሄድ ትችላላችሁ ከፈለጋችሁም ቀስቅሱ” የሚል ነገር ተናገረ፡፡ ለብዙዎቻችን ግን ፌዝ ነው የመሰለን ከምሽቱ 11 ሰዓት ይህን አይነት መልስ ማግኘታችን አንድ የድራማው መጋረጃ መዘጋቱን ሁለት ትናንትም ዛሬም ሲሰጥ የነበረው የህግ ጥሳችኃል ውትወታ ያሳየን ነገር ስብሰባው እንዳይካሄድ በኢህአዴግ ከፍተኛ ፍላጎት መኖሩን ብቻ ነው፡፡
ከዛ ከወጣሁ በኃላ የማብሰለስለው ነገር እውነት ኢህአዴግ እንደሚለውና እነደሚያወራው ነው፡፡ህግን ተከትለው ከሚሰሩ ፓርቲዎች ጋር፣የመድብለ ፓርቲ ስርአት እንዲጠናከር ከሚሰሩ አካላት ጋር በሀገራዊ ጉዳዮች ላይ ለመምከር ዝግጁ ነኝ የሚለው ለፕሮፖጋንዳ ብቻ ነው ማለት ነው፡፡ለመድብለ ፓርቲ የፖለቲካ ስርአት ተግቼ እሰራለሁ ማለት በሰላማዊ ትግል የምንቀሳቀስ ፓርቲዎችን ማሰር ነው ማረጋገጫው፣ከደጋፊያችን ጋር ባለማገናኘት ነው የሚገለጸው እራሱን ሊፈትሽ ይገባል፡፡ከሰሞኑ በኢህአዴግ ላይ የሚታየው የህግ ጥሰት ግን በጣም አሳሳቢ ነው፡፡በመጭው መርጫ ተሳትፎአችንም ላይ ከወዲሁ ቀዝቃዛ ውሃ የቸለሰ ተግባር ነው፡፡ኢህአዴግ እራሱን ቆም ብሎ እውነት በሰላማዊ ትግሉ ላይ ያለው ቁርጠኝነት ምን ያህል እነደሆነ ካልመረመረ፣ለመድብለ ፓርቲ ስርአት መጠናከር ወሳኙን ሚና መጫወት ካልቻለ፣ከአፍ ባለፈ ለዴሞክራስያዊ ስርአት መገንባት ያለውን ወሳኝነት በተግባር ማረጋገጥ ካልቻለ ጫካው ነው እንጂ አዲስ አበባ የገባው አሁንም ኢህአዴግ ከጫካ አልወጣም ሚለውን የፌዝ ንግግር የሚጠናክረው እንዳይሆን እላለሁ፡፡ኢህአዴግ 23 አመት ሙሉ የችግር መፍቻና የመብት ጥያቄ ማስተንፈሻ አድርጎ ከሚጠቀመው ሰዎቻን የማሰርና የማገት ተግባር ምንም ለውጥ እንደማይመጣ በመረዳት እሱንም ሀገሪቷንም ከማይጠቅም ከዜሮ ድምር ፖለቲካ መውጣት አለበት እላለሁ፡፡ቸር እንሰንብት፡፡

የፖለቲካ ፍቃደኝነት ለላቀ የግብርና ምርታማነት

Abis Getachew Makuriaበአቢስ ጌታቸው

የግብርና ምርታማነትን እድገት ከሚወስኑት ግብዓቶች መካከል መሬት፤ ካፒታል፤ የሰው ሀይል፤ እውቀት እና ቴክኖሎጂ በግንባር ቀደምትነት የሚጠቀሱ ናቸው፡፡ ከነዚህ መሰረታዊ የግብርና ምርትን ከሚወስኑት ነገሮች (determinants) መካከል ሀገራችን ኢትዮጵያ ያላት የካፒታል፤ የእውቀት እና የግብርና ቴክኖሎጂ እጅግ በጣም ኋላ ቀር ሊባል የሚችል ነው፡፡ እነዚህ የግብርና ምርታማነት የሚወስኑት ነገሮች (determinants) ኋላ ቀር መሆን ለግብርናው ዘርፍ ምርታማነት እና እድገት አሉታዊ ተጽእኖዎች ይኖሩታል፡፡ ከላይ ከተዘረዘሩት ወሳኝ ግብዓቶች መካከል የእርሻ መሬት የአገራችን የግብርና ዘርፍ ካለው ብቸኛ ሀብት ውስጥ ሊጠቀስ የሚችል ነው፡፡ ይህንን ብቸኛ ሀብት በትክክለኛው መንገድ መያዝ ለዘርፉ ያለው ብቸኛ ወቅታዊ አማራጭ ነው፡፡

በአገራችን ያለው የመሬት ፖሊሲ ከርዕዮተ አለማዊ አስተሳሰብ የመነጨ ሆኖ ሳለ አገራዊ መግባባት ሳይደረስበት ሕገ-መንግስታዊ ሆኗል፡፡ በእርግጥ አንድን አገራዊ ጉዳይ በተለይ እንደመሬት አይነትን ብቸኛው ሀብታችንን የተመለከተ አገራዊ ፖሊሲ ሕገ-መንግስታዊ ለማድረግ ብዙ ዉይይት እና ምክክር በተደጋጋሚ ማድረግን የሚጠይቅ ቢሆንም በአንድ ትውልድ ጊዜ ያውም ከእዝ ኢኮኖሚ ተላቆ ስለ ገበያ ኢኮኖሚ እና ስለ አለም ሁኔታ በውል ባልተረዳ ትውልድ በተደረገ “ውይይት” እና “መግባባት” በሚያሳዝን መልኩ መጪዎቹ ትውልዶች እንዲገዙበት ተገደዋል፡፡ በዚህ ጽሁፌ ላይ በአሁኑ ጊዜ ያለውን የመሬት ፖሊሲ በግብርናው ዘርፍ እድገት እና በአጠቃላይ የአገሪቱ የኢኮኖሚ እድገት ላይ ያለውን አሉታዊ ተጽእኖ ለመዘርዘር እሞክራለው፡፡

በአሁኑ የመሬት ፖሊሲ የከተማም የገጠርም መሬት ሙሉ በሙሉ የመንግስት በሆነበት ሁኔታ በአንደኛ ደረጃ የትኛውም አርሶአደር የመሬቱን ለምነት፤ ልስላሴ እና ምርታማነት ለመጠበቅ ገንዘቡን እና ጊዜውን ለማፍሰስ ፍላጎት አያድርበትም፡፡ በተግባር እንደታየውም ሚሊየነር አርሶአደር ተፈጥሯል በሚባልበት በአሁኑ ጊዜ እንኳን አርሶአደሩ ከመንግስት በብድር የሚሰጠውን ማዳበርያ ከመጠቀም ውጭ በራሱ ተነሳሺነት መሬቱን በአግባቡ ለመያዝ ያለው ቁርጠኝነት በእጅጉ ያነሰ ነው፡፡ ለምሳሌ በባህላዊ መንገድ የሚደረጉ የእርሻ መሬት አያያዝ እንደ ሰብልን እየቀያየሩ ማምረት (Shifting cultivation) እና ጦም ማሳደር (fallow) በአርሶአደሩ ዘንድ እንደ ቅንጦት የሚታዩ ሆነዋል፡፡ ለዚህም የመሬት የባለቤትነት ዋስትና ያለመኖር የመሬትን ለምነት እና ምርታማነት እንዳይጠበቅ ምክንያት ሆኗል፡፡ በተጨማሪም መንግስት በተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች ሰፋፊ የእርሻ መሬት ለባለሀብቶች ሲሰጥ ገበሬውን ከአካባቢው እያፈናቀለ ነው የሚለው ወሬ ገበሬው “ነግ በኔ ነው” በሚል የእርሻ መሬቱን ለምነትን መጠበቅ የሚለውን ሀሳብ እርግፍ አድርጎ ትቶት ይገኛል፡፡

ሁለተኛ አሁን ያለው የመሬት ፖሊሲ በገጠር የሚገኘውን ወጣት የህብረተሰብ ክፍል እጅግ እየጎዳው ይገኛል፡፡ በዚህ ጊዜ በገጠር የሚኖር ወጣት የህብረተሰብ ክፍል መሬትን ህጋዊ በሆነ ሁኔታ (በመግዛትም ሆነ ከመንግስት የማግኘት) እድሉ በጣም የጠበበ በመሆኑ ያለው አማራጭ ከቤተሰቡ የሚያገኘው ሽርፍራፊ መሬት ብቻ ይሆናል፡፡ይህ ደግሞ የእያንዳንዱ ቤተሰብ መሬት ይዞታ ከትውልድ ትውልድ እንዲቀንስ የሚያደርግ ሲሆን በመጨሻም ሁሉም ተያይዞ እንዲደኸይ የሚያደርግ መሆኑን ያሳያል፡፡ በወቅታዊው የናይትሮጂን ቴክኖሎጂ ምንም እንኳን በትንሽ መሬት ላይ ብዙ ምርት ማግኘት ቢቻልም አርሶአደሩ ባለው የካፒታል እና የቴክኖሎጂ እጥረት ይህንን ማድረግ ይከብደዋል፡፡ እነዚህ እጥረቶች ለመቅረፍ በመንግስት በኩል የተለያዩ ድጋፎች ለአርሶአደሩ ቢደረጉም እስካሁን የሚፈለገውን ያህል ለውጥ በተፈለገው ጊዜ ሊያስገኙ አልቻሉም፡፡

ሌላው የመሬት ሙሉ ባለቤትነት በመንግስት እጅ መሆኑ በሌላ አነጋገር አገሪቷ በዋናነት ያላት ሀብት በብቸኝነት በመንግስት እጅ ሆነ ማለት ነው፡፡ ይህ ሀብት አርሶአደሩ አንደፈለገው መሸጥ እና መለወጥ አለመቻሉ መንግስት በአሁኑ ጊዜ ሊተገብረው ለሚያስበው የመንደር ማሰባሰብ ፕሮግራም ትልቅ እንቅፋት ሆኗል፡፡ አርሶአደሩ ለመሬቱ ተገቢውን የገበያ ክፍያ ሳያገኝ ወደሌላ ቦታ ለመሰባሰብ የሚኖረው ፈቃደኝነት እጅጉን ያነሰ ነው፡፡ ይህ ፈቃደኝነት ቢኖር እንኳን በመንደር በሚሰባሰብበት ቦታ ራሱን ለማደራጀት በቂ ገንዘብ ስለማይኖረው ወደባሰ ድህነት እንጂ መንደር በማሰባሰብ ፕሮግራሙ ራሱን ተጠቃሚ የሚያደርግበት የተመቻቸ መደላደል አይፈጠርለትም፡፡

መሬት ሙሉ በሙሉ በመንግስት እጅ መያዙ የሚያደርሰው አራተኛ ተጽእኖ የበቃ፤ በራሱ የሚተማመን እና በነፃነት ለራሱ የሚወስን ትውልድ ከመፍጠር አንፃር የሚፈጥረው ፈተና ነው፡፡ ከላይ እንደተጠቀሰው የሰው ሀይል አንዱ የግብርና እንዲሁም የአገር ኢኮኖሚ እድገት አስተዋጽኦ የሚያደርግ ግብዓት (determinant) ነው፡፡ የሰው ሀይል በአገር እድገት ላይ አስተዋጽኦ አንዲያደርግ እንዲሁም ምርታማ እንዲሆን በመጀመርያ በራሱ የሚተማመን እና ለራሱ የሚወስን ወጣት ሀይል መሆን ይጠበቅበታል፡፡ አገራችን በሰው ሀብት የታደለች አገር ብትሆንም በራሱ የሚተማመን እንዳይሆን ግን በእጁ የያዘው ሀብት ባለመኖሩ ከዛሬ ነገ የያዘውን መሬት እንዳይነጠቅ የሚፈራ እና የሚለማመጥ ዛሬ በገጠሩ ወጣት ዘንድ ማየት አዲስ ነገር አይደለም፡፡ በዚህም ምክንያት በርካታ በገጠር አካባቢ የሚኖር ወጣት የማያምንበትን፤ የማይጠቅመውን እንዲሁም አንዳንድ ጊዜ ለሚቃወመው ሀሳብ እንኳን ሳይወድ በግድ ሀብቱን እና ጥሪቱን እንዳይቀማ ሲል ሲደግፈው እና ሲመርጠው ይታያል፡፡ በርካታ የለውጥ አቅም ባለበት በገጠሪቷ ኢትዮጵያ እንዲህ አይነት ትውልድ መፈጠሩ ጊዜያዊ የፖለቲካ ትርፍ ቢያስገኝም ለዘላቂ አገር ግንባታው ሂደት ግን አሉታዊ አስተዋጽኦ እንጂ ምንም አይነት በጎ አስተዋጽኦ አይኖረውም፡፡

በሌላ በኩል መሬት በግል ባለቤትነት አለመያዙ መሬትን በአግባቡ በማይጠቀሙበት ሰዎች ስር እንዲሆን ሲያደርግ በተቃራኒው ደግሞ መሬትን በሚገባ ሊጠቀሙበት የሚችሉ ካፒታል፤ ቴክኖሎጂ እና እውቀት ያላቸው ሰዎች ተጨማሪ መሬት እንዳያገኙ እንቅፋት ይሆንባቸዋል፡፡ በእርግጥ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ መሬትን ከአርሶአደሩ በኪራይ አግኝተው ምርት ማምረት የጀመሩ ሰዎች ቢኖሩም እነዚህ ሰዎች የኪራይ መሬቱ ለምነት እና ደህንነት እንዲጠብቁ የሚገፋፋቸው አንዳችም ምክንያት የለም፡፡ ምክንያቱም የመሬትን ለምነት ለመጠበቅ ከፍተኛ ጊዜና ገንዘብ ለማውጣት ምንም ዋስትና የላቸውምና ነው፡፡ መሬቱን መግዛት የሚችሉበት ሁኔታ ተፈጥሮ ቢሆን ኖሮ ለገዥውም ለሻጩም ታላቅ ጥቅምን ባስገኘ ነበር፡፡ ነገር ግን በመንግስት በኩል ገበሬው ጥቅሙን የማያውቅ እና ጥቅሙን አሳልፎ የሚሰጥ ነው ተብሎ ስለሚገመት አርሶአደሩ መሬቱን መሸጥ ሳይችል እንዲሁ እውቀቱና ቴክኖሎጂው ካለው ገበሬ ባነሰ ሁኔታ እያመረተ መቀጠሉ ለአገሪቱ የግብርና እድገት አንዱ ማነቆ ሆኖ ይቀጥላል፡፡

በአጠቃላይ የመሬት ባለቤትነት ጉዳይ ለግብርናው ዘርፍ እድገት ከፍተኛ አስተዋጽኦ የሚያደርግ ስለሆነ አሁን በስራ ላይ ያለው የመሬት ፖሊሲ በአስቸኳይ ሊከለስ ይገባዋል፡፡ ይህንን ለማድረግ የግብርና ዘርፉን ችግር እና በአገሪቱ ያለው የመሬት ፖሊሲው የኢኮኖሚ እድገት ላይ ያለውን ማነቆ መረዳት ብቻ ሳይሆን የፖለቲካ ፈቃደኝነት እና ቁርጠኝነትንም (political will)  ይጠይቃል፡፡ ገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ የፖለቲካውን መዘውር ለመያዝ ቁልፍ የኢኮኖሚ ሀብትን መያዙ ለአገራችን ሁሉን አቀፍ እድገት የራሱን አሉታዊ ሚና ይጫወታል፡፡ በመሆኑም ከገዥው ፓርቲ የፖለቲካ ፍቃደኝነትን በመሬት ጉዳይ ላይ ይጠይቃል፡፡ በተመሳሳይ መልኩ እኛ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ለአገር አንድነት እና ብሔራዊ ጥቅም እንደምንሰራ እርስ በእርሳችን እና ከገዥው ፓርቲ ጋር መተማመን ይኖርብናል፡፡ ገዥውን ፓርቲ ከጊዜያዊ ጥቅም ብሔራዊ ጥቅምን አስቀድም እያልን እኛው ራሳችን ባገኘነው ቀዳዳ የፓርቲያችንን እና የድርጅታችንን ጊዜያዊ ጥቅም የምናሳድድ ከሆነ ለጥያቄያችን ከገዥው ፓርቲ አወንታዊ ምላሽ መጠበቅ አይኖርብንም፡፡ ስለዚህ የፖለቲካ ቁርጠኝነቱን ከገዥው ፓርቲ ብቻ ሳይሆን ከሁላችንም በኩል መሆን ይጠበቅበታል፡፡

የመሬት ጉዳይ ሕገ-መንግስታዊ ጉዳይ እንደመሆኑ መጠን የፖለቲካ ፍቃደኝነት ያስፈልጋል ሲባል ሕገ-መንግስቱን ራሱ
ሕገ””-መንግስቱ በሚፈቅደው መልኩ እንዲሻሻል የፖለቲካ ፍቃደኝነትም ያስፈልጋል ማለት ነው፡፡ ከገዥው ፓርቲ በኩል ሕገ-መንግስቱን እንደማይነካ ቃል አድርጎ መቁጠር በተቃራኒው ደግሞ ሌሎች ተቃዋሚዎች እንደሚያራምዱት አይነት ሕገ-መንግስቱን የተጻፈበትን ቀለም ያህል ዋጋ እንደሌለው አድርጎ መቁጠር እና እውቅና አለመስጠት መጨረሻው አገርን ታላቅ ዋጋ የሚያስከፍል አካሄድ ነው፡፡ ፖለቲካ እንደ አገሩ ኢኮኖሚያዊ እና ማህበራዊ ተጨባጭ ሁኔታ ተለዋዋጭ በመሆኑ በአንድ ትውልድ ጊዜ በተረቀቀ ሕገ-መንግስት መጪዎቹ ትውልዶች ይተዳደሩበት ማለት የማይሰራ አስተሳሰብ ነው፡፡ ስለሆነም በ1980ዎቹ አጋማሽ ላይ በነበረ ትውልድ የተቀረፀ ሕገ-መንግስት የ21ኛው ክፍለ ዘመን መጀመርያ ላይ ያለ ትውልድ ሊያሻሽለው ግድ ይሆናል፡፡ በዋናነት የመሬት ጉዳይ በአገራችን የኢኮኖሚ እድገት ጉዞ ላይ ባጠላው ጥላ ምክንያት ሕገ-መንግስቱን መከለስ ቢያስፈልግም እንደጊዜው ሁኔታ ሌሎችም አንቀጾችም የሚሻሻሉበት ሁኔታ በዘላቂነት ሊፈጠር ይገባል፡፡

እውነቱን ተናግሮ ከመሸበት ማደር

Adane Tadesseከአዳነ ታደሰ
የፓርቲው የፋይናንስ ሃላፊ

በሀገራችን የፖለቲካ ትግል ታሪክ ውስጥ በተለይም ከኢህአዴግ ስልጣን መያዝ ማግስት ጀምሮ የተቋቋሙ የተቀዋሚ ፓርቲዎች እጅግ ብዙ ናቸው፡፡ ጥቂቶቹ ፓርቲዎች ፕሮግራም ደንብ እና አማራጭ ፖሊሲ ቀርጸው ወደ ትግሉ ሜዳ ገብተው ለመታገል ሲያስቡ ደጋፊ ህዝብ አገኛለሁ ብለውና ታሳቢም አድርገው እንደሆነም እሙን ነው፡፡ በኢትዮጵያ ያሉ አብዛኞቹ የተቃዋሚ ፓርቲዎች  የራሳቸው አፈጣጠርና ያሉበት ነባራዊ ሁኔታ የራሱ ዘርፈ ብዙ ችግሮች ያሉበት መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ በኢትዮጵያ ተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲዎች አሁንም ድረስ ከፍተኛ ተግዳሮት ሆኖባቸው ያለው ህዝቡ ተገቢውን ድጋፍ ማበርከት አለመቻሉ ነው፡፡ ድጋፍም ይሰጣል እንኳን ቢባል ድጋፉን የሚገልጽብት መንገድ ለመድብለ ፓርቲ ስርአት ግንባታ፤ለመቻቻልና ለመደማመጥ ፖለቲካ ማበብ የሚያስችል አይደለም፡፡ ይሄንን ለታዘበ ታድያ በዚህ ሀገር በአጭር ግዜ ዴሞክራሲያዊ ስርአት ተገንብቶ የማየት ህልሙ ቅዥት መሆኑን ለመረዳት ሰከንድ አይፈጅበትም፡፡ ምክንያቱም ይሄ በህዝቡ ውስጥ የሚታየው አስተሳሰብ ለመድብለ ፓርቲ የፖለቲካ ስርአት ማበብ የሚበጅ ባለመሆኑ ነው፡፡ ፓርቲዎች ዴሞክራሲያዊ አስተሳሰብ ያላቸው አባላትንና ምክንያታዊ በሆነ መስፍርት የሚቃወምና የሚደግፍ ህዝብ ባለመፍጠራቸው እና ከጎናቸው ባለማሰለፋቸው ትግላቸውን አስቸጋሪ እንዲሆን አድርጎታል፡፡ ተቃዋሚውም በ23 አመት ውስጥ ወደ ለውጥ ከመቅረብ ይልቅ በየግዜው ትግሉ ከዜሮ የሚጀመርና  ሰላማዊ ትግሉም በፍጥነት ለውጥ የማይታይበት ሆኗል፡፡

በሀገራችን ብዙ ለዴሞክራስያዊ ስርአት መጎለበት የሚያግዙ፤ለመግባባትና ለመቻቻል አርሾ የሚሆኑ፤ለፍትህ ስርአት መጠናከር መነሻነት የሚረዱ ብዙ አሴቶች እንዳሉን የሚካድ አይደለም፡፡ ለምሳሌ እድር፤እቁብ፤ማህበር፤እና የገዳ ስርአታችን ዋነኞቹ ናቸው፡፡ ህዝቡም አነዚህን ማህበራዊ ተቋማት ገንቢ ሚናቸውን በአግባቡ ማጎልበትና ማሳደግ ከቻለና ፖለቲካው ውስጥም እዛ ላይ የሚያሳየውን ቁርጠኝነትና ተነሳሽነት መድገም የሚችል ከሆነ የተወሰነውን የቤት ስራችንን እንደሰራን ጸሀፊው ይረዳል፡፡ ግን እንዳለመታደል ሆኖ ይሄንን ገንቢ ማህበራዊ መሰረት በአግባቡ መጠቀም አልቻልንም፡፡ እንደውም በተቃራኒው አየሄድን ነው፡፡ ይሄ የሆነው ከምንም ተነስቶ ሳይሆን ስር ሰድዶ የነበረው የግራ ፖለቲካ አስተሳሰብ አሁንም ስጋና ደም ለብሶ በአብዛኛው ህዝብ ውስጥ መታየቱና የዚህ ጽንፈኛ ፖለቲካ አራማጅ የነበሩ ግለሰቦች በገዥውም ሆነ በተቃዋሚ ፓርቲዎች ውስጥ አሁንም በአስተሳሰባቸው ላይ ለውጥ ሳያሳዩ ፖለቲካውን እየመሩ በመሆኑ ነው፡፡ ለዚህም ነው ለዴሞክራስያዊ ባህል ግንባታ የሚጠቅሙ የመቻቻል፣ የመከባበር፣የመደማመጥ፣እውቅና የመሰጣጣት፣ያለመፈራረጅ፣የሌላውን ሃሳብ የማክበር፣የመሳሰሉት ዴሞክራስያዊ አስተሳሰቦች ቦታ እንዲያጡ ሆነው ያሉት፡፡በዚህ የተነሳ አብዛኛው ህዝብ የ60ዎቹ ፖለቲከኞች አስተሳሰብ ሰለባ ሆኗል ለማለት ያስደፍራል፡፡   ሌላው ነገር ደግሞ የበቀልንበት ማህበራዊ መሰረታችን ላለብን መሰረታዊ ችግር የራሱን አስተዋጽዎ አድርጓል፡፡ እስከአሁን በኢትዮጵያ ያለው ማህበራዊ ትስስራችን በአብዛኛው በአባትና በእናት፣በአባትና በልጅ፣በታላቅና በታናሽ ወዘተ…..ስንተገብረው የኖርነው ግንኙነት አምባገነንን እንጂ ዴሞክራትን የሚፈጥር ላለመሆኑ ሁላችንም የራሳችንን እድገትና የመጣንበትን ማህበራዊ መሰረት መፈተሸ በቂ ነው እላለሁ፡፡ ዛሬ ላይ ትግሉን እየመራን ያለን የፖለቲካ ሃይሎችም በግልጽና በድፍረት ሕዝቡ ጋር ያለውን ችግር ገምግመን የመፍትሄ አቅጣጫ ማስቀመጥ አለብን፡፡ በግልጽ በችግሮቹ ዙሪያ መወያየት ካልቻልን ግን ትግላችን የሚሆነው ውሃ ቢወቅጡት እንቦጭ አይነት ነው፡፡ ይሄንን ስር የሰደደ የህዝብ ችግር ሸሽተንም ደግሞ የትም አንደርስም፡፡ ህዝቡ የለውጥ ሃይል እንዲሆንና ትግሉን በአግባቡ እንዲደግፍ ዛሬ በድፍረት መነጋገር ካልቻልን ከዚህ በዃላ ሌላ 23 አመትም ቢመጣ ለውጥ ይመጣል ብሎ ማሰብ የዋህነት ነው፡፡ በሆነ አጋጣሚ ለውጥ ቢመጣ እንኳ ለውጡ የስርአት ሳይሆን የመንግስት ነው የሚሆነው፡፡ ይሄ ደግሞ ለውጥ ሳይሆን አንዱን አምባገነን አንስቶ ሌላ የመተካት ፋይዳ ብቻ ነው የሚኖረው፡፡ ስለዚህ የህዝቡ ፖለቲካዊ ተሳትፎ ምን መሆን አለበት በሚለው ላይ ፓርቲዎች መሰረተ ሰፊ ስራ መስራት እንዳለባቸው ይሰማኛል፡፡ ዞሮ ዞሮ የዛሬው ጹሁፌ ዋነኛ አላማም ያለፈውን የህዝቡን የትግል ተሳትፎ ገምግሞ ለወደፊቱ ትግላችን የህዝቡ ሚና ምን መሆን ይገባዋል በሚለው ላይ ያተኩራል፡፡ በነገራችን ላይ ህዝብ እያልኩ የገለጽኩትና ወደፊትም የምገልጸው በፖለቲካ ውስጥ ተሳትፎ የሚያደርገውን የህብረተሰብ ክፍል  መሆኑ ይታወቅልኝ፡፡ ለመሆኑ ለዚህ ለፖለቲካው ቅርብ የሆነው ህዝብ ዋነኛ ችግሮችና ድክመቶች ምንድን ናቸው?

አንደኛው የህዝቡ ችግር ይሄ ፓርቲ ወይም ያኛው በእከሌ የሚመራው ፓርቲ ጥሩ  ነው ብሎ ከአፍ ባለፈ በተግባር ድጋፍ ያለማድረግ፤ተደራጅቶም ያለመታገል ነው፡፡ ነገሩን ገራሚ የሚደርገው እነዚህ ወገኖች ተገቢውን ድጋፍ ብቻ አለማድረጋቸው አይደለም ችግሩ ተደራጅቶ የሚታገለውንም አካል ተገቢ ያልሆኑ ትችቶችን በመሰንዘር በመንቀፍ እና የማይገባን ስም በመስጠት ስም በማጥፋት ጊዜያቸውን ሲያጠፋ መስተዋላቸው ነው፡፡ እነዚህ ሰዎች ለትግሉ መዳከም የፓርቲ አመራሮችንና አባላቱን ብቸኛ ተጠያቂ በማድረግ ከደሙ ነጹህ ነን ለማለት ሲሞክሩ ይታያል፡፡ የሚገርመው ነገር ከኛ የሚጠበቀውን ማበርከት ሳንችልና ተሳትፎ ማድረግን እየሸሸን በአንጻሩ ደግሞ የሚታገሉትን ለመተቸትና ለመውቀስ መሞከራችን ነው፡፡ ይሄ የህብረተሰብ ክፍል የማንችስተርን እና የአርሴናልን ኳስ ለማየት የሚሰጠውን ግዜ ለፖለቲካ ፓርቲዎች ሰጥቶ በሀገሩ ጉዳይ ላይ ቢመክር ኖሮ አሁን ያለው የሀገራችን ፖለቲካ ከዚህ በተሻለ ነበር፡፡ በ97 አ.ም በተደረገው ምርጫ ለሊት ወጥተው ተሰልፈው በመምረጣቸውና ሚያዝያ 30 መስቀል አደባባይ ህዝባዊ ስብሰባ ላይ በመገኘታቸው ብቻ ከፍተኛ መስዋእትነት እንደከፈሉ ቆጥረው ሰላማዊ ትግሉ ከዚህ በኃላ አበቃለት፤የፖለቲካ ፓርቲዎችም ከእንግዲህ አይረቡም ብሎ ድምዳሜ ላይ መድረስና ፓርቲዎችና ሰላማዊ ትግሉ  ላይ አጓጉል ነቀፋና ትችት ማቅረባቸውን ለሚያስተውል አብዛኛው ህዝብ ለከፍተኛ መስዋእትነት ዝግጁ አለመሆኑን ይመለከታል፡፡ ግን የየትኛውም በዴሞክራሲ ትልቅ ደረጃ የደረሱትን ሀገሮች ታሪክ ብናይ ለውጥ ማምጣት የቻሉት ተደራጅተውና ዋጋ ከፍለው እንደሆነ እንረዳለን፡፡ እጃቸውን አጣጥፈው ተቀምጠው እንዳልሆነም እናውቃለን፡፡ ለሀገራችን ፖለቲካ መቀዛቀዝና መዳከም ወደድንም ጠላንም ከፓርቲዎቹ ባልተናነሰ የዚህ ህዝብ ሚና ቀላል እንዳልነበር እንረዳለን፡፡ የቅርብ ግዜ ትዝታችንም የሚረሳ አይደለም፡፡ በ1997 አ.ም በስንት ትግል የተገኘን የህዝብ ድምጽ ቅንጅት አክብሮ ወደ ፓርላማ እንዳይገባ ተገቢ ያልሆነ ተጽእኖ በማሳደር፤በእወደድ ባይነት ፖለቲካ የተለከፉትን መሪዎች አቅጣጫ ያሳተው ይሄው ህዝብ ነበር፡፡  በዚህም የተነሳ ትግሉ 15 እና 20 አመት ወደ ኃላ ተመልሷል፡፡ ስለዚህ ይሄ ህዝብ ከስሜታዊነት ተላቆ በሃላፊነት ስሜት ተደራጅቶ ትግሉን ማገዝ ካልቻለ ዴሞክራሲያዊ ስርአትን በአጭር ግዜ ለመትከል እንደማንችል መረዳት ያስፈልጋል፡፡ ሁለተኛው የዚህ ህዝብ ችግር የፖለቲካ አመለካከትንና ብስለትን ከሰዎች የትምህርት ደረጃና ካላቸው ሀብት ጋር አያይዞ የማየት ነው፡፡

ሁለተኛው የዚህ ህዝብ ችግር የፖለቲካ አመለካከትንና ብስለትን ከሰዎች የትምህርት ደረጃና ካላቸው ሀብት ጋር አያይዞ የማየት ነው፡፡
በነዚህ ወገኖቼ አስተያየት ዶ/ር እና ፕሮፌሰር ያልሆነ ሰው ፖለቲካውን በአግባቡ አይመራውም ብለው የማሰብ አባዜ ይታያል፡፡ ግን ይሄ አስተሳሰብ ከመነሻው ስህተት እንደሆነ ለማሳየት ሩቅ መሄድ አያስፈልግም፡፡ አብዛኛውን ተቃዋሚ ፓርቲዎችን የሚመሩት ሁለት ድግሪ እና ከዛ በላይ ያላቸው ምሁራን ናቸው፡፡ አንዳንዶቹም ዴሞክራሲያዊ ባህል በዳበረባቸው ሀገሮች ተምረው የመጡ ናቸው፡፡ ቢሆንም ግን ውስጣዊ ዴሞክራሲያዊ ባህል የዳበረበት ጠንካራ ፓርቲ ፈጥረው ለማየት አልቻልንም፡፡ እንደውም አብዛኞቹ በተቃዋሚ ውስጥ ሆነው እንኳ ከስልጣን መውረድና መውጣትን ማረጋገጥ አቅቶአቸው ሰልጣንን ርስት አድርገው መያዛቸውን ለሚያይ መማር ብቻውን ዋጋ እንደሌለው ይረዳል፡፡ በመሆኑም ወደፊትም የዳበረ የፖለቲካ ባህል በሀገራችን ሊፈጠር የሚችለው የተማሩ ሃብታም ግለሰቦች የመሪነቱን ሚና ስለተጫወቱ ሳይሆን ምን ያህል ለዴሞክራስያዊ አስተሳሰቦች ተገዥ ናቸው በሚለው ነው መለካት ያለባቸው፡፡

እዚህ ላይ የተማሩ ግለሰቦች ፓርቲዎችን አይምሩ እያልኩ ሳይሆን ለሰለጠነና ዘመኑን ለሚመጥን ፖለቲካ የሚሆኑ መሆን አለባቸው ማለቴ እንደሆነ ይሰመርበት፡፡ ስለዚህ ህዝቡ ድጋፉንና ትብብሩን ማሳየት ያለበት ፓርቲው የያዘው አላማና ፕሮግራም ምንድን ነው፤ውስጣዊ ዴሞክራስያዊ ባህሉ ምን ይመስላል፤አላማውን ለማሳካት በሚከተለው የትግል ስልት ላይ ምን ያህል የማያወላውል አቋም አለው፤ከሚል መሆን አለበት፡፡ ሶስተኛው የኛ ህዝብ ችግር ሆኖ የሚታየው አብዛኛው የፓርቲ አባል የሚሆነው ከግል ጥቅሙ ጋር ጉዳዮችን አገናኝቶ መሆኑ ነው፡፡ ከሀገር ተሰዶ ጥገኝነት ለማግኘት በማሰብ ወደ ውጭ ለመሄድ ሲፈልግ ነው ወደ ፓርቲዎች ቢሮ ጎራ ሲል የሚታየው፡፡ ሌላው ደግሞ ፖለቲካው ሞቅ ሞቅ ሲል በስሜታዊነት ይመጣና የሚፈልገው ሆያ ሆዬ ሲያልቅ በዛው ይጠፋል፡፡ ስለዚህ ትግሉን ከግል ጥቅምና ከግዜያዊ ስሜት በራቀ መልኩ መደገፍ በሀገራችን ገና ብዙ የሚቀረው ነው፡፡ ከዚህ አይነት ስሜትና አስተሳሰብ ወጥተን ለነገ፤ለከነገወድያ እና ለትውልድ የሚተርፍ የበቃ ፓርቲ መፍጠር የምንችለው  ነገን የሚያይ ለሀገሩ ተቆርቋሪ አዲሲቷን ኢትዮጵያን ለማየት ናፋቂ ትግሉን በቆራጥነትና በታማኝነት የሚደግፍ ህዝብ ሲኖር ነው ሰላማዊ ትግሉ ሳይኮላሽ ዳር የሚደርሰው፡፡ አራተኛው ድክመታችን ስለ ለውጥ ያለን አስተሳሰብ ነው፡፡ በዚህ ፖለቲካ ውስጥ ተሳታፊ የሆነው አብዛኛው ህዝብ የፈለገው ብቻ ይምጣ ግን ኢህአዴግ ስልጣን ይልቀቅ የሚል ነው፡፡ በማንኛውም መንገድ ይሁን ለውጥ እንዲመጣ  ይፈልጋል፡፡ ግን ይሄ ትልቅና መሰረታዊም ስህተት ነው፡፡ ምንም ይምጣ ብሎ ለለውጥ መነሳት ራሱ ችግር አለው፡፡ ምክንያቱም ዋጋ ከፍሎ አምባገነንን በአምባገነን መተካት ነው ውጤቱ ሊሆን የሚችለው፡፡ ይሄን ስል ከምንም ተነስቼ አይደለም የሀገራችንን የመንግስታት ታሪክ ብናይ የሚያመለክተን አሁን እንደሚባለው የፈለገው ይምጣ በሚል ስሌት የተካሄዱ ለውጦች በመሆናቸው ነው፡፡ እስከአሁንም በሀገራችን የተከሰቱ የለውጥ አጋጣሚዎችን በአግባቡ መጠቀም ሳንችልም የቀረነው በዚሁ ስለ ለውጥ ባለን አረዳድ ነው ብዬ አምናለሁ፡፡ ይልቅስ በሰላማዊ ትግል ያሉብንን የተሳትፎ ድክመቶች እንደ ህዝብ በማረምና በማስተካከል ለውጡን የመንግስት ሳይሆን የስርአት ለውጥ እንዲሆን መታገል አለብን፡፡ ይሄንንም በማድረግ የምንፈልገውንና በህዝብ ድምጽ አሸናፊ የሚሆን ፓርቲ በመምረጥ ውጤቱ ወደ ኃላ የማይቀለበስ እና ያለፉት ትውልዶች ያልሰሩትን ታሪካዊ ድል ማስመዝገብ ይቻላል፡፡ ለዚህ ታሪካዊ ድልም  ከወዲሁ ወገብን ጠበቅ ማድረግ ያስፈልጋል፡፡

አምስተኛው እኔ ከሞትኩ ሰርዶ አይብቀል አይነት አስተሳሰብ የብዙዎቻችን ድክመት መገለጫ ነው፡፡ የሰላማዊ ትግል በባህሪው ረዥም ግዜ ሊፈጅ የሚችል ነው፡፡ ምክንያቱም የዲሞክራሲ ሂደቱን በማጎልበትና በሂደቱ የሚገኙ ውጤቶችን እያሳደጉና እያጎለበቱ በመሄድ የሚገኝ ውጤት ስለሆነ ነው፡፡ እኔ ከሞትኩ……የሚለውን አስተሳሰብ የሚያራምዱ ሰዎች በለውጡ ራሳቸውንና ራሳቸውን ብቻ ለመጥቀም ነው ፍላጎታቸው የሚሆነው፡፡ በዚህም የተነሳ እነዚህ ግለሰቦች ብዙውን ግዜ ግብታዊ ለውጥንና አጋጣሚዎችን እንድንጠብቅና ምክንያታዊ አስተሳሰብም እንዳይኖረን ሲያደርጉ ይታያል፡፡ በተለይም ፖለቲካውን የሚመሩት ግለሰቦች በዚህ አይነት አስተሳሰብ የተጠለፉ ስለሆነና ለስልጣን ካላቸው ጥም የተነሳ ነው በማንኛውም መልኩ የተገኘ ለውጥ ናፋቂ ሲሆኑ የሚስተዋለው፡፡ አሁንም ምስክር የሚሆነው ያው ምርጫ 97 ነው በእንደኛ አይነቷ ገና ብዙ በሚቀራት ሀገራችን ለውጥ የመንግስት ይሁን ብሎ መንቀሳቀስ ያለንን በጎ ነገር የሚያሳጣና ሀገራችንንም ወደ አደጋ ሊከት እንደሚችል ማሰብ ጠቃሚ ነው፡፡ ነገሩን የበለጠ ከባድ የሚያደርገው በአሁኑ ሰአት ኢህአዴግ የሀገሪቱን ህልውና ከራሱ ህልውና ጋር አስተሳስሮ በማየት እኔ ከሌለሁ ሀገር ይፈርሳል በሚልበት ወቅት ብሄረሰባዊ፣ አካባቢያዊ ስሜትና ጠባብነት በጎለበተበት ወቅት የሚመጣ ግብታዊ ለውጥ አደጋው የከፋ መሆኑን መገንዘብ ያስፈልጋል ብዙ ሃብትና ንብረትም ያወድማል፡፡

ስለዚህ ስለ ለውጥ ስናስብ በመንግስት ለውጥና በስርአት ለውጥ መካከል ያለውን ሰፊ ልዩነት ከግምት አስገብተን ቢሆን ከዜሮ ድምር ፖለቲካ ተላቀቅን ማለት ነው፡፡ ስድስተኛው ልንፈትሸው የሚገባን ድክመታችን ሀገር ወዳድንና ጀግናን የምናይበት መነጽር ነው፡፡ በዚህ ላይ ህብረተሰቡ ስለ ሀገር ወዳድና ስለ ጀግና ሚሰጠው ትርጉም ያስገርመኛል፡፡
በዚህም በኩል የግራ ፖለቲካ አስተሳሰብ ምን ያህል ተጽእኖ እንዳለው የሚታይበት ነው፡፡ አሁን በ21ኛው ክፍለ ዘመን ላይ ያለን ቢሆንም በ60ዎቹ ግዜ እንደነበረው ነው ትርጓሜያችን፡፡ በአብዛኛው ህዝብ ዘንድ የሀገር ወዳድነትና የጀግንነት መለኪያው ኢህአዴግን በጭፍን ጥላቻ በአደባባይ ማውገዝ፣የኢህአዴግን አባል መጠየፍ፣ህዝብንና ፓርቲን ለያይቶ የማይመለከት፣የኢትዮጵያ ሬድዮ አለማዳመጥ፣ኢቲቪን አለመመልከት፣ ስለ ብሔሮች መብት መስማት የማይፈልጉ፣ኢህአዴግን እንደ ወራሪ እንጂ እንደ መንግስት እውቅና የማይሰጡ ወዘተ……እንደ ሀገር ወዳድ ሲቆጠሩ ምንም አይነት አቋም ያራምድ በፖለቲካ ጉዳይ ከሀገር የተሰደደና፤ ምንም አይነት ፖለቲካዊ አቋም አራምዶ ቃሊቲ የገባ ግለሰብ የሀገሪቱ ማናዴላና ጀግና ተደርጎ ይቆጠራል፡፡ ሌሎቹን ደግሞ ስለ መቻቻል፣ስለ ምክንያታዊነት፣ስለ ሰላማዊ ትግሉ መጠናከር፣ስለ ምርጫ ተሳትፎ፣የአባይን ግድብ ጠቃሚነት መመስከር፣የከተማ ውስጥ ኮንስትራከሽን እድገቱን ማውራት እንደ ከሀዲ፣ ፈሪና፤ አድርባይ፣ የኢህአዴግ አጃቢና አሻንጉሊት ተደርጎ ያስቆጥራል፡፡ ስለዚህ በሀገራችን በአብዛኛው ህዝብ ዘንድ እንደ ጀግና የሚቆጠሩት በኔ አመለካከት በተሳሳተ አቅጣጫ የሚሄዱትንና የእወደድ ባይነት ፖለቲካ አራማጅ ወገኖችን ነው፡፡ በመሆኑም የጀግንነትና የሀገር ወዳድነት ትርጉም ከዚህ የማይረባ አተረጓጎም ወጥቶ ሀገርንና ህዝብን ከሚጠቅም ተግባር ጋር ተያይዞ መራመድ ካልቻለ ሀገራችን እውነተኛ ጀግና ወደፊትም ይኖራታል ብዬ አላስብም፡፡

እዚህ ላይ በተለያየ ግዜ ሀገራቸውን ከወራሪ ሃይል የጠበቁትን ኢትዮጵያውያን ጀግኖች እንደማይመለከት ይሰመርልኝ እኔ እያነሳው ያለሁት ስለ ሞራላዊ ጀግንነት ነው፡፡
ህዝቡ ለመቻቻል ፖለቲካ፤ለመደማመጥ ባህል መጎልበት፤ለዴሞክራስያዊ ባህል እውን መሆን፤ለመድብለ ስርአት መጠናከር የሚታገሉትን ትቶ በትጥቅ ትግልና በአመጽ መንግስትን ከስልጣን እናስወግዳለን የሚሉ ግለሰቦችን እንደ ጀግና እየቆጠረ ድጋፍ የሚያደርግ ከሆነ ሀገሩ እንድትፈርስና ኢትዮጵያ እንድትጎዳ እየተባበረ በመሆኑ ለሰላማዊ ትግሉ የሚያደርገውን ድጋፍ ይበልጥ አጠናክሮ መቀጠል አለበት እላለው፡፡ በሰባተኛ ደረጃ የማነሳው በህዝቡ ውስጥ ስር ሰዶ የሚታየው ችግር የአሉባልታ ሰለባ መሆኑ ነው፡፡ አብዛኛው ህዝብ ጉዳዩን በጥልቀት መርምሮ እውነታውን ከማረጋገጥ ይልቅ ያነበበውንና የሰማውን አሉባልታ አምኖ ሲቀበል ይታያል፡፡ አንዳንድ ግለሰቦችና ጋዜጦች  አላማቸው እና አጀንዳቸው ስም ማጥፋት በመሆኑ ህዝቡም እነዚህ ሰዎች በጻፉትና በኢንተርኔት በለቀቁት ወሬና አሉባልታ  ሲታመስ መዋልና ማደሩ የተለመደ ሆኗል፡፡ የፈጠራ ወሬ ሁሉ እንደ ፖለቲካ ጉዳይ ተቆጥሮ እስከዛሬ ድረስ በ97 ዓ.ም ለተፈጠሩ ፖለቲካዊ ጉዳዮች ግለሰቦች እንደ ማጣቀሻ የሚቆጥሩት በግዜው ኢትዮጵ፣አስኳልና ሳተናው ጋዜጣ ላይ የተጻፉትን ጽሁፎች መሆኑን ለሚያስተውል ምን ያህል አሉባልታ ስር የሰደደ ችግር እንደሆነ ይረዳል፡፡ በተለያየ ግዜ በአይናችን ከምናየው ይልቅ በጆሮአችን የሰማነውን አሉባልታ ለማመን ቅርብ ስንሆን ይታያል፡፡በነዚህ ግለሰቦች  በሚወጡ ጋዜጦች  በጀግንነቱ የተወደሰና  ከሱ በላይ ሀገር ወዳድ ላሳር ሲባል ህዝቡም አብሮ ሆ ይልና በዛው ሰሞን ይሄው ግለሰብ ከሃዲ ቅጥረኛና ባንዳ ሲባል ህዘቡም አብሮ ሲያወግዘው እናያለን፡፡ ይሄ የሚያሳየን ምን ያህል ምክንያታዊ እንዳልሆንና ጉዳዮችን ለመመርመር ትግስት እንደሌለንም ነው፡፡ በ21ኛው ክፍለ ዘምን እንዲህ አይነት ሁኔታ ውስጥ መገኘታችንም በጣም አሳዛኝ ነው፡፡ የሀገራችን ፖለቲካ ከአሉባልታ ጸድቶ በአማራጭ አስተሳሰቦች፣በምክንያታዊነት ላይ ተመስርቶ በሚካሄድ ውይይትና የሃሳብ ልውውጥ መተካት መቻል አለበት፡፡ አለበለዚያ የምንፈልገውን በሌሎች ሀገሮች ላይ የምናየውንና የሚያስቀናንን ዴሞክራስያዊ ባህል መትከል አንችልም፡፡ ህዝቡንም እንደከዚህ ቀደሙ “ የነቃና የበቃ ህዝብ ”እያሉ ችግሮቹንና ድክመቶቹን እየሸፋፈኑ መጓዝ ዞሮ ዞሮ የሚጎዳው ሀገርንና ህዝቡንም እራሱ ነው፡፡ ይልቅ የህዝቡን ድክመቶችና ጉድለቶቹን በአግባቡ ገምግሞ የተነሳ የፖለቲካ ፓርቲ ወደ ኃላ የማይቀለበስ ለውጥ ማምጣት ይችላል ብዬ አምናለሁ፡፡ የሰለጠነና ዘመኑን የሚመጥን የለውጥ ሃይል የሚሆን ህዝብ ለመፍጠር ከዛሬ ጀምሮ መነሳት የሁሉም ፖለቲከኞች የቤት ስራ መሆን አለበት፡፡ እውነቱን ተናግሮ ከመሸበት ማደር ይሻላልና፡፡  በሚቀጥለው እትም ፓርቲዎችን በሚገመግመው ፁሁፌ እስክንገናኝ ቸር እንሰንብት፡፡


Dereje BAs you all know, a wave of protest has been observed across most universities in Oromia region in response to the new integrated master plan unveiled by government operational in the capital Addiss Ababa and five Oromiya special zone administrations in the outskirt. Following the announcement, massive rallies against the plan were held in several universities. Protesters were holding different slogans advocating, “Government hands off”. In another event, government unleashed security forces to keep an eye on and react accordingly. The impasse pertaining to the plan ultimately devoured lives of several citizens and public asset suffered a huge loss as police responded with live bullets to crackdown.

There are mounting evidences that clues the deadly violence in Haramaya and Dire Dawa was ethnically motivated. The most shocking tragedy was the Amhara and tigray nationalities were specifically targeted. You may have brought into picture such an incident ever but get relaxed that the diverse form of malice and wickedness in man is uncountable.

Eyewitnesses revealed that students were beaten relentlessly hard by regional police forces. Temporary standoff observed between federal and regional police forces when access for federal denied by the regional. In the middle of the face off, defense force broken through asked nobody but veto.

A text message reported to have been sent via cell phone with in a circle of oromo students. Warning notification for Oromo nationals was also put up, transcribed in Oromiffa, not to watch the football match (Chelsea versus Atletico Madrid) where a blast went off to kill one, and leave many others injured.

Exclusively, an inflammatory lyric was heard, “The University, the president and the police force belongs to us!” meant ‘’Yegna Yegna!” which pumped fuel on the tension. Some students believed stranded in different pockets within the compound and presumed dead amidst chaos as leaked by students who fled campus. Surprisingly enough, no student was allowed to speak in other languages than Oromofa, fully hypocritical! I am afraid that this might trickle down to other universities out of Oromiya region and vengeance may erupt in a reciprocal fashion.

Churches and commercial banks in Dire Dawa and Harar cities were unusually overwhelmed by students receiving money from friends and families. University compounds here turned in to Ghost villages due student’s exodus as police ramped up around. What makes the issue paradoxical was why the appeal begins to defend plan-induced displacements and infringements of Oromo people and finally end up with discriminated assault?

God bless brave Oromo students who gallantly crucified themselves to protect and get non-Oromo friends out of campus safely. The generosities of these farsighted compatriots and the unforgettable harsh time grappling with catastrophic risk have been extraordinarily praised and enthusiastically applauded by students and the people of Ethiopia.

In an attempt to settle issue in dialogue, Dire Dawa administration officials payed visit to the Dire Dawa University but succeed only in failure. The reason was simple, representative of rebellion students, “Derartu” allegedly, former member spew out in front of officials and found reluctant to talk unless friends in detention are released without precondiion. This in turn sparked anger off and angry guards turned her in seconds upside down to coil and sandwich in a mud at a gunpoint till swoon and grow fainter.

The migrant students who fled to Dire Dawa Medihanialem church left for campus on Wed 7 May 2014. I solicit the prompt cooperation of Dire Dawa people who unreservedly provided food and shelter. Students were escorted by Dire Dawa security forces on their way back. The deal between Haramaya university officials and migrant students was brokered by Dire Dawa administration EPRDF office representative. For the benefit of the doubt, panel of experts were sent to the university with the aim of assessing security landscape.

The team-expressed grievance over what has happened and offended by the anarchism reigned in. EPRDF representative vowed to launch a probe into the case using party structure to bring elements to justice.
On one accord, it is by and large the responsibility of government to aware people at every level and should practically involve the people in any intervention endeavors. On the other accord, the information and security force along with its functional system found weak to detect and safeguard innocent civilian citizens and destruction of public assets well in advance. As a result, many people, as I personally would have thought, turned out skeptical that invisible hands behind the scene might have orchestrated the mob.

In general, a serious scrutiny measure by government is reported to have been underway to identify whether the question over the contentious master plan was really claimed from within or without. I is not a big deal whether within or without but it is primarily the duty and responsibility of government to aware people and provide timely information in a transparent way.

Government’s passive reaction to shield victims added momentum to be epicenter of public debate. One might be forgiven to think that it is a preemptive attack and de-facto decapitates potential opposition contenders and has always sought to close the space for any entity that seems to pose threat on government interest. It would be a premature judgment to me to accept the argument at least at this stage but be it an individual or institution, those involved directly or indirectly should face trial and independent investigation team need to verify whether security forces used excessive force or not.

To this end, government is exhorted to show passionate commitment and determination to focus the lens not only outwards but also inward. The news that has been dominating all the TV channels and top stories of public media were performing a clip from the same hymn sheet and script. The effort exerted by government top officials to discuss with different societies and condemning all oppositions in a basket has been a customary experience. Why? It should have been done in a well-defined manner prior to the episode. One of the unhealed chronic diseases of government was never and ever let an ear to the ground but wakes up after the storm. The burden of proof is up to government if otherwise.

In a country, where good governance mess up in terms of high profile corruption scandal and absence of independent democratic institutions is evident and where religious inflammation is fragile, the price we pay to back on truck would be unbearably soaring if once fly into a rage. Be cognizant that despite tremendous surge in economic achievements, the probability of shattering into nothing is still exists.

Analytically speaking, extremely polarized and narrow views are emerging and reflected in post Meles political era. Most people found on the same page regarding the notion that the move is not only an apparent signal to quality deterioration in political leadership but also public trust vacuum is getting wider and wider, the bigger challenge we face off in years to come.

Thus, I presumably assume that the menu of option left to choose is either rush to register successively a two digit economic growth, business as usual, leaving things behind or click political will for new roadmap against the narrow ethnic based federalism to be politically stable, economically strong, socially just and culturally acceptable.
Thanks to the fresh memory of Egypt which validated that lack of vibrant multi party system, absence of strong opposition to rely on, and above all the temperature of masked internal friction within the incumbent could open opportunity to the military topple power through coup d’état.
Dereje D.